FANDOM


Şablon:İY bakınız Alomaliye.com Güncel Mevzuat, Muhasebe, Ekonomi, Vergi, SGK Haberleri İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577 Sayılı Kanun) Alomaliye Mevzuat Ekibi Alomaliye Mevzuat Ekibi 20 sene ago


İdari Yargılama Usulü Kanunu

20 Ocak 1982 Tarihli Resmi Gazete

Sayı: 17580

Kanun No: 2577

Kabul Tarihi: 06 Ocak 1982

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Kapsam ve nitelik:

Madde 1 – 1.Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir.

2.Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinde yazılı yargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır.

İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı:

Madde 2 – 1. (Değişik: 10/6/1994 – 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:

a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 – 4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2.İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3.Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya yaptığı işlemler idari yargı denetimi dışındadır.

İdari davaların açılması:

Madde 3 – 1.(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.) İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.

2.Dilekçelerde;

a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,(3)

b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,

——————————

(1) Bu kanunda geçen “Devlet Başkanı” deyimi, 11/1/1983 tarih ve 2779 sayılı Kanunun 1. maddesi ge reğince “Cumhurbaşkanı” olarak düzeltilmiştir.

(2) Bu Kanunda geçen “İdari Dava Daireleri Genel Kurulu” ibareleri, “İdari Dava Daireleri Kurulu”; “Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu” ibareleri, “Vergi Dava Daireleri Kurulu” olarak 2/6/2004 tarihli ve 5183 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle değiştirilmiştir.

(3) 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 51 inci maddesi ile bu bendin sonuna “ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,” ibaresi eklenmiştir.

c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi,

d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar,

e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası,

Gösterilir.

3.Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.

Dilekçelerin verileceği yerler:

Madde 4 – Dilekçeler ve savunmalar ile davalara ilişkin her türlü evrak, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere idare veya vergi mahkemesi başkanlıklarına, idare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hakimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk konsolosluklarına verilebilir.(1)

Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller:

Madde 5 – (Değişik: 10/6/1994-4001/3 md.) 1. Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir.

2.Birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir.

Dilekçe üzerine uygulanacak işlem:

Madde 6 – 1. Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına veya 4 ncü maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtları yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılır.

2.Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kağıdı verilir.

3.4 ncü maddede yazılı diğer yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlığına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pulları bulunmadığı takdirde bunlara karşılık alınan paraların miktarı ve alındı kağıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazılır.

4.(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) Herhangi bir sebeple harcı veya posta ücreti verilmeden veya eksik harç veya posta ücreti ile dava açılmış olması halinde, otuz gün içinde harcın ve posta ücretinin verilmesi ve tamamlanması hususu daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, mahkeme başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Harç veya posta ücreti süresi içinde verilmez veya tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur.

5.(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) Dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde, otuz gün içinde posta ücretinin tamamlanması daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, mahkeme başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Posta ücreti süresi içinde tamamlanmazsa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Bu kararın tebliği tarihinden başlayarak üç ay içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur.

6.(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) 4 ve 5 inci fıkralardaki tebligat re’sen genel bütçeden yapılır.

Dava açma süresi:

Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

_______________

(1) 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 52 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan “bulunmayan yerlerde” ibaresinden sonra gelmek üzere “büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın” ibaresi eklenmiştir.

Tamamı İçin Tıklayınız Alomaliye.com Güncel Mevzuat, Muhasebe, Ekonomi, Vergi, SGK Haberleri İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577 Sayılı Kanun) Alomaliye Mevzuat Ekibi Alomaliye Mevzuat Ekibi 20 sene ago


İdari Yargılama Usulü Kanunu

20 Ocak 1982 Tarihli Resmi Gazete

Sayı: 17580

Kanun No: 2577

Kabul Tarihi: 06 Ocak 1982

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Kapsam ve nitelik:

Madde 1 – 1.Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir.

2.Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinde yazılı yargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır.

İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı:

Madde 2 – 1. (Değişik: 10/6/1994 – 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:

a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 – 4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2.İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3.Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya yaptığı işlemler idari yargı denetimi dışındadır.

İdari davaların açılması:

Madde 3 – 1.(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.) İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.

2.Dilekçelerde;

a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,(3)

b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,

——————————

(1) Bu kanunda geçen “Devlet Başkanı” deyimi, 11/1/1983 tarih ve 2779 sayılı Kanunun 1. maddesi ge reğince “Cumhurbaşkanı” olarak düzeltilmiştir.

(2) Bu Kanunda geçen “İdari Dava Daireleri Genel Kurulu” ibareleri, “İdari Dava Daireleri Kurulu”; “Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu” ibareleri, “Vergi Dava Daireleri Kurulu” olarak 2/6/2004 tarihli ve 5183 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle değiştirilmiştir.

(3) 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 51 inci maddesi ile bu bendin sonuna “ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,” ibaresi eklenmiştir.

c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi,

d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar,

e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası,

Gösterilir.

3.Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.

Dilekçelerin verileceği yerler:

Madde 4 – Dilekçeler ve savunmalar ile davalara ilişkin her türlü evrak, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere idare veya vergi mahkemesi başkanlıklarına, idare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hakimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk konsolosluklarına verilebilir.(1)

Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller:

Madde 5 – (Değişik: 10/6/1994-4001/3 md.) 1. Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir.

2.Birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir.

Dilekçe üzerine uygulanacak işlem:

Madde 6 – 1. Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına veya 4 ncü maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtları yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılır.

2.Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kağıdı verilir.

3.4 ncü maddede yazılı diğer yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlığına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pulları bulunmadığı takdirde bunlara karşılık alınan paraların miktarı ve alındı kağıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazılır.

4.(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) Herhangi bir sebeple harcı veya posta ücreti verilmeden veya eksik harç veya posta ücreti ile dava açılmış olması halinde, otuz gün içinde harcın ve posta ücretinin verilmesi ve tamamlanması hususu daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, mahkeme başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Harç veya posta ücreti süresi içinde verilmez veya tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur.

5.(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) Dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde, otuz gün içinde posta ücretinin tamamlanması daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, mahkeme başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Posta ücreti süresi içinde tamamlanmazsa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Bu kararın tebliği tarihinden başlayarak üç ay içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur.

6.(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) 4 ve 5 inci fıkralardaki tebligat re’sen genel bütçeden yapılır.

Dava açma süresi:

Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

_______________

(1) 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 52 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan “bulunmayan yerlerde” ibaresinden sonra gelmek üzere “büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın” ibaresi eklenmiştir.

Tamamı İçin Tıklayınız

DAR YARGILAMA USULÜ KANUNU Kanun No: 2577 Kabul Tarihi: 6.1.1982 (20.1.1982 gün ve 17580 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmı tır.) GENEL GEREKÇE KANUN TASARISI VE KOMiSYON RAPORLARI Milli Güvenlik Konseyi S.Sayısı: 312 M LL GÜVENL K KONSEY DAR YARGILAMA USULÜ KANUNU TASARISI VE ADALET KOM SYONU RAPORU T. C. Ba bakanlık Kanunlar ve Kararlar Tetkik Dairesi Ba kanlı ı Sayı: K.K. T.D.1101 -992/06403 16 Ekim 1981 MiLL GÜVENL K KONSEY BA KANLI INA Adalet Bakanlı ınca hazırlanan ve Ba kanlı ınıza arzı Bakanlar Kurulunca 15.10.1981 tarihinde kararla tırılan " dari Yargılama Usulü Kanunu Tasarısı" ve gerekçesi ekli olarak gönderilmi tir. Gere ini emirlerine arz ederim. Bülend ULUSU Ba bakan GENEL GEREKÇE dari Yargılama Usulü Kanunu, Danı tay Kanunu ve Bölge dare Mahkemeleri, dare Mah- kemeleri ve Vergi Mahkemeleri Kanunuyla birlikte idari yargı reformunu olu turmaktadır. dari yargılama usulü ile ilgili hükümler 521 sayılı Danı tay Kanununun yargılama usulü bölümünde yer almaktaydı. Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin kurulması ile ortaya çıkan yeni usul konularının (görev, yetki, ba lantı vb. gibi) düzenlenmesi ve daha önce Danı tay Kanununda bulunan hükümlerin gözden geçirilerek hem Danı tayda hem de idare ve vergi mahkemelerinde uygulanır hale getirilmesi sonucunda ba ımsız bir usul kanunu olan bu Kanun hazırlanmı tır. MADDE GEREKÇELER B R NC BÖLÜM (MADDE 1-31) Birinci bölümde, l - 31 nci maddelerde, idari yargılama usulünün genel esasları düzenlenmektedir. Bu bölümde yer alan hükümler, daha önce 521 sayılı Danı tay Kanununun 63-102 nci maddeleri ile 521 sayılı Kanuna 1740 sayılı Kanunla eklenen bazı ek madde hükümleridir. Bunlar, genel olarak 521 sayılı Kanun hükümlerinin tekrarından ibarettir. Yargılama usulünde 521 sayılı Kanuna göre yapılan belli ba lı de i iklikler a a ıda gösterilmi tir 1. 521 sayılı Kanunda 90 gün olan dava açma süresi, i lerin çabukla ması bakımından Da nı tay ve idare mahkemeleri için 60 gün, vergi mahkemeleri için 30 gün olarak tespit edilmi tir. Aynca süre ba langıcı ile ilgili olarak bazı düzenlemeler yapılmı tır. (Madde 6) 2. Do rudan do ruya tam yargı davası açılmasında, görevli olmayan yargı mercilerine ba vurulduktan sonra idari yargı yerine ba vurulması halinde idareye ba vurma mecburiyetinin aranmayaca ı esası getirilmi tir. (Madde 12) 3. Harç ve posta pulu verilmeyen veya eksik verilen dosyalarda alınan tamamlatma kararın dan sonra gerekenin yapılmaması halinde davanın açılmamı sayılaca ını öngören 521 sayılı Ka- - 3 - nünün 66 ncı maddesinin son fıkrasındaki esas benimsenmemi , bu hallerde dosyanın i lemden kaldırılması esası kabul edilmi tir. (Madde 5/5, 6) 4. Dilekçenin reddine dair kararlarda aynı hatanın tekrarı halinde davanın reddini öngören 521 sayılı Kanunun 75 nti maddesinin son fıkrasındaki esas benimsenmemi ve yeni kanuna alınmamı tır. (Madde 14) 5. Dilekçenin ekil artlarına uymaması yüzünden reddi halinde, Danı tayda karar düzelt mesine konu yapılamayaca ı esası kabul edilmi tir. (Madde 14/4) 6. 521 sayılı Kanunda, savunma ve kar ı dilekçelerin cevap süresi otuz gün olarak tespit edilmi ti. Bu süreler onbe güne indirilmi tir. (Madde 15/3) 7. Danı tayda temyizen görülen davalarda duru manın, tarafların istemi üzerine ilgili daire nin karan ile yapılabilece i esası getirilmi tir. (Madde 16) 8. Bu Kanuna konulan yeni hükümlerle idari yargı denetiminin sınırlan daha açık bir bi çimde çizilmi ve siyasal tercihler ile idarenin takdirinin yargı denetimine konu olamayaca ı hükme ba lanmı tır. (Madde 26) 9. Yürütmeyi durdurma müessesesi yeniden düzenlenmi tir. Bu müessesenin sıkıyönetim ve ola anüstü hallerde kullanımı kısıtlanmı ve önlenmi tir. Genel olarak yürütmeyi durdurma ka rarlarının verilmesi yeni düzenlemede yeni kayıtlamalara tabi tutulmu tur. Bu düzenleme ile bir idari i lemin uygulanmasının yürütmenin durdurulması karan yoluyla ertelenebilmesi, idari i le-- nün uygulanmasının hem telafisi güç ve imkânsız zararların do masına neden olması ihtimalinin hem de söz konusu idari i lemin açıkça hukuka aykın olması artının birlikte gerçekle mesine ba lı kılınmı tır. Aynca, verilen yürütmeyi durdurma kararlarının her 90 günde bir yeniden in celenmesi esası kabul edilmi tir. Böylece hem vatanda ın müessir bir idari yargı denetiminden yararlanması hem de idarenin kendisine dü en sorumlulu un gere ini yerine getirebilmesi ve ülke yönetimindeki özel durumların gerektirdi i etkinli i gösterebilmesi imkânları getirilmi tir. ( Madde 27) 10. Mahkeme kararlarını kasten yerine getirmeyen kamu görevlileri aleyhine dava açılabile ce i daha önce yargısal içtihatlarla kabul edilmi ti. Bu husus kural olarak kanunda yeniden düzenlenmi tir. (Madde 28/4) 11. Mahkeme kararlarının süratle infazını temin için, tam yargı davalarında ilâmın idareye tebli i tarihinden itibaren, idareyi, kanuni gecikme faizi ödemeye mecbur eden bir kural getiril mi tir. (Madde 28/6) KtNCÎ BÖLÜM (MADDE 32 - 44) kinci bölümde, 32 - 44 ncü maddelerde, idari davalarda yetki ve ba lantı ile görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak i lemler düzenlenmi tir. Bu konudaki ba lıca düzenlemeler unlardır: 1. dari davalarda genel yetkinin tespitinden sonra kamu görevlileri, ta ınmaz ve ta ınır mallara ili kin davalar ile tam yargı davalarında ve vergi davalarında yetki ayn ayn düzenlen mi tir. (Madde 32 - 37) 2. Danı tay'da, idare veya vergi mahkemelerinde açılan davalar arasında ba lantının bulun ması halinde ba lantının nasıl incelenece i ve karara ba lanaca ı ayn ayn düzenlenmi tir. (Madde 38 - 42) 3. dari yargının görevine güren konularda Danı tay ve idare veya vergi mahkemelerince ve rilecek görevsizlik kararlan ile yetkisizlik kararlan sonucunda yapılacak i lemler düzenlenmi tir. (Madde 43) 4. Yetkili mahkemelerin davaya bakmasına hukuki veya fiili engel çıkması ya da iki mahkemenin yargı sınırlarında tereddüt halinde yapılacak merci tayini i lemleri düzenlenmi tir. (Madde 44) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM (MADDE 45 - 55) Üçüncü bölümde, 44 - 55 nci maddelerde, itiraz, temyiz, kanun yararına bozma, karar düzeltilmesi ve yargılamanın yenilenmesi ile ilgili hükümler düzenlenmi tir. Bu bölümde düzenlenen yargılamanın yenilenmesi ve karar düzeltilmesine ili kin hükümler 521 saydı Danı tay Kanunundaki hükümlerin tekrarından ibarettir. Bu konuda yapılan ba lıca düzenlemeler unlardır: 1. dare Mahkemeleri ile vergi Mahkemelerinin tek hakimle verdi i kararların temyiz konu su yapılmaması ve itiraz yoluyla ikinci derecede incelenmesi esası kabul edilmi tir. (Madde 45) 2. dare Mahkemeleri ile vergi mahkemeleri kararlarına kar ı Danı tay'a temyiz yoluyla müracaat süresi 30 gün olarak tespit edilmi tir. (Madde 46) Temyiz incelemesi ve bozma sebepleri 521 sayılı Kanundan aynen alınmı tır. (Madde 49) 3. Kanun yararına bozma müessesesi ilk olarak bu Kanunla idari yargılama usulümüze gir mi tir. 521 Sayılı Danı tay Kanununda alt derece idari yargı yetkisine sahip kurulların yargısal nitelikteki kararlarının tamamı Danı tay'da temyiz edilebilmekte idi. Yeni yargılama usulü kanu nu ile bir kısım idare ve vergi mahkemesi kararlarının Danı tay'a gelmeden kesinle mesi mümkün oldu undan sırf yürürlükteki hukuka aykırılı ı kaldırma bakımından hukuk yargılama usulüne muvazi olarak kanun yararına bozma müessesesi kabul edilmi tir. Kanun yararına bozma isteme hakkı yalnızca Ba savcıya ait olup Adalet, çi leri ve Maliye Bakanlı ınca Ba savcıdan kanun yararına bozma yoluna gitmesinin istenebilece i öngörülmü tür. (Madde 51) DÖRDÜNCÜ BÖLÜM (MADDE 56 - 64) Dördüncü bölümde, 56 - 64 ncü maddelerde, Danı tay Ba kan ve üyeleriyle Danı tay tetkik hakimi ve savcıları ve bölge idare mahkemesi, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi ba kan ve üyelerinin çekinme ve reddi, Danı tayda delil tespiti, yol masrafları, tebli i leri, idare ve vergi mahkemelerinde çalı maya ara verme, nöbetçi mahkeme ve yürürlük ve yürütmeyle ilgili hükümler düzenlenmi tir. (Madde 56 - 62) ADALET KOMiSYONU RAPORU T. C. Milli Güvenlik Konseyi Adalet Komisyonu Esas No: l/254 Karar No: 36 28 A ralık 1981 Milli Güvenlik Konseyi Ba kanlı ına Bakanlar Kurulu tarafından Milli Güvenlik Konseyine sunulan " dari Yargılama Usulü Kanunu Tasarısı" nın Komisyonumuza intikal ettirilmesi üzerine Adalet, Maliye, çi leri, Gümrük ve Tekel Bakanlıkları ile Danı tay ve Vergiler Temyiz Komisyonu Ba kanlıklarının temsilcilerinin i tiraki ile yapılan incelemede tasarının tümü uygun bulunmu ve maddelerin görü ülmesine geçilmi tir. Maddeler üzerinde yapılan inceleme sonunda: 1. Tasarının l nci maddesi aynen benimsenmi tir. 2. Tasarının 26 ncı maddesindeki "idari yargı yetkisinin sının" hükmüne, idari dava türleri de ilave edilmek suretiyle yemden metin düzenlenmi ve 2 nci madde olarak kabul edilmi tir. Bu maddeye aynca, Devlet Ba kanının, Bakanlarla veya Bakanlar Kurulu ile birlikte yaptı ı ta sarruflar dı ında kalan do rudan do ruya yaptı ı tasarrufların idari yargı denetimine tabi bulun madı ına dair bir fıkra eklenmi tir. 3. Tasarının 2 nci maddesinin (d) bendi amaca uygun ekilde yeniden düzenlenmi ve madde 3 ncü madde olarak kabul edilmi tir. 4. Tasarının 3 ncü maddesi 4 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. 5. Tasarının 4 ncü maddesi 5 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. 6. Tasarının 5 nci maddesi maddeye açıklık kazandırılmak amacıyla yeni düzenlemeye tabi tutulmu ve 6 ncı madde olarak kabul edilmi tir. 7. Tasarının 6 ncı maddesinin 2 nci, 3 ncü ve 4 ncü fıkralarında düzeltmeler yapılmı , 6 ncı fikra di er fıkralarda da yer alan hükümler ta ıdı ından metinden çıkarılmı ve madde 7 nci madde olarak kabul edilmi tir. 8. Tasarının 7 nci maddesi, madde içinde 15 nci maddeye yapılan atıf 16 ncı madde ola rak düzeltilmek suretiyle ve 8 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. 9. Tasarının 8 nci maddesine bir fikra eklenmi ve madde 9 ncü madde olarak kabul edil mi tir.

10. Tasarının 9 ncü maddesinin 2 nci fıkrası amaca uygun ekilde yemden yazılmı ve madde 10 ncü madde olarak kabul edilmi tir. 11. Tasarının 10 ncü maddesi, l nci fıkrasına "geri alınması" ve "yeni bir i lem yapılması" ibaresi eklenmek suretiyle ve 11 nci madde olarak benimsenmi tir. 12. Tasarının 11 nci maddesi 12 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. 13. Tasarının 12 nci maddesi 13 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. 14. Tasarının 13 ncü maddesi 14 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. 15. Tasarının 14 ncü maddesi, l nci fıkrası ile aynı fıkranın (c) ve (e) bentlerinde gerekli görülen düzeltmeler yapılmak ve madde içindeki 2 ve 4 ncü maddelere yapılan atıflar 3 ve 5 nci maddeler eklinde de i tirilmek suretiyle 15 nci madde olarak kabul edilmi tir. 16. Tasarının 15 nci maddesi, 3 ncü fıkrasındaki 15 günlük süreler 30 güne çıkarılmak ve cevap verme mecburiyeti de "verebilir" seklinde düzeltilmek suretiyle ve 16 ncı madde olarak kabul edilmi tir. 17. Tasarının 16 ncı maddesi amaca uygun ekilde yemden kaleme alınmı ve 17 nci mad de olarak kabul edilmi tir. 18. Tasarının 17 nci maddesinin 3 ncü fıkrasının ilk cümlesi metinden çıkarılmı , 4 ncü fıkrada savcının dü üncesini yazdı olarak bildirmesi esası benimsenmi ve 5 nci fıkraya da Da- nı taydaki kurullar eklenmek suretiyle madde 18 nci madde olarak kabul edilmi tir. 19. Tasarının 18 nci maddesi daha anla ılır biçimde yeniden yazılmak suretiyle!9 ncü mad de olarak kabul edilmi tir. 20. Tasarının 19 ncü maddesi 20 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. 21. Tasarının 20 nci maddesi 21 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. - 6 - 22. Tasarının 21 nci maddesinin l nci fıkrası düzeltilmi , 2 nci fıkrada 14 ncü maddeye yapılan atıf 15 nci madde olarak düzeltilmek suretiyle 22 nci madde olarak kabul edilmi tir. 23. Tasarının 22 nci maddesi 23 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. 24. Tasarının 23 ncü maddesinin (e) ve (f) fıkralarında düzeltmeler yapılmak suretiyle madde 24 ncü madde olarak kabul edilmi tir. 25. Tasarının 24 ncü maddesine, Danı tay daire ve kurul ba kanları ile tetkik hâkimleri de eklenmek suretiyle madde 25 nci madde olarak kabul edilmi tir. 26. Tasarının 25 nci maddesinin l nci fıkrasına, dört ay içinde yenileme dilekçesi verilme mesi halinde varsa yürütmenin durdurulması kararının kendili inden hükümsüz kalaca ı hükmü eklenmi , ayrıca metne, yalnız öleni ilgilendiren dava dilekçelerinin iptal edilece i hususu 2 nci fıkra olarak ilave edilmi tir. 3 ncü fıkra di er fıkralara kaydırıldı ı için metinden çıkarılmı ve metin 26 nci madde olarak kabul edilmi tir. Tasarının 26 nci maddesi, komisyonca eklenen 2 nci fıkrada yer aldı ı için metinden çıkarılmı tır. 27. Tasarının, yürütmenin durdurulmasına ili kin 27 nci maddesinin 3 ncü ve 5 nci fıkraları amaca uygun ekilde yeniden düzenlenmi ve fıkralar önem sıralarına göre yeniden sıralanmı tır. 28. Tasarının 28 nci maddesinin l nci fıkrasına yürütmenin durdurulması kararları eklen mi , kararların kesinle mi olma artı metinden çıkarılmı , 3 ncü ve 5 nci fıkralarında da di er maddelere uyum sa layacak düzeltmelere gidilmi tir. Tasarının 29, 30, 31, 32, 33, 34 ve 35 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. 36. Tasarının 36 nci maddesinin (a) fıkrasındaki "i lem" yerine "uyu mazlık" ifadesi kulla nılmı , (c) fıkrasına ise "ikametgâh" kelimesi eklenmi tir. 37. Tasarının 37 nci maddesinin (a) fıkrası di er maddelere uygun ekilde de i tirilmi tir. 38. Tasarının 38 nci maddesi aynen benimsenmi tir. 39. Tasarının 39 ncü maddesi amaca uygun ekilde yeniden yazılmı tır. Tasarının 40, 41 ve 42 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. 43. Tasarının 43 ncü maddesi ba lı ına uygun ekilde (b) bendinde düzeltmeleryapümak ve metne bir fıkra eklenmek suretiyle kabul edilmi tir. 44. Tasarının 44 ncü maddesi aynen benimsenmi tir. 45. Tasanmn 45 nci maddesinin ilk fıkrasına "tebli tarihinden itibaren" ibaresi eklenmi tir. 46. Tasanmn 46 nci maddesi aynen benimsenmi tir. 47. Tasarının 47 nci maddesi tek fıkra halinde yazılmak suretiyle benimsenmi tir. 48. Tasarının 48 nci maddesinin 2 nci fıkrasında 2 nci maddeye yapılan atıf 3 ncü madde olarak de i tirilmi ve 3 ncü fıkrada ise Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa uygun ekilde düzenlemeye gidilmi tir. 49. Tasanmn 49 ncü maddesi daha açık bir biçimde yeniden kaleme alınmı tır. 50. Tasanmn 50 nci maddesi Danı tay'ın verece i tüm bozma kararlarını kapsayacak ekil de yeniden düzenlendi. 51. Kanun yararına bozma istemek yetkisi tasarının 51 nci maddesinde belli bakanlıklara verilmi ken Komisyonumuzca bu yetki ilgili bakanlıklara tanınmı tır. - 7 - 52. Tasarının 52 nci maddesine teminat alınması ve mahkeme karannın Danı tay'ca bozul ması halinde yürütmenin kendili inden duraca ına dair yeni ilaveler yapılmı tır. 53. Tasarının 53 ncü maddesi aynen benimsenmi tir. 54. Tasarının 54 ncü maddesi, 3 ncü fıkrada 14 ncü maddeye yapılan atıf 15 nci madde olarak düzeltilerek benimsenmi tir. 55. Tasarının 55 nci maddesi aynen benimsenmi tir. 56. Tasarının 56 nci maddesine "çekinme" de ilave edilmi tir. 57. Tasannu 57 nci maddesi, 2 nci fıkrada ifade bakımından düzeltme yapılarak benimsen mi tir. 58. Tasarının 58 nci maddesi açıklık getirmek amacıyla yeniden yazılmı tır. Tasarının 59, 60 ve 61 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. 62. Tasarının 62 nci maddesinin (b) fıkrası daha açık biçimde yeniden yazılmı tır. 63. Komisyonca yürürlükten kaldırılan hükümlere yer verilmi tir. Geçici Madde. — Bu madde daha anla ılır ekilde kaleme alınmı tır. Tasarının 63 ve 64 ncü maddeleri 64 ve 65 nci maddeler olarak aynen benimsenmi tir. Raporumuz Milli Güvenlik Konseyinin onayına arz olunur. Ba kan Sözcü Üye - 8 — HÜKÜMETiN TEKL F DAR YARGILAMA USULÜ KANUNU TASARISI B R NC BOLUM Genel Esaslar Kapsam ve Nitelik: MADDE 1. — l. Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri, dare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin görevine giren uyu mazlıkların çözümü, bu kanunda gösterilen usullere tabidir. 2. Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri, dare Mahkemelerinde ve Vergi Mahkemelerinde yazılı yargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır. dari Davaların Açılması: MADDE 2. — 1. dari davalar, Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına hitaben yazılmı dilekçelerle açılır. 2. Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve ad resleri, b) Davanın konusu ve sebepleri ile dayandı ı deliller, c) Davaya konu olan idari i lemin veya temyiz olunan kararın yazık bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, para cezası ve gecikme zamları ilgili davalarla tam yargı davalarında uyu mazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulundu u verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, teb li edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, gösterilir. 3. Dava konusu kararın ve müsbit evrakın asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri kar ı taraf sayısından bir fazla olur. Dilekçelerin Verilece i Yerler: MADDE 3. — Dilekçeler ve savunmalar ile davalara ili kin her türlü evrak, Danı tay veya ait oldu u mahkeme Ba kanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere dare veya Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına, îdare veya Vergi Mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk hâkimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk Konsolosluklarına verilebilir. Aynı Dilekçe ile Dava Açılabilecek Haller: MADDE 4. — 1. Her idari i lem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi ve hukuki bakımdan ba lılık varsa, aynı ahsı ilgilendiren birden fazla i lem aleyhine bir dilekçe ile dava açılabilir. 2. Birden fazla ahsı ilgilendiren i lemden dolayı mü terek dilekçe ile dava açılabilmesi hak veya menfaatte i tirak ile maddi ve hukuki sebeplerde birlik bulunmasına ba lıdır. Dilekçeler Üzerine Uygulanacak lem: MADDE 5. — 1. Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına veya 3 ncü maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtlan yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldı ı tarihte açılmı sayılır. 2. Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kâ ıdı verilir. 3. 3 ncü maddede yazılı di er yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danı tay ve ya ait oldu u mahkeme ba kanlı ına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pullan bu lunmadı ı takdirde bunlara kar ılık alınan paraların miktarı ve alındı kâ ıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazılır 4. Herhangi bir sebeple harcı veya posta pulu verilmeden veya eksik harç veya posta pulu ile dava açılmı obuası halinde, otuz gün için de harcın ve posta pulunun verilmesi veya ta mamlattırılması hususu daire veya mahkeme ba kanlı ınca ilgiliye tebli olunur. 5. Harcı veya posta pulu süresi içinde verilmez veya tamamlattırılmazsa dosya i lemden kaldırılır. 6. i lemden kaldırılan dosya, istem üzerine engeç bir yıl içinde yeniden i leme konulmadı ı takdirde, dava açılmamı sayılır. lemden kaldırma veya davanın açılmamı sayılması kararla olur. Dava Açma Süresi: MADDE 6. — 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayn süre gösterilmeyen hallerde Danı tay'da ve dare Mahkemelerinde altmı ve Vergi Mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) dari uyu mazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldı ı, b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zamlanndan do an uyu mazlıklardan; tahakkuku tahsile ba lı olan vergilerde tahsilatın; tebli yapılan hallerde veya tebli yerine geçen i lemlerde tebli in; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine öde menin; tescile ba lı vergilerde tescilin yapıldı ı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldi i; Tarihi izleyen günden ba lar. 3. Adresleri olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbe gün sonra i lemeye ba lar. 4. lanı gereken düzenleyici i lemlerde dava süresi, ilân tarihini izleyen günden itibaren ba lar. Ancak, bu i lemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici i lem veya uygulanan i lem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. 5. Tatil günleri sürelere dahildir. u kadar ki, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalı ma gününün bitimine kadar uzar. 6. Süreler, tebli , yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren i lemeye ba lar. Çalı maya Ara Vermede Süre: MADDE 7. — Dava ve karar düzeltilmesi istemine ili kin sürelerle 15 nci maddede yazılı sürelerin bitmesi, çalı maya ara verme zamanına rastlarsa, bu süreler, ara vermenin sona erdi i 6 EylüTden itibaren yedi gün uzamı sayılır. - 10 - Görevli Olmayan Yerlere Ba vurma: MADDE 8. — Çözümlenmesi Danı tay'ın, dare ve Vergi Mahkemelerinin görevlerine girdii halde, adli veya askeri yargı yerlerine açılmı bulunan davaların görev noktasından reddi ha- linde, bu husustaki kararların ve bunlara kar ı kanun yollan varsa süresi içinde olmak artıyla bu yollara ba vurulması üzerine verilen kararların, tebli tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Bu yerlere ba vurma tarihi, Danı tay'a dare ve Vergi Mahkemelerine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. dari Makamların Sükûtu: MADDE 9. — 1. lgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir i lem veya eylemin yapılması için idari makamlara ba vurabilirler. 2. Altmı gün içinde bir cevap verilmez ise istek reddedilmi saydır. lgililer altmı günün bitti i tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danı tay'a dare ve Vergi Mah kemelerine dava açabilirler. Bu süre içinde idarece verilen cevap kesin de ilse, dava süresi i le mez. Dava açılmayan haller ile davanın süreden reddi halinde, altmı günlük sürenin bitmesin den sonra yetkili idare makamlarınca cevap verilmesi halinde, cevabın tebli inden itibaren dava açma süresi yeniden i lemeye ba lar. 3. Vergi Usul Kanununda yer alan Vergi hatalarının düzeltilmesi istemleri dı ında, bu mad de hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. Üst Makamlara Ba vurma: MADDE 10. — 1. lgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari i lemin kaldırılması veya de i tirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa i lemi yapmı olan makamlardan, idari dava açmak için belli olan süre içinde istenebilir. Bu ba vurma, i lemeye ba lamı olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altmı gün içinde bir cevap verilmez ise istek reddedilmi sayılır. 3. ste in reddedilmesi veya reddedilmi sayılması halinde dava açma süresi yeniden i leme ye ba lar ve ba vurma tarihine kadar geçmi süre de hesaba katılır. 4. Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hatalarının düzeltilmesi istemleri dı ında bu madde hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. ptal ve Tam Yargı Davaları: MADDE 11. — lgililer haklarını ihlal eden bir idari i lem dolayısıyla Danı tay'a ve dare ve Vergi Mahkemelerine do rudan do ruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara ba lanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına ba vurulması halinde verilecek kararın tebli i veya bir i lemin icrası sebebiyle do an zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 10 ncu madde uyarınca idareye ba vurma haklan saklıdır. Do rudan Do ruya Tam Yargı Davası Açılması: MADDE 12. — 1. dari eylemlerden haklan ihlal edilmi olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya ba ka suretle ö rendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren be yıl içinde ilgili idareye ba vurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki i lemin tebli i tarihinden ve altmı gün içinde cevap verilmedi i takdirde, bu sürenin bitti i tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir. - ıı - 2. Görevli olmayan yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görevden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen, idareye ba vurma artı aranmaz. Dilekçeler Üzerine ilk nceleme: MADDE 13. — 1. Dilekçeler Danı tay'da Evrak Müdürlü ünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli Dairelere havale olunur. 2. Dilekçeler, dare ve Vergi Mahkemelerinde ise Mahkeme Ba kanının havalesi ile kaydo lunur. 3. Dilekçeler, Danı tayda Daire Ba kanının görevlendirece i bir tetkik hâkimi; idare ve Vergi Mahkemelerinde ise Mahkeme Ba kam veya görevlendirece i bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) Husumet, e) 2 ve 4 ncü maddelere uygun olup olmadıkları, f) Süre a ımı,

	Yönlerinden sırasıyla incelenir. 

4. Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykın görülürse durum; görevli daire veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir. 5. tik incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık göremezler veya daire veya mahkeme tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat i lemi yapılır. 6. Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her saf hasında 14 ncü madde hükmü uygulanır. tik inceleme Üzerine Verilecek Karar: MADDE 14. — 1. Danı tay veya idari ve Vergi Mahkemelerince yukarıdaki maddelerde yazılı hususlarda kanunsuzluk bulundu u görülürse, 13 ncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli oldu u konularda açılan davaların red dine; idari yargının görevli oldu u konularda ise, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açı lan davanın görev ve yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahke meye gönderilmesine, b) 3/c ve 3/f bentlerinde yazdı hallerde davanın reddine, c) 3/d bendinde yazılı halde, dava dilekçesinin gerçek hasma tebli edilmesine, d) 3/e bendinde yazılı halde otuz gün içinde 2 ve 4 ncü maddelere uygun ekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli ahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılması takdirinde otuz gün içinde bizzat veya bir avu kat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine, e) 3/b bendinde yazılı halde dilekçelerin görevli idari merciine tevdiine, Karar verilir. 2. Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danı taya veya ilgili mahkemeye ba vurma tarihi, merciine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. - 1 2 - 3. Dilekçelerin 2 nci maddeye uygun olmamaları dolayısıyla reddi halinde, yeni dilekçeler için aynca harç alınmaz. 4. lk inceleme üzerine Dam tayca verilen kararlara kar ı bu maddenin l/d bendinde yazdı haller dı ında düzeltme yoluna ba vurulabilir. Tebligat ve Cevap Yerme: MADDE 15. — 1. Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örne i davalıya, davalının verece i savunma davacıya tebli olunur. 2. Davacının ikinci dilekçesi davalıya, davalının verece i ikinci savunma da davacıya tebli edilir. Buna kar ı davacı cevap veremez. Ancak, davalının ikinci savunmasında, davacının ce vaplandırmasını gerektiren hususlar bulundu u, davanın görülmesi sırasında anla ılırsa, davacıya, cevap vermesi için bir süre verilir. 3. Taraflar, yapılacak tebli lere kar ı, tebli tarihinden itibaren onbe gün içinde cevap ver meye mecburdurlar. Bu süre, ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, taraflardan birinin iste i üzerine görevli mahkeme karan ile onbe günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez. 4. Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere da yanarak hak iddia edemezler. Duru ma: MADDE 16. — 1. Danı tay ile idare ve Vergi Mahkemelerinde açılan iptal ve ikiyüzbin lirayı a an vergi ve tam yargı davalarında davacının iste i üzerine duru ma yapılır. 2. Temyiz ve itirazlarda duru ma yapılması tarafların istemine ve ilgili mahkemenin kararı na ba lıdır. 3. Duru ma davetiyeleri duru ma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir. Duru malara li kin Esaslar: MADDE 17. — 1. Duru malar açık olarak yapılır. Genel ahlakın veya kamu güvenli inin gerekli kıldı ı hallerde, görevli daire veya mahkeme karan ile, duru manın bir kısmı veya tamamı gizli olarak yapılır. 2. Duru malan Ba kan yönetir. 3. Duru mada, ancak tarafların dilekçe ve savunmalarında ileri sürdükleri sebep ve deliller tartı ılır. Duru malarda taraflara iki er defa söz verilir. Taraflardan yalnız biri gelirse onun açık- lamalan dinlenir; hiçbiri gelmezse duru ma açılmaz, inceleme evrak üzerinde yapılır. 4. Danı tayda görülen davaların duru malarında savcının bulunması arttır. Taraflar dinlen dikten sonra sava dü üncesini bildirir. Bundan sonra taraflara son olarak ne diyecekleri sorulur ve duru maya son verilir. 5. Duru malı i lerde savcılar, ke if, bilirki i incelemesi veya delil tespiti yapılmasını yahut i lem dosyasının getirtilmesin! istedikleri takdirde, bu istekleri görevli daire tarafından kabul edilmezse, i in esası hakkında aynca yazılı olarak dü ünce bildirirler. Duru malı lerde Karar Yerilmesi: MADDE 18. — Duru ma yapıldıktan sonra aynı gün, zaruret halinde onbe gün içinde karar verilir. Ara karan verilen hallerde, bu kararın yerine getirilmesi üzerine, dosyalar öncelikle incelenir. - 13 -

Dosyaların incelenmesi: MADDE 19. — 1. Danı tay ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her çe it incelemeleri kendiliklerinden yaparlar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili di er yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defoya mahsus olmak üzere uzatılabilir. 2. Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmedi i takdirde, bu durumun verile cek karar üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve ara kararında bu husus ayrıca belirtilir. 3. Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenli ine veya yüksek menfaatlerine veya Devletin güvenli i ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabana devletlere de ili kin ise, Ba bakan veya ilgili Bakan, gerekçesini bildirmek suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. 4. Getirtilen veya idarece gönderilen gizli belge ve dosyalar taraf veya vekillerine inceletti rilmez. Sonradan braz Olunan Evrak ve Belgeler: MADDE 20. — Dilekçeler ve savunmalarla birlikte verilmeyen müsbit evrak ve belgeler, bunların vaktinde ibraz edilmelerine imkân bulunmadı ına mahkemece kanaat getirilirse, kabul ve di er tarafa tebli edilir. Bu evrak ve belgeler duru mada ibraz edilir ve di er taraf cevabını hemen verebilece ini beyan eder veya cevap vermeye lüzum görmezse, ayrıca tebli edilmez. Davaların Karara Ba lanması: MADDE 21. — 1. Konuların aydınlandı ına mahkeme karar verince meseleler sırasıyla oya konulur ve karara ba lanır. 2. 14 ncü maddede sayılan sebeplerden biri ile veya yargılama usullerine ili kin meselelerde azınlıkta kalanlar i in esası baklanda da oylarını kullanırlar. Azınlıkta kalanların görü leri, kararların altına yazdır. Tutanaklar: MADDE 22. — Her dava dosyası için görü melere katılan Ba kan ve üyelerin, Danı tayda dü ünce veren savcının, tetkik hâkiminin ve tarafların ad ve soyadlarını, incelenen dosya numarasını, kısaca dava konusunu ve verilen kararın neticesini, ço unlukta ve azınlıkta bulunanları gösteren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanaklar görü melere katılanlar tarafından aynı toplantıda dosyalarında saklanır. Kararlarda Bulunacak Hususlar: MADDE 23. - Kararlarda: a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri, b) Davacının ileri sürdü ü olayların ve dayandı ı hukuki sebeplerin özeti, iste inin sonucu ile davalının savunmasının özeti, c) Danı tayda görülen davalarda tetkik hâkimi ve savcının ad ve soyadları ile savcının dü üncesi, d) Duru malı davalarda duru ma yapılıp yapılmadı ı, yapılmı ise hazır bulunan taraflar ve vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadları,

e) Kararın dayandı ı kanuni ve hukuki sebepler ile gerekçesi, hüküm ve tazminat davala rında hükmedilen tazminatın miktarı, f) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin hangi tarafa yükletildi i, g) Kararın tarihi ve oybirli i ile mi, oy çoklu u ile mi verildi i, h) Karan veren mahkeme Ba kan ve üyelerinin veya hâkimin ad ve soyadları ve imzalan ve varsa ayn ık oylan, i) Kararı veren dairenin veya mahkemenin adı ve dosyanın esas ve karar numarası. Belirtilir. Kararların Saklanması ve Tebli i: MADDE 24. — Kararlann mahkeme Ba kam ve üyeleri veya hâkimi tarafından imzalı asıllarından biri, karar dosyasına, di eri de dava dosyasına konur. Mahkeme mühürü ve Ba kan yahut hâkim imzasıyla tasdikli birer örne i de mahkemece taraflara tebli edilir. Tarafların Ki ilik veya Niteli inde De i iklik: MADDE 25. — 1. Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple taraflann ki ilik veya niteli inde de i iklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin ba vurmasına kadar; gerçek ki ilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar, dosyanın i lemden kaldınlmasına ilgili mahkemece karar verilir. 2. Davacının gösterdi i adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresin bildirilmesine ka dar dava dosyası i lemden kaldırılır. 3. lemden kaldırılan dosyalara ait davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilmi ise, bu kararlar kendili inden hükümsüz kalır. 4. Dosyalann i lemden kaldırılmasına ait kararlar di er tarafa tebli edilir. idari Yargı Kararlarının Sının: MADDE 26. — Yargı yetkisi, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen ekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini sınırlayacak veya siyasal tercihleri denetleyecek tarzda kullanılamaz. dari eylem ve i lem niteli inde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı karan verilemez. Yürütmenin Durdurulması: MADDE 27. — 1. Danı tayda veya idare mahkemelerinde idari dava açılması veya kanun yollarına ba vurulması dava edilen idari i lemin yürütülmesini durdurmaz. 2. Danı tay veya idare mahkemeleri, idari i lemin uygulanması halinde telâfisi güç veya im kânsız zararlann do ması ve idari i lemin açıkça hukuka aykın olması artlarının birlikte ger çekle mesi durumunda, gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. 3. Sava ve sıkıyönetim halleri ile ola anüstü hallerde, Sıkıyönetim ve ola anüstü halin ilan edildi i bölgelerde görevli olan veya sonradan bu bölgelerde görevlendirilen kamu personeli hakkında alınan idari i lemler ile grev ve lokavt ertelenmesi, toplantı ve gösteri yürüyü lerinin ertelenmesi, dernek ve kurulu ların kapatılması veya faaliyetten men edilmesi kararlanna ili kin iptal davalarında yürütmeyi durdurma karan verilemez. 4. Yürütmenin durdurulması karan verilen dava dosyalan öncelikle incelenir.

   t ^   _ 

5. Yürütmenin durdurulmasına karar verilen davalarda, her doksan günde bir yürütmenin durdurulması karan yeniden incelenerek devam edip etmeyece ine karar verilir. 6. Yürütmenin durdurulması kararlan teminat kar ılı ında verilir; ancak, dununun gerekle rine göre teminat aranmayabilir. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 15 nci maddede yazılı süreler kısaltılabilece i gibi, tebli in memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. 7. Taraflar arasında teminata ili kin olarak çıkan anla mazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire veya mahkemece çözümlenir. 8. Adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. 9. Vergi mahkemelerinde, vergi uyu mazlıklarından do an davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri yükümlülüklerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil i lemlerini durdurur. htiraz! kayıtla verilen beyannameler üzerine yapı lan i lemlerle tahsilat i lemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil i lemini durdurmaz. Bunlar hak kında yürütmenin durdurulması istenebilir. Kararların Sonuçlan: MADDE 28. — Danı tay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin kesinleen kararlarının icaplarına göre idare, altmı gün içinde i lem veya eylem tesis etmeye mecbur- dur. 2. Tam yargı davaları hakkındaki kararlar genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur. 3. Danı tay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre eylem veya i lem tesis edilemeyen hallerde idare aleyhine ilgili mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. 4. Mahkeme kararlarının altmı gün içinde kamu görevlilerince kasden yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açılabilece i gibi karan yerine getirmeyen kamu görevlisi aley hine de tazminat davası açabilir. 5. Vergi uyu mazlıklarına ili kin mahkeme kararlarının idareye tebli inden sonra bu karar lara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümlülükler ile zam ve cezalann miktari ilgili idarece mükellefe bildirilir. 6. Tazminat ve vergi davalarında kararın idareye tebli inden itibaren infazın gecikmesi se bebiyle idarece kanuni gecikme faizi ödenir. Açıklama: MADDE 29. — 1. Danı tay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar yeterince açık de ilse, yahut birbirine aykırı hüküm fıkralarını ta ıyorsa, taraflardan her biri kararın açıklanmasını veya aykınlı ın giderilmesini isteyebilir. 2. Açıklama dilekçeleri kar ı taraf sayısından bir nüsha fazla verilir. 3. Karan vermi olan daire veya mahkeme i i inceler ve gerek görürse dilekçenin bir örne ini, belirleyece i süre içinde cevap vermek üzere, kar ı tarafa tebli eder, cevap iki nüsha ola rak verilir. Bunlardan biri, açıklama veya aykırılı ın kaldırılmasını isteyen tarafa gönderilir. 4. Görevli daire veya mahkemenin bu husustaki karan, taraflara tebli olunur. 5. Açıklama veya aykırılı ın kaldırılması, kararın yerine getirilmesine kadar istenebilir. Yanlı lıkların Düzeltilmesi: MADDE 30. — 1. iki tarann adı ve soyadı ile sıfatı ve iddialan sonucuna ili kin yanlı lıklar ile hüküm fıkrasındaki hesap yanlı lıklarının düzeltilmesi de istenebilir.

2. 29 ncu maddenin son fıkrası dı ında kalan hükümleri, bu istekler hakkında da uygulanır. 3. Yanlı lıkların düzeltilmesine karar verilirse, düzeltme ilâmın altına yazılır. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Uygulanaca ı Haller: MADDE 31. — Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hâkimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü ahısların davaya katılması, davanın ihban,taraflann vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirki i, ke if, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duru ma sırasında tarafların mahkemenin sükûnunu ve inzibatını bozacak hareketlerine kar ı yapılacak i lemlerine kar ı yapılacak i lemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri, Uygulanır. K NC BÖLÜM dari Davalarda Yetki ve Ba lantı ile Görevsizlik ve Yetkisizlik Halinde Yapılacak lemler idari Davalarda Genel Yetki: MADDE 32. — 1. Göreve ili kin hükümler saklı kalmak artıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemi olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari i lemi idari sözle meyi yapan idari merciin bulundu u yerdeki idare mahkemesidir. 2. Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir. Ancak, idari sözle melerde, sözle me ile yetkili mahkeme belirlenebilir. Kamu Görevlileri ile ilgili Davalarda Yetki: MADDE 33. — 1. Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlilerinin yeni görev yeri idare mahkemesidir. 2. Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzakla tı rılmaları ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin son görev yaptı ı yer idare mahkemesidir. 3. Kamu görevlilerinin parasal haklan ile ilgili konulardan do an davalarda yetkili mahke me, kamu görevlisinin görevli bulundu u yer idare mahkemesidir. Ta ınır Mallara ili kin Davalarda Yetki: MADDE 34. — mar, kamula tırma, yıkım, i gal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi ta ınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara ba lı her türlü haklara veya kamu mallarına ili kin idari davalarda yetkili mahkeme, ta ınmaz malların bulundu u yer idare mahkemesidir. Ta ınır Mallara li kin Davalarda Yetki: MADDE 35. — Elkoyma ve istimval gibi ta ınır mallara ili kin davalarda yetkili mahkeme, ta ınır mal bulundu u yer idare mahkemesidir. Tam Yargı Davalarında Yetki: MADDE 36. — dari sözle melerden do anlar dı ında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı do uran idari i lemi incelemeye yetkili, _ 1 7 - b) Zarar, bayındırlık ve ula tırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden do mu ise, hizmetin görüldü ü veya eylemin yapıldı ı yer, c) Di er hallerde davacının bulundu u yer, dare Mahkemesidir. Vergi Uyu mazlıklarında Yetki: MADDE 37. — Bu Kanuna göre vergi uyu mazlıklarında yetkili mahkeme: a) Uyu mazlık konusu vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile zam ve cezalan tahakkuk ettiren, b) Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun uygulanmasında, ödeme emirini düzenleyen, c) Di er uyu mazlıklarda dava konusu i lemi yapan, Dairenin bulundu u yerdeki Vergi Mahkemesidir. Ba lantılı Davalarda Yetki: MADDE 38. — 1. dare Mahkemesi, Vergi Mahkemesi veya Danı tay'a veya birden fazla dare veya Vergi Mahkemelerine açılmı bulunan davalarda ba lantının varlı ına taraflardan bi- rinin iste i üzerine veya do rudan do ruya mahkemece karar verilir. 2. Ba lantılı davalardan birinin Danı tay'da bulunması halinde dava dosyası Danı tay'a gönderilir. 3. Ba lantılı davalar, de i ik Bölge dare Mahkemesinin yargı çevrelerindeki mahkemelerde bulundu u takdirde dosyalar Danı tay'a gönderilir. 4. Ba lantılı davalar aynı Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresindeki mahkemelerde bu lundu u takdirde dosyalar o yer Bölge dare Mahkemesine gönderilir. Ba lantının Danı tayca ncelenmesi: MADDE 39. — 1. Danı tayın dava konusu uyu mazlı ı incelemeye yetkili dairesi, dava dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceler ve karar verir. 2. Danı tay ba lantının bulundu una karar verdi i takdirde: a) Davalardan biri Danı tay'da açılmı ve çözümlenmesi Danı tayın görevine dahil bir uyu mazlıkla ilgili ise, davaların tümü Danı tay'da birle tirilerek görülür ve durum ilgili mahkemele re ve taraflara bildirilir. b) Davaların çözümlenmesi, ayrı Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresindekiîdare ve / veya Vergi Mahkemelerinin görevlerine giren uyu mazlıklarla ilgili ise, Danı tay'ın ilgili dairesi yetkili mahkemeyi kararında belirtir ve dosyalan bu mahkemeye göndererek di er mahkemeye veya mahkemelere durumu bildirir. Yetkili mahkeme de durumu ilgililere duyurur. c) Danı tay'ca verilen karar ba lantı bulunmadı ı yolunda ise, dosyalar ilgili mahkemelere geri gönderilir. Ba lantının Bölge tdare Mahkemesince ncelenmesi: MADDE 40. — 1. Bölge dare Mahkemesi ba lantılı dava dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceler ve kararını verir. Bölge dare Mahkemesince verilen karar, ba lantının bulundu u yolunda ise, yetkili mahkeme kararda belirtilmek suretiyle dosyalar yetkili mahkemeye gönderilir. Durum ayrıca di er mahkemeye de duyurulur. Yetkili kılınan mahkeme durumu ilgililere bildirir. 2. Bölge dare Mahkemesince verilen karar ba lantı olmadı ı yolunda ise, dosyalar ilgili mahkemelere geri gönderilir. Ba lantının Mahkemelerce Kabul Edilmemesi: MADDE 41. — Ba lantı iddiaları mahkemelerce kabul edilmedi i takdirde, bu hususta verilen ara karan taraflara tebli edilir. Taraflar, Tebli tarihinden itibaren onbe gün içerisinde, aynı yargı çevresindeki mahkemeler için o yer Bölge dare Mahkemesine, 38 nci maddenin 2 ve 3 ncü fıkrasındaki durumlarla ilgili davalar için Danı tay'a ba vuruda bulunabilirler. Ba vuru üzerine Bölge dare Mahkemesi veya Danı tay görevli Dairesince durum, yukanki maddelerde yazılı usullere göre incelenerek karara ba lanır. Ba lantılı Davalarla lgili Di er Esaslar: MADDE 42. — 1. Ba lantının varlı ı yolunda dare ve Vergi Mahkemelerince veya bu konuda yapılacak itiraz üzerine Bölge dare Mahkemesi veya Danı tay'ca ba lantı hakkında karar verilinceye kadar usuli i lemler durur. 2. Ba lantıya ili kin i lemler sonuçlandırıldıktan sonra bu davalara bakmakla yetkili kılınan mahkeme veya Danı tay, davalara bırakıldı ı yerden devam eder. 3. Ba lantının bulunup bulunmadı ı yolundaki Bölge dare Mahkemesi ve Danı tay kararla rı kesindir. Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak lem: MADDE 43. — 1. dare ve Vergi Mahkemeleri, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verirlerse dosyayı Danı tay'a veya görevli ve yetkili dare veya Vergi Mahkemesine gönderirler. a) Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danı tay, davayı görevi içinde görmezse dos yanın yetkili ve görevli Mahkemeye gönderilmesine karar verir. b) Görevsizlik ve yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildi i mahkeme kendisini görevsiz ve yetkisiz gördü ü takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyu mazlık Bölge dare Mahkemesince, aksi halde Danı tay'ca çözümlenir. 2. Görev ve yetki uyu mazlıklarında Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince verilen karar lar ilgili mahkemelere bildirilir ve bu husus taraflara tebli olunur. 3. Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince görev ve yetki uyu mazlıkları ile ilgili olarak ve rilen kararlar kesindir. 4. Bu madde hükümleri gere ince verilen kararlar ile görevli veya yetkili kılınan mahkeme ye yeniden dava açılması halinde yeniden harç alınmaz. Merci Tayini: MADDE 44. — 1. Yetkili mahkemenin bir davaya bakmasına fiili veya hukuki bir engel çıktı ı veya iki mahkemenin yargı çevresi sınırlarında tereddüt edildi i veya iki mahkemenin de aynı davaya bakmaya yetkili olduklarına karar verdikleri hallerde, dava dosyalan, taraflann veya mahkemelerin istemi üzerine merci tayini için: a) Uyu mazlı ın aynı yargı çevresindeki mahkeme veya mahkemeler arasında çıkması halin de, o yargı çevresindeki Bölge dare Mahkemesine, b) sair hallerde Danı tay'a, Gönderilir. - 1 9 -

2. Danı tay ve Bölge dare Mahkemesi görevli ve yetkili mahkemeyi kararla tırır. 3. Danı tay ve Bölge idare Mahkemesinin bu konuda verece i kararlar kesindir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kararlara Kar ı Ba vuru Yollan tiraz: MADDE 45. — 1. dare ve vergi mahkemelerinin tek hakimli olarak verdi i ve nihai kararlara kar ı otuz gün içinde mahkemenin bulundu u yargı çevresinin Bölge dare Mahkemesine itiraz edilebilir. 2. tiraz, Temyizinin ekil ve usullerine tabidir. 3. Bölge dare Mahkemesi evrak üzerinde yaptı ı inceleme sonunda, maddi vakıalar hak kında edinilen bilgiyi yeter görürse veya itiraz sadece hukuki noktalara ili kin ise veya itiraz olunan karardaki maddi yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise i in esası hakkında karar verir. Aksi halde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir. 4. Bölge dare Mahkemesinin kararlan kesindir; Temyiz yoluna ba vurulamaz. 5. Tek hakimli mahkemede hüküm veren hâkim, aynı davanın itiraz yoluyla Bölge dare Mahkemesince incelenmesinde bulunamaz. Temyiz: MADDE 46. — dare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarına kar ı, tebli tarihinden itibaren otuz gün içinde Danı tayda temyiz yoluna ba vurulabilir. Temyiz Edilemeyecek Kararlar: MADDE 47. — 1. dare ve vergi mahkemelerinin tek hâkimle verdi i kararlar temyiz edilemez. 2. Mükellefiyetin mevzuuna, esasına, ekline, muafiyet ve istisna hükümlerine ili kin vergi uyu mazlıklarında tek hâkimle verilen kararlar Danı tayda temyiz edilebilir. Temyiz Dilekçesi: MADDE 48. — 1. Temyiz istemleri Danı tay Ba kanlı ına hitaben yazılmı dilekçeler ile yapılır. 2. Temyiz dilekçelerinin 2 nci madde esaslarına göre düzenlenmesi gereklidir. 3. Temyiz dilekçeleri Danı taya gönderilmek üzere karan veren mahkemeye verilir ve bu mahkemece kar ı tarafa tebli edilir. Kar ı taraf tebli den itibaren onbe gün içerisinde cevap verebilir. Cevap verenin temyiz hakkı bulunmasa bile düzenleyece i cevap dilekçesinde temyiz isteminde bulunabilir. Bu takdirde bu dilekçe temyiz dilekçesi yerine geçer. 4. Karan veren mahkeme, cevap dilekçesi verildikten veya cevap süresi geçtikten sonra dosyayı dizi listesine ba lı olarak Danı taya gönderir. Kararın Bozulması: MADDE 49. — 1. Temyiz incelemesi sonunda Danı tay: a) Görev ve yetki dı ında bir i e bakılmı olması, - 2 0 - b) Hukuka aykırı karar verilmesi. c) Usul hüküm ve kurallarına uyulmamı olunması, Sebeplerinden dolayı incelenen karan bozar.

2. Temyiz incelemesi sonunda maddi vakıalar hakkında edinilen bilgi yeter görülürse veya uyu mazlık sadece hukuki noktalara ili kin ise veya karardaki maddi yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise karar bozulmakla beraber i in esası hakkında da karar verilir. 3. Yukarıdaki fıkra uyarınca Danı tayca i in esası hakkında karar verilmesi mümkün olma yan hallerde karar bozularak dosya, karan veren mahkemeye gönderilir. Mahkeme, bozma ka- ranna uydu u takdirde dosyayı önceklikle inceler ve varsa gerekli tahkik i lemlerini tamamlaya rak yeniden karar verir. 4. Mahkeme bozmaya uymayarak önceki kararında ısrar ederse, ısrar karannın ilgili tarafın dan temyizi halinde, dava, konusuna göre îdare veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunca in celenir, ilgili Danı tay Dava Dairesinin kararına uyulursa mahkemenin karan bozulur; aksi hal de onaylanır. 5. Kararların kısmen onaylanması ve kısmen bozulması hallerinde kesinle en kısım Danı tay karannda belirtilir. Temyizen Verilen Karar Üzerine Yapılacak lem: MADDE 50. — Temyiz incelemesi sonucunda esas hakkında Danı tayca verilen karar, dosyayla birlikte karan veren mahkemeye gönderilir. Dosyanın mahkemeye gelmesi üzerine, Danı tay karan mahkeme tarafından yedi gün içinde taraflara tebli edilir. Tebli giderleri temyiz dilekçesi ile birlikte temyiz isteminde bulunanlardan pe in olarak alınır. Kanun Yaranna Bozma: MADDE 51. — 1. Bölge dare Mahkemesi kararlan ile idare ve vergi mahkemelerince verilip Danı tayca incelenmeksizin kesinle mi bulunan kararlardan niteli i bakımından yürürlükteki hukuka aykın bir sonucu ifade edenler, Adalet, çi leri ve Maliye bakanlıklarının gösterece i lüzum üzerine veya kendili inden Ba savcı tarafından kanun yararına temyiz olunabiür. 2. Temyiz iste i Danı tayca yerinde görüldü ü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu bozma karan, daha önce kesinle mi olan mahkeme kararının hukuki sonuçlarını kaldırmaz. 3. Bozma karannın bir örne i ilgili Bakanlı a gönderilir ve Resmi Gazetede yayımlanır. Temyiz Veya tiraz istemlerinde Yürütmenin Durdurulması: MADDE 52. — Temyiz veya itiraz yoluna ba vurulmu olması mahkeme kararlarının yürütülmesini durdurmaz. Ancak, gerekli hallerde mahkeme karannın yürütülmesinin durdurulmasına karar verilebilir. Yargılamanın Yenilenmesi: MADDE 53. — 1. Danı tay ile idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, a a ıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir: a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden do an bu" se beple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmi obuası, b) Karara esas olarak alınan belgenin sahteli ine hükmedilmi veya sahte oldu u mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmu veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan ev- vel verilmi olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamı olması, c) Karara esas olarak alınan bir ilâm hükmünün, kesinle en bir mahkeme kararıyla bozula rak ortadan kalkması, d) Bilirki inin kasıtla gerçe e aykın beyanda bulundu unun mahkeme kararıyla belirlenme si, e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmı olması, f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara ba lanmı bu lunması, g) Çekinmeye mecbur olan Ba kan, üye veya hâkimin katılmasıyla karar verilmi olması, h) Tarafları ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykın yeni bir kararın ve-rilmesine sebep olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut ba ka bir mahkeme tarafından evvelki ilâmın hükmüne aykın bir karar verilmi bulunması. 2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas karan vermi olan Mahkemece karara ba lanır. 3. Yargılamanın yenilenmesinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun süreye ili kin hükümleri, kıyas yolu ile uygulanır. Kararın Düzeltilmesi: MADDE 54. - 1. Danı tay Dava Daireleri ile dari veya vergi Dava Daireleri Genel Kurullan tarafından verilen kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere, kararın tebli tarihinden itibaren onbe gün içinde taraflarca: a) Kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda kar ılanmamı obuası, b) Bir kararda birbirine aykın hükümler bulunması, c) Kararın usul ve kanuna aykın bulunması, d) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekârlı ın or taya çıkmı olması, hallerinde kararın düzeltilmesi istenebilir. 2. Dava Daireleri, dare veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurulları, kararın düzeltilmesi is teminde ileri sürülen sebeplerle ba lıdır. 3. Kanunun 14 ncü maddesine göre verilen kararlar hakkında düzeltilme istemlerinin kabul edilerek davaya yeniden bakılması ve esas hakkında karar verilmesi halinde de karar düzeltil mesi isteminde bulunulabilir. 4. Kararın düzeltilmesi istekleri esas karan vermi olan dairece incelenir. Dosyanın incelen mesinde tetkik hâkimli i yapanlar, aynı konunun düzeltme yoluyla incelenmesinde bu görevi ya pamazlar. Yargılamanın Yenilenmesine ve Kararın Düzeltilmesine ili kin özel Hükümler: MADDE 55. — 1. ste in ili kin oldu u konu, di er bir daire veya mahkemenin görevine girmi ise karar bu daire veya mahkemece verilir. 2. Kar ı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılarak karar verilir. - 2 2 - 3. Tarafların, yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemleri, kanunda yazılı se beplere dayanmıyor ise, iste in reddine karar verilir ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bu husustaki hükümlerine göre para cezasına da hükmolunur. 4. Yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemlerinde duru ma yapılması, görevli daire veya mahkememin karanna ba lıdır. 5. 53, 54, 55 nci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın yenilenmesinde ve kararın düzeltilmesinde bu kanun hükümleri uygulanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çe itli Hükümler Danı tayda Çekinme ve Ret: MADDE 56. — 1. Davaya bakmakta olan Dava Dairesi Ba kan ve Üyelerinin reddi halinde, bunlar hariç tutulmak suretiyle, O Daire Kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, red istemi yerinde görülürse i in esası hakkında da bu kurulca karar verilir. 2. Reddedilenler ikiden fazla ise bu husustaki istem, idari dava dairesi Ba kan ve Üyeleri için dari Dava Daireleri Genel Kurulunda, Vergi Dairesi Ba kan ve Üyeleri için Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunda incelenir. Rddedilen Ba kan ve Üyeler bu Kurullara katılamazlar. Bu kurullarca red istemi kabul edildi i takdirde davanın esası hakkında da bu kurullarca karar verilir. 3. dari Dava Daireleri Genel Kurulu ile Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu Ba kan ve Üyelerinden bir kısmının davaya bakmaktan çekinmesi veya reddi halinde noksan üyelikler dai relerince tamamlanır. 4. Danı tay Tetkik hâkimleri ve savaları sebeplerini bildirerek çekinebilecekleri gibi taraf larca da reddedilebilirler. Bunlar hakkındaki ret istemi davaya bakmakla görevli Daire tara fından incelenerek karara ba lanır. Mahkemelerde Çekinme ve Ret: MADDE 57. — 1. Tek hâkimle görülen davalarda hâkimin reddi, istemi, reddedilen hâkimin katılmadı ı dare veya Vergi Mahkemesince incelenir. 2. tiraz veya davaya bakmakta olan Bölge dare Mahkemesi ile dare ve Vergi Mahkemesi Ba kan ve Üyelerinin reddi istemi reddedilen Ba kan ve üyenin katılmadı ı Bölge dare, dare ve Vergi Mahkemesince incelenir. 3. dare ve Vergi Mahkemelerinde reddedilen ba kan ve üye birden çok ise istem Bölge dare Mahkemesince incelenir. Bölge dare Mahkemelerinde reddedilen ba kan veya üye birden çok ise istem Danı tay'ca incelenir. 4. Danı tay'ca ve bu mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse i in esası hakkında da karar verilir. 5. Davaya bakmaktan çekinme halinde di er bir hâkimin görevlendirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yukarıdaki hükümler uygulanır. Danı tay'da Delillerin Tespiti: MADDE 58. — l. Taraflar, Danı tay'a dari dava açtıktan sonra bu davalara ili kin delillerin tespitini ancak Danı tay'dan isteyebilirler. 2. Görevli Danı tay dairesi, istemi uygun gördü ü takdirde üyelerden birini bu i le görevlendirebilece i gibi, tespitin mahalli idari veya adli yargı yerlerince yaptırılmasına da karar verebilir. Delillerin tespiti istemi, ivedilikle karara ba lanır. Yol Masrafları ve Gündelikler: MADDE 59. — Danı tay meslek mensuptan ile idari yargı hâkimleri ve savcılarından ke if, bilirki i incelemesi veya delillerin tespiti için görevlendirilenlere gerçek yol giderleri ile görevde geçen günlerin herbiri için net aylık tutarlarının otuzda biri oranında gündelikler verilir. Bu gündelikler, zorunlu giderleri kar ılamazsa, aradaki fark belgelere dayalı olmak artı ile ayrıca ödenir. Ancak, bu surette yapılacak ödemeler, gündeliklerin yüzde ellisini geçemez. Tebli leri ve Ücretler: MADDE 60. — Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri ile dare ve Vergi Mahkemelerine ait her türlü tebli i leri, Tebligat Kanunu Hükümlerine göre Posta, Telgraf ve Telefon letmesi aracılı ı ile yapılır. Bu suretle yapılacak tebli lere ait ücretler ilgililer tarafından pe in olarak ödenir. Çalı maya Ara Yerme: MADDE 61. — 1. Bölge dare Mahkemeleri, dare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri her yıl Temmuz ayının yirmisinden Eylül ayının altısına kadar çalı maya ara verirler. 2. Ara verme süresi içinde her bölge idare mahkemesi merkezinde idare ve vergi mahke mesi ba kan ve üyeleri arasından görevlendirilecek üç hâkimin katıldı ı bir nöbetçi mahkeme kurulur. Nöbetçi kalanlardan en kıdemli ba kan, yoksa en kıdemli üye nöbetçi mahkemenin ba kanlı ını yapar. 3. Çalı maya ara verme süresi içinde nöbetçi kalanların yıllık izin haklan saklıdır, Nöbetçi Mahkemenin Görevleri: MADDE 62. — Nöbetçi Mahkeme çalı maya ara verme süresi içinde a a ıda yazık i leri görür. a) Yürütmenin durdurulması ve debilerin tespitine ait i ler. b) Tutuklu memurlar hakkında memurların yargılanmasına dair i ler. GEÇ C MADDE — Bu Kanunun 27.10.1980 tarihli ve 2324 saydı Anayasa Düzeni Hakkında Kanuna aykın olan hükümleri, Anayasa Düzeni Hakkında Kanunun yürürlükten kalktı ı tarihi izleyen günden itibaren uygulanır. Yürürlük: MADDE 63 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlü e girer. Yürütme: MADDE 64. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. Ba bakan 15.10.1981 B. Ulusu - 2 4 - ADALET KOM SYONUNUN KABUL ETT METiN DARÎ YARGILAMA USULÜ KANUNU TASARISI B R NC BÖLÜM Genel Esaslar Kapsam ve Nitelik: MADDE 1. — Tasannın l nci maddesi aynen benimsenmi tir. tdari Dava Türleri ve tdari Yargı Yetkisinin Sının: MADDE 2. — 1. dari dava türleri unlardır: a) dari i lemler hakkında yetki, ekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykın olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davala rı, b) dari eylem ve i lemlerinden dolayı haklan muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları, c) Genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için akdedilen idari mukavelelerden dolayı taraf

lar arasında çıkan uyu mazlıklara ili kin davalar. 

2. dari yargı yetkisi, idari eylem ve i lemlerin hukuka uygunlu unun denetimi ile sınırlıdır. dari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen ekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak tarzda kullanamazlar ve idari eylem ve i ler niteli inde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı karan veremezler. 3. Devlet Ba kanının do rudan do ruya yaptı ı tasarruflar idari yargı denetimi dı ındadır. tdari Davaların Açılması: MADDE 3. — 1. dari davalar, Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanhklanna hitaben yazılmı dilekçelerle açılır. 2. Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadlan veya unvanlan ve ad resleri, b) Davanın konusu ve sebepleri ile dayandı ı deliller, c) Davaya konu olan idari i lemin veya temyiz olunan karann yazdı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri, mali yükümler ve bunlann zam ve cezalara ili kin davalarla tam yargı davalarında uyu mazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulundu u verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, teb li edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, Gösterilir. 3. Dava konusu karann ve müsbit evrakın asıllan veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri kar ı taraf sayısından bir fazla olur. Dilekçelerin Verilece i Yerler: MADDE 4. — Tasarının 3 ncü maddesi 4 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. Aynı Dilekçe tle Dava Açılabilecek Haller: MADDE S. — Tasarının 4 ncü maddesi 5 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. Dilekçeler Üzerine Uygulanacak lem: MADDE 6. — 1. Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına veya 4 ncü maddede yazdı yerlere verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri abndıktan sonra deftere derhal kayıtlan yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldı ı tarihte açılmı saydır. 2. Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kâ ıdı verilir. 3. 4 ncü maddede yazılı di er yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danı tay ve ya ait oldu u mahkeme ba kanlı ına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pullan bu lunmadı ı takdirde bunlara kar ılık alınan paralann miktarı ve alındı kâ ıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazdır. 4. Herhangi bir sebeple harcı veya posta pulu verilmeden veya eksik harç veya posta pulu ile dava açılmı olması halinde, otuz gün içinde harcın ve posta pulunun verilmesi veya tamam lanması hususu daire veya mahkeme ba kanlı ınca ilgiliye tebli olunur. 5. Hara veya posta pulu süresi içinde verilmez veya tamamlanmazsa dosyanın i lemden kaldırılmasına karar verilir. 6. lemden kaldırıldı ı tarihten ba layarak bir yıl içinde noksanı tamamlanmak suretiyle ye niden i leme konulması istenmeyen davaların açdmamı sayılmasına karar verilir. Dava Açma Süresi: MADDE 7. — 1. Dava açma süresi, özel kanunlannda ayn süre gösterilmeyen hallerde Danı tayda ve dare Mahkemelerinde altmı ve Vergi Mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) dari uyu mazlıklarda; yazdı bildirimin yapıldı ı, b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından do an uyu mazlıklarda: Tahakkuku tahsile ba lı olan vergilerde tahsilatın; tebli yapdan hallerde veya tebli yerine geçen i lemlerde tebli in; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile ba lı vergilerde tescilin yapddı ı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldi i; Tarihi izleyen günden ba lar. 3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim ya pdan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on be gün sonra i lemeye ba lar. 4. Kanuna göre ilam gereken düzenleyici ve genel tasarruflara kar ı, ilan tarihini izleyen günden itibaren altmı gün içinde dava açılabilir. Ancak bu tasarrufların kendilerine uygulanma sı üzerine, ilgililer, düzenleyici tasarruf veyauygulanan i lem yahut her ikisi aleyhine birden dava - 2 6 - açmakta muhtardırlar. lgililer ayrıca; düzenleyici tasarrufun kaldırılması, de i tirilmesi veya yeni bir düzenleme yapılmasını uygulamadan itibaren altmı gün içinde idareden isteyebilirler. Bu isteklerinin reddi veya 60 gün içinde cevap verilmemesi halinde 60 günün bitiminden itibaren isteklerinin yerine getirilmemesi yolundaki i leme kar ı altmı gün içinde dava açabilirler. Düzenleyici tasarrufun kaldırılmaması, de i tirilmemesi veya dava yoluyla iptal edilmemi olması bu tasarrufa dayalı i lemin iptaline engel olmaz. 5. Tatil günleri sürelere dahildir. u kadar ki, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalı ma gününün bitimine kadar uzar. Çalı maya Ara Vermede Süre: MADDE 8. — Bu Kanunda yazılı sürelerin bitmesi; çalı maya ara verme zamanına rastlarsa, bu süreler, ara vermenin sona erdi i 6 Eylülden itibaren yedi gün uzamı saydır. Görevli Olmayan Yerlere Ba vurma: MADDE 9. — 1. Çözümlenmesi Danı tayın , dare ve Vergi Mahkemelerinin görevlerine girdi i halde, adli veya askeri yargı yerlerine açılmı bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararlann bu ve bunlara kar ı kanun yollan varsa süresi içinde olmak artıyla bu yollara ba vurulması üzerine verilen kararların, tebli tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Bu yerlere ba vurma tarihi, Dam taya, dare ve Vergi Mahkemelerine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. 2. Adli veya askeri yargı yerlerine dava açılmı olması ve bu yargı yerlerinin görevsizlik kararının kesinle mesinden sonra birinci fıkrada yazılı otuz günlük sürenin geçirilmi bulunması, bu kanunda öngörülen süreler içinde Dam taya, dare ve Vergi Mahkemelerine açılmı olan davaların süreden reddine neden olmaz. dari Makamların Sükûtu: MADDE 10. — 1. lgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir i lem veya eylemin yapılması için idari makamlara ba vurabilirler. 2. Altmı gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmi sayılır. lgililer altmı günün bit ti i tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Dam taya, dare ve Vergi Mahke melerine dava açabilirler. Altmı günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin de ilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarakdava açabilece i gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi i lemez. Dava açılmayan haller ile davarını süreden reddi halinde, altmı günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilmesi halinde, cevabın teb li inden itibaren dava açma süresi yeniden i lemeye ba lar. 3. Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hatalarının düzeltilmesi istemleri dı ında, bu mad de hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. Üst Makamlara Ba vurma: MADDE 11. — 1. lgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari i lemin kaldırılması, geri alınması, de i tirilmesi veya yeni bir i lem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa i lemi yapmı olan makamdan, idari dava açmak süresi içinde istenebilir. Bu ba vurma, i lemeye ba lamı olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altmı gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmi sayılır. 3. ste in reddedilmesi veya reddedilmi sayılması halinde dava açma süresi yemden i leme ye ba lar ve ba vurma tarihine kadar geçmi süre de hesaba katılır. 4. Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hatalarının düzeltilmesi istemleri dı ında bu madde hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. iptal ve Tam Yargı Davaları: MADDE 12. — lgililer haklarım ihlal eden bir idari i lem dolayısıyla Danı taya ve dare ve Vergi Mahkemelerine do rudan do ruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara ba lanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına ba vurulması halinde verilecek kararın tebli i veya bir i lemin icrası sebebiyle do an zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye ba vurma haklan saklıdır. Do rudan Do ruya Tam Yargı Davası Açılması: MADDE 13. — Tasarının 12 nci maddesi 13 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. Dilekçeler Üzerine tik inceleme: MADDE 14. — 1. Dilekçeler Danı tayda Evrak Müdürlü ünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale olunur. 2. Dilekçeler, dare ve Vergi Mahkemelerinde ise Mahkeme Ba kanının havalesi ile kaydo lunur. 3. Dilekçeler, Danı tayda Daire Ba kanının görevlendirece i bu* tetkik hâkimi, dare ve Vergi Mahkemelerinde ise Mahkeme Ba kanı veya görevlendirece i bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) dari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) Husumet, e) 3 ve 5 nci maddelere uygun olup olmadıkları, f) Süre a ımı, yönlerinden sırasıyla incelenir.

4. Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse durum; görevli Daire veya Mahkemeye bir rapor ile bildirilir. 5. lk incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık görmezler veya daire veya mahkeme tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat i lemi yapılır. 6. Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her saf hasında IS nci madde hükmü uygulanır. tik nceleme Üzerine Verilecek Karar: MADDE 15. — 1. Danı tay veya idare ve Vergi Mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 ncü fıkrasında yazılı hususlarda Kanuna aykırılık görülürse, 14 ncü maddenin; - 2 8 -

a) 3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli oldu u konularda açılan davaların red dine; idari yargının görevli oldu u konularda ise, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açı lan davanın görev ve yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahke meye gönderilmesine, b) 3/c ve 3/f bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine, c) 3/d bendine göre davanın hasım gösterilmeden veya yanlı hasım gösterilerek açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebli ine, d) 3/e bendinde yazılı halde otuz gün içinde 3 ve 5 nci maddelere uygun ekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli ahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılması takdirinde otuz gün içinde bizzat veya bir avu kat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine, e) 3/b bendinde yazılı halde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine, Karar verilir. 2. Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danı tay'a veya ilgili mahkemeye ba vurma ta rihi, merciine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. 3. Dilekçelerin 3 ncü maddeye uygun olmamaları dolayısıyla reddi halinde, yeni dilekçeler için ayrıca harç alınmaz. 4. lk inceleme üzerine Danı tay'ca verilen kararlara kar ı bu maddenin l/d bendinde yazılı haller dı ında düzeltme yoluna ba vurulabilir. Tebligat ve Cevap Verme: MADDE 16. — 1. Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örne i davalıya, davalının verece i savunma davacıya tebli olunur. 2. Davacının ikinci dilekçesi davalıya, davalının verece i ikinci savunma da davacıya tebli edilir. Buna kar ı davacı cevap veremez. Ancak, davalının ikinci savunmasında, davacının ce vaplandırmasını gerektiren hususlar bulundu u, davanın görülmesi sırasında anla ılırsa, davacıya, cevap vermesi için bir süre verilir. 3. Taraflar, yapılacak tebli lere kar ı, tebli tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap vere bilirler. Bu süre, ancak haklı sebepleri bulunması halinde, taraflardanbirinin iste i üzerine görev li mahkeme karan ile otuz günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez. 4. Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere da yanarak hak iddia edemezler. 5. Mahalli idarelerin seçilmi organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri ile ilgili i lerde yetkili mercilerce gönderilen dosyalar Belediye ba kanlarının dü mesine ili kin ise belediye ba kanlarının, belediye meclislerinin veya il genel meclislerinin feshi istemine ili kin ise meclis ba - kanvekilinin, derneklerin feshine ili kin dosyalar dernek ba kanının savunması otuz gün içinde alındıktan sonra tekemmül eder. Kanunlarda gösterilen süreler bu tarihten sonra i lemeye ba lar. Duru ma: MADDE 17. — 1. Danı tay ile dare ve Vergi Mahkemelerinde açılan iptal ve ikiyüz bin lirayı a an tam yargı davaları ile tarhedilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalan toplam ikiyüz bin ikayı a an vergi davalarında, taraflardan birinin iste i üzerine duru ma yapılır. - 2 9 - 2. Temyiz ve itirazlarda duru ma yapılması tarafların istemine ve Danı tay veya ilgili Bölge dare Mahkemesi kararına ba lıdır. 3. Duru ma, dava dilekçesi ile savunmalarda istenebilir. 4. Danı tay ve mahkemeler kendili inden duru ma yapılmasına karar verebilir. 5. Duru ma davetiyeleri duru ma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir. Duru malara ili kin Esaslar: MADDE 18. — 1. Duru malar açık olarak yapılır. Genel ahlakın veya kamu güvenli inin gerekli kıldı ı hallerde, görevli daire veya mahkeme karan ile, duru manın bir kısmı veya tamamı gizli olarak yapılır. 2. Duru maları Ba kan yönetir. 3. Duru malarda taraflara iki er defa söz verilir. Taraflardan yalnız biri gelirse onun açıkla maları dinlenir; hiç biri gelmezse duru ma açılmaz, inceleme evrak üzerinde yapılır. 4. Danı tay'da görülen davaların duru malarında savcının bulunması arttır. Taraflar dinlen dikten sonra sava yazdı dü üncesini açıklar. Bundan sonra taraflara son olarak ne diyecekleri sorulur ve duru maya son verilir. 5. Duru man i lerde savcılar, ke if, bilirki i incelemesi veya delil tespiti yapılmasını yahut i lem dosyasının getirilmesini istedikleri takdirde, bu istekleri görevli daire veya kurul tarafından kabul edilmezse, i in esası hakkında aynca yazılı olarak dü ünce bildirirler. Dunı mah i lerde Karar Verilmesi: MADDE 19. — Duru ma yapıldıktan sonra aynı gün, bu mümkün olmazsa gerekçesiyle birlikte otuz gün içinde karar verilir. Ara karan verilen hallerde, bu kararın yerine getirilmesi üzerine, dosyalar öncelikle incelenir. Dosyaların incelenmesi: MADDE 20. — Tasarının 19 ncu maddesi 20 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. Sonradan ibraz Olunan Evrak ve Belgeler: MADDE 21. — Tasarının 20 nci maddesi 21 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. Davaların Karara Ba lanması: MADDE 22. — 1. Konular aydınlandı ında meseleler sırasıyla oya konulur ve karara ba lanır. 2. 15 nci maddede sayılan sebeplerden biri ile veya yargılama usullerine ili kin meselelerde azınlıkta kalanlar i in esası baklanda da oylarını kullanırlar. Azınlıkta kalanların görü leri, kararların altına yazılır. Tutanaktan MADDE 23. — Tasarının 22 nci maddesi 23 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. Kararlarda Bulunacak Hususlar: MADDE 24. - Kararlarda: a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri, - 3 0 - b) Davacının ileri sürdü ü olayların ve dayandı ı hukuki sebeplerin özeti, iste inin sonucu ile davalının savunmasının özeti, c) Danı tayda görülen davalarda tetkik hâkimi ve savcının ad ve soyadları ile savcının dü üncesi, d) Duru malı davalarda duru ma yapılıp yapılmadı ı, yapılmı ise hazır bulunan taraflar ve vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadları, e) Kararın dayandı ı hukuki sebepler ile gerekçesi, hüküm ve tazminat davalanndahükme- dilen tazminatın miktarı, f) Yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildi i, g) Kararın tarihi ve oy birli i ile mi, oy çoklu u ile mi verildi i, h) Karan veren mahkeme ba kan ve üyelerinin veya hâkimin ad ve soyadları ve imzalan ve varsa ayrı ık oylan, ı) Karan veren dairenin veya mahkemenin adı ve dosyanın esas ve karar numarası, Belirtilir. Kararların Saklanması ve Tebli i: MADDE 25. — Kararlann mahkeme ba kanı ve üyeleri veya hâkimi tarafından imzalı asıllarından biri, karar dosyasına, di eri de dava dosyasına konur; mahkeme mührü ve ba kan yahut hâkim, Danı tayda daire veya kurul ba kanı veya görevlendirece i tetkik hâkimi imzasıyla tasdikli birer örne i de taraflara tebli edilir. Tarafların Ki ilik Veya Niteli inde De i iklik: MADDE 26. — 1. Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların ki ilik veya niteli inde de i iklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin ba vurmasına kadar; gerçek ki ilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar, dosyanın i lemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemi ise varsa yürütmenin durdurulması karan kendili inden hükümsüz kalır. 2. Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir. 3. Davacının gösterdi i adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresin bildirilmesine ka dar dava dosyası i lemden kaldırılır ve varsa yürütmenin durdurulması karan kendili inden hükümsüz kalır. 4. Dosyaların i lemden kaldınlmasına ait kararlar di er tarafa tebli edilir. Yürütmenin Durdurulması: MADDE 27. — 1. Danı tayda veya dare Mahkemelerinde idari dava açılması veya kanun yollanna ba vurulması dava edilen idari i lemin yürütülmesini durdurmaz. 2. Danı tay veya idari Mahkemeleri, idari i lemin uygulanması halinde telafisi güç veya im kânsız zararlann do ması ve idari i lemin açıkça hukuka aykın olması artlarının birlikte ger çekle mesi durumunda, gerekçe göstererek yürütmenindurdurulmasına karar verilebilir. 3. Yürütmenin durdurulması karan verilen dava dosyalan öncelikle incelenir. 4. Yürütmenin durdurulmasına doksan gün için karar verilebilir. Tarafların istemi üzerine gerekçeli olarak yeniden yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi mümkündür. Yürütmenin - 31 - durdurulmasına karar verilen davalar, tekemmül etmelerinden, itibaren altmı gün içinde esastan karara ba lanır. Aksi halde yürütmenin durdurulması karan kendili inden hükümsüz kalır. 5. Yürütmenin durdurulması kararlan teminat kar ılı ında verilir; ancak, durumun gerekle rine göre teminat aranmayabilir. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılaca ı gibi, tebli in memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. 6. Taraflar arasında teminata ili kin olarak çıkan anla mazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire veya mahkemece çözümlenir. 7. dareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. 8. Vergi Mahkemelerinde, vergi uyu mazlıklarından do an davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil i lemlerini durdurur. Ancak 6 ncı maddeye göre i lemden kaldırılan vergi davası dosyalarında tahsil i lemi devam eder. ihtirazı kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan i lemlerle tahsilat i lemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil i lemini durdurmaz. Bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir. 9. Sava halinde yürütmenin durdurulmasına karar verilemez. 10. Sıkıyönetim veya ola anüstü hallerde; sıkıyönetim ve ola anüstü halin ilan edildi i bölgelerde görevli olan veya sonradan bu bölgelerde görevlendirilen kamu personeli hakkında yapılan idari i lemler ile, sıkıyönetim veya ola anüstü halin ilan edildi i bölgelerde grev ve lo kavtların ertelenmesi, toplantı ve gösteri yürüyü lerinin ertelenmesi, dernek ve kurulu ların ka patılması veya faaliyetten menedilmesi kararlarına ili kin davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemez. Kararların Sonuçlan: MADDE 28. — 1. Danı tay, Bölge îdare Mahkemeleri, îdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ili kin kararlarının icaplarına göre, en geç altmı gün içinde i lem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. 2. Tam yargı davaları hakkındaki kararlar genel hükümler dairesinde infaz ve icraolunur. 3. Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri, dare ve Vergi Mahkemeleri kararlarına göre i lem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danı tay ve ilgili dari Mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. 4. Mahkeme kararlarının altmı gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabilece i gibi, karan yerine getirmeyen kamu görevlisi aley hine de tazminat davası açabilir. 5. Vergi uyu mazlıklarına ili kin mahkeme kararlarının idareye tebli inden sonra bu karar lara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktan ilgili idarece mükellefe bildirilir. 6. Tazminat ve vergi davalarında kararın idareye tebli inden itibaren infazın gecikmesi se bebiyle idarece kanuni gecikme faizi ödenir. Açıklama: MADDE 29. — Tasarının 29 ncu maddesine aynen benimsenmi tir. MADDE 30 — 31 Tasarının 30, 31 nci maddesi aynen benimsenmi tir. - 3 2 - K NC BÖLÜM dari Davalarda Yetki ve Ba lantı ile Görevsizlik ve Yetkisizlik Halinde Yapılacak lemler idari Davalarda Genel Yetki: MADDE 32. — Tasarının 32 nci maddesi aynen benimsenmi tir. Kamu Görevleri ile lgili Davalarda Yetki: MADDE 33. — Tasarının 33 ncü maddesi aynen benimsenmi tir. Ta ınmaz Mallara li kin Davalarda Yetki: MADDE 34. — Tasarının 34 ncü maddesi aynen benimsenmi tir. Ta ınır Mallara li kin Davalarda Yetki: MADDE 35. — Tasarının 35 nci maddesi aynen benimsenmi tir. Tam Yargı Davalarında Yetki: MADDE 36. — dari sözle melerden do anlar dı ında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı do uran idari uyu mazlı ı çözümlemeye yetkili, b) Zarar, bayındırlık ve ula tırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden do mu ise, hizmetin görüldü ü veya eylemin yapıldı ı yer, c) Di er hallerde davacının ikametgâhının bulundu u yer, dare Mahkemesidir. Vergi Uyu mazlıklarında Yetki: MADDE 37. — Bu Kanuna göre vergi uyu mazlıklarında yetkili mahkeme: a) Uyu mazlık konusu vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk etti ren, zam ve cezalan kesen, b) Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasında, ödeme emrini düzenleyen, c) Di er uyu mazlıklarda dava konusu i lemi yapan, Dairenin bulundu u yerdeki Vergi Mahkemesidir. Ba lantılı Davalarda Yetki: MADDE 38. — Tasarının 38 nci maddesi aynen benimsenmi tir. Ba lantının Danı tayca ncelenmesi: MADDE 39. — 1. Danı tayın dava konusu uyu mazlı ı incelemeye yetkili dairesi, ba lantılı dava dosyalarım öncelikle ve ivedilikle inceler ve karar verir. 2. Danı tay ba lantının bulundu una karar verdi i takdirde: a) Davalardan biri Danı tayda açılmı ve çözümlenmesi Danı tayın görevine dahil bir uyu - mazlıkla ilgili ise, davaların tümü Danı tayda birle tirilerek görülür ve durum ilgili mahkemelere ve taraflara bildirilir. - 3 3 - b) Davaların çözümlenmesi, ayn Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresindeki dare veya Vergi Mahkemelerinin görevlerine giren uyu mazlıklarla ilgili ise, Danı tayın ilgili dairesi yetkili mahkemeyi kararında belirtir ve dosyalan bu mahkemeye göndererek di er mahkemeye veya mahkemelere durumu bildirir. Yetkili mahkeme de durumu ilgililere duyurur. c) Danı tayca verilen karar ba lantılı bulunmadı ı yolunda ise, dosyalar ilgili mahkemelere geri gönderilir. Ba lantının Bölge dare Mahkemesince ncelenmesi: MADDE 40. — Tasarının 40 ncı maddesi aynen benimsenmi tir. Ba lantının Mahkemelerce Kabul Edilmemesi: MADDE 41. — Tasarının 41 nci maddesi aynen benimsenmi tir. Ba lantılı Davalarla lgili Di er Esaslar: MADDE 42. — Tasarının 42 nci maddesi aynen benimsenmi tir. Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak lem: MADDE 43. — 1. dare ve Vergi Mahkemeleri, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verirlerse dosyayı Danı taya veya görevli ve yetkili dare veya Vergi Mahkemesine gönderirler. a) Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danı tay, davayı görevi içinde görmezse dos yanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir. b) Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildi i mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördü ü takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyu mazlık Bölge dare Mahkemesince, aksi halde Danı tayca çözümlenir. 2. Görev ve yetki uyu mazlıklarında Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince verilen karar lar ilgili mahkemelere bidirilir ve bu husus taraflara tebli olunur. 3. Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince görev ve yetki uyu mazlıkları ile ilgili olarak ve rilen kararlar kesindir. 4. Bu madde hükümleri gere ince verilen kararlar ile görevli ve yetkili kılınan mahkemeye yeniden dava açılması halinde harç alınmaz. 5. Görev ve yetki itirazı; itiraz ve temyiz dahil olmak üzere davanın her safhasında yapıla bilece i gibi, bu husus Danı tay ve mahkemelerce de kendili inden de gözönünde tutulur. Merci Tayini: MADDE 44. — Tasarının 44 ncü maddesi aynen benimsenmi tir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kararlara Kar ı Ba vuru Yollan tiraz: MADDE 45 — 1. dare ve Vergi Mahkemelerinin tek hakimli olarak verdi i nihai kararlara kar ı tebli tarihinden itibaren otuz gün içinde mahkemenin bulundu u yargı çevresinin Bölge dare Mahkemesine itiraz edilebilir. - 3 4 - 2. tiraz, temyizin ekil ve usullerine tabidir. 3. Bölge idare Mahkemesi evrak üzerinde yaptı ı inceleme sonunda, maddi vakıalar hak kında edinilen bilgiyi yeter görürse veya itiraz sadece hukuki noktalara ili kin ise veya itiraz olunan karardaki maddi yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise i in esası hakkında karar verir. Aksi halde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir. 4. Bölge dare Mahkemesinin kararlan kesindir; temyiz yoluna ba vurulamaz. 5. Tek hakimli mahkemede hüküm veren hâkim, aynı davanın itiraz yoluyla Bölge dare Mahkemesince incelenmesinde bulunamaz. Temyiz: MADDE 46. — Tasarının 46 ncı maddesi aynen benimsenmi tir. Temyiz Edilemeyecek Kararlar: MADDE 47. — dare ve Vergi Mahkemelerinin tek hâkimle verdi i kararlar temyiz edilemez. Ancak, mükellefiyetin mevzuuna, esasına, ekline, muafiyet ve istisna hükümlerine ili kin vergi uyu mazlıklarında tek hâkimle verilen kararlar Danı tayda temyiz edilebilir. Temyiz Dilekçesi: MADDE 48. — 1. Temyiz istemleri Danı tay Ba kanlı ına hitaben yazılmı dilekçeler ile yapılır. 2. Temyiz dilekçelerinin 3 ncü madde esaslarına göre düzenlenmesi gereklidir. 3. Temyiz dilekçeleri Danı taya gönderilmek üzere karan veren mahkemeye verilir ve bu mahkemece kar ı tarafa tebli edilir. Kar ı taraf tebli den itibaren otuzgün içerisinde cevap ve rebilir. Cevap veren, karan süresinde temyiz etmemi olsa bile; düzenleyece i dilekçesinde tem yiz isteminde bulunabilir. Bu takdirde bu dilekçe temyiz dilekçesi yerine geçer. 4. Karan veren mahkeme, cevap dilekçesi verildikten veya cevap süresi geçtikten sonra dosyayı dizi listesine ba lı olarak Danı taya gönderir. Kararın Bozulması: MADDE 49. — 1. Temyiz incelemesi sonunda Danı tay: a) Görev ve yetki dı ında bir i e bakılmı olması, b) Hukuka aykın karar verilmesi, c) Usul hükümlerine uyulmamı olunması, Sebeplerinden dolayı incelenen karan bozar.

2. Temyiz incelemesi sonunda maddi vakıalar hakkında edinilen bilgi yeterli görülürse veya uyu mazlık sadece hukuki noktalara ili kin ise veya karardaki maddi yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise karar bozulmakla beraber i in esası hakkında da karar verilir. 3. Yukarıdaki fıkra uyarınca Danı tayca i in esası hakkında karar verilmesi mümkün olma yan hallerde karar bozularak dosya, karan veren mahkemeye gönderilir. Mahkeme, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik i lemlerini tamamlayarak yeniden karar verir. 4. Vergi ve tam yargı davalarında mahkeme bozmaya uymayarak eski kararında ısrar ede bilir. Israr kararının ilgili tarafından temyizi halinde, dava, konusuna göre Danı tay dare veya - 3 5 - Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunca incelenir. Danı tayın ilgili Dava Dairesinin karan uygun görülürse mahkemenin karan bozulur; aksi halde onanır. Danı tay dare ve Vergi Dava Daireleri Genel Kurulları kararlarına uyulması zorunludur. 5. Kararların kısmen onaylanması ve kısmen bozulması hallerinde kesinle en kısım Danı tay kararında belirtilir. Temyiz Verilen Karar Üzerine Yapılacak lem: MADDE 50. — Temyiz incelemesi sonucunda Danı tay'ca verilen karar, dosyayla birlikte karan veren mahkemeye gönderilir. Dosyanın mahkemeye gelmesi üzerine, Danı tay karan mahkeme tarafından yedi gün içinde taraflara tebli edilir. Tebli giderleri temyiz dilekçesi ile birlikte temyiz isteminde bulunanlardan pe in olarak alınır. Kanun Yararına Bozma: MADDE 51. — 1. Bölge dare Mahkemesi kararlan ile dari ve Vergi Mahkemelerince verilip Danı tay'ca incelenmeksizin kesinle mi bulunan kararlardan niteli i bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, ilgili bakanlıklarının gösterece i lüzum üzerine veya kendili inden Ba savcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir. 2. Temyiz iste i Danı tay'ca yerinde görüldü ü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu bozma karan, daha önce kesinle mi olan mahkeme kararının hukuki sonuçlarını kaldırmaz. 3. Bozma kararının bir örne i ilgili Bakanlı a gönderilir ve Resmi Gazetede yayımlanır. Temyiz veya itiraz stemlerinde Yürütmenin Durdurulması: MADDE 52. — Temyiz veya itiraz yoluna ba vurulmu olması mahkeme kararlarının yürütülmesini durdurmaz. Ancak, temyiz veya itirazı incelemeye yetkili yargı mercii, teminat kar ılı ında kararının yürütülmesinin durdurulmasına karar verilebilir. dareden ve adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz. Danı tay'ca kararın bozulması, kararın yürütülmesini kendili inden durdurur. Yargılamanın Yenilenmesi: MADDE 53. — Tasarının 53 ncü maddesi aynen benimsenmi tir. Kararın Düzeltilmesi: MADDE 54. — 1. Danı tay Dava Daireleri ile dari veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurullan tarafından verilen kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere, kararın tebli tarihinden itibaren on be gün içinde taraflarca: a) Kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda kar ılanmamı olması, b) Bir kararda birbirine aykırı hükümler bulunması, c) Kararın usul ve kanuna aykırı bulunması, d) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekârlı ın or taya çıkmı olması, Hallerinde kararın düzeltilmesi istenebilir. 2. Dava Daireleri, dari veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurullan, kararın düzeltilmesi isteminde ileri sürülen sebeplerle ba lıdır. - 3 6 - 3. Kanunun 15 nci maddesine göre verilen kararlar hakkında düzeltilme istemlerinin kabul edilerek davaya yeniden bakılması ve esas hakkında karar verilmesi halinde de karar düzeltil mesi isteminde bulunulabilir. 4. Kararın düzeltilmesi istekleri esas karan vermi olan dairece incelenir. Dosyanın incelen mesinde tetkik hâkimli i yapanlar, aynı konunun düzeltme yoluyla incelenmesinde bu görevi ya pamazlar. Yargılamanın Yenilenmesi ve Kararın Düzeltilmesine ili kin özel Hükümler: MADDE 55. — Tasarının 55 nci maddesi aynen benimsenmi tir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çe itli Hükümler Danı tay'da Çekinme ve Ret: MADDE 56. — 1. Davaya bakmakta olan Dava Dairesi Ba kan ve Üyelerinin çekinme veya reddi halinde, bunlar hariç tutulmak suretiyle, o Daire Kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, çekinme veya ret istemi yerinde görülürse i in esası hakkında da bu Kurulca karar verilir. 2. Çekinen veya reddedilenler ikiden fazla ise bu husustaki istem, idari dava dairesi Ba kan ve Üyeleri için dari Dava Daireleri Genel Kurulunda, Vergi Dairesi Ba kan ve Üyeleri için Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunda nicelenir. Çekinen veya reddedilen Ba kan ve Üyeler bu Kurullara katılamazlar. Bu Kurullarca çekinme veya ret istemi kabul edildi i takdirde davanın esası hakkında da bu Kurullarca karar verilir. 3. idari Dava Daireleri Genel Kurulu ile Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu Ba kan ve Üyelerinden bir kısmının davaya bakmaktan çekinmesi veya reddi halinde noksan üyelikler dai relerince tamamlanır. 4. Danı tay tetkik hâkimleri ve savcıları sebeplerini bildirerek çekinebilecekleri gibi taraflar ca da reddedilebilirler. Bunlar hakkındaki çekinme veya ret istemleri davaya bakmakla görevli daire tarafından incelenerek karara ba lanır. Mahkemelerde Çekinme ve Ret: MADDE 57. — 1. Tek hâkimle görülen davalarda hâkimin reddi istemi, reddedilen hakimin katılmadı ı idare veya Vergi Mahkemesince incelenir. 2. itiraz üzerine veya do rudan davaya bakmakta olan Bölge idare Mahkemesi ile idari ve Vergi Mahkemesi Ba kan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen Ba kan ve üyenin katılmadı ı Bölge idare, idare ve Vergi Mahkemesince incelenir. 3. idare ve Vergi Mahkemelerinde reddedilen ba kan ve üye birden çok ise istem Bölge idare Mahkemesince incelenir. Bölge idare Mahkemelerinde reddedilen ba kan veya üye birden çok ise istem Danı tay'ca incelenir. 4. Danı tay'ca ve bu Mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse i in esası hakkında da karar verilir. 5. Davaya bakmaktan çekinme halinde di er bir hâkimin görevlendirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yukarıdaki hükümler uygulanır. - 3 7 - idari Davalarda Delillerin Tespiti: MADDE 58. — 1. Taraflar, idari dava açtıktan sonra bu davalara ili kin delillerin tespitini ancak davaya bakan Danı tay, idare ve Vergi Mahkemelerinden isteyebilirler. 2. Davaya bakan Danı tay, idare ve Vergi Mahkemeleri istemi uygun gördü ü takdirde üyelerden birini bu i le görevlendirebilece i gibi, tespitin mahalli idari veya adli yargı mercile rince yaptırılmasına da karar verebilir. 3. Delillerin tespiti istemi, ivedilikle karara ba lanır. Yol Masrafları ve Gündelikler: MADDE 59. — Tasarının 59 ncu maddesi aynen benimsenmi tir. Tebli leri ve Ücretler: MADDE 60. — Tasarının 60 ncı maddesi aynen benimsenmi tir. Çalı maya Ara Verme: MADDE 61. — Tasarının 61 nci maddesi aynen benimsenmi tir. Nöbetçi Mahkemenin Görevleri: MADDE 62. — Nöbetçi mahkeme çalı maya ara verme süresi içinde a a ıda yazılı i leri görür: a) Yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait i ler, b) Kanunen belli süre içinde karara ba lanması gereken i ler. Kaldırılan Hükümler: MADDE 63. — Vergi Usul Kanununun vergi uyu mazlıklarına ili kin 378 ila 412 nci madde hükümleri, bu kanunla kurulan vergi mahkemelerinin göreve ba ladıktan tarihte yürürlükten kalkar. GEÇiCi MADDE — Bu Kanunun uygulanmasına, 27.10.1980 tarih ve 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Kanun hükümleri saklıdır. MADDE 64 — 65. — Tasarının 64-65 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. - 3 8 - MiLLi GÜVENLiK KONSEYi DARÎ YARGILAMA USULÜ KANUNU TASARISI VE ADALET KOMiSYONU RAPORU ADALET KOMiSYONU RAPORU T. C. Millî Güvenlik Konseyi Adalet Komisyonu Esas No 1/254 Karar No. :36 'ya inci Ek 31A ralık 1981 M LL GÜVENL K KONSEY BA KANLI INA Millî Güvenlik Konseyinin 30 Aralık 1981 tarihli 89 ncu Birle iminde Komisyonumuza yeniden incelenmek üzere iade edilen " darî Yargılama Usulü Kanun Tasarısı" ilgili temsilcilerin i tiraki ile yapılan incelemesinde tasarının tümü uygun bulunmu ve maddelerin görü ülmesine geçilmi tir. Maddeler üzerinde yapılan inceleme sonunda: 1. Tasarının l nci maddesi aynen benimsenmi tir. 2. Tasarının 26 ncı maddesindeki " darî yargı yetkisinin sının" hükmüne, idarî dava türleri de ilave edilmek suretiyle yeniden metin düzenlenmi ve 2 nci madde olarak kabul edilmi tir. Bu maddeye ayrıca, Devlet Ba kanının, Bakanlarla veya Bakanlar Kurulu ile birlikte yaptı ı tasarruflar dı ında kalan do rudan do ruya yaptı ı i lemler idari yargı denetimine tabi bulunmadı ına dair bir okra eklenmi tir. 3. Tasarının 2 nci maddesinin (c) ve (d) bendi amaca uygun ekilde yeniden düzenlenmi ve madde 3 ncü madde olarak kabul edilmi tir. 4. Tasarının 3 ncü maddesi 4 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. 5. Tasarının 4 ncü maddesi 5 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. 6. Tasarının 5 nci maddesi maddeye açıklık kazandırılmak amacıyla yeni düzenlemeye tabi tutulmu ve 6 ncı madde olarak kabul edilmi tir. 7. Tasarının 6 ncı maddesinin 2 nci, 3 ncü ve 4 ncü fıkralarında düzeltmeler yapılmı , 6 ncı fıkra di er fıkralarda da yer alan hükümler ta ıdı ından metinden çıkarılmı ve madde 7 nci madde olarak kabul edilmi tir. 8. Tasarının 7 nci maddesi sürelerle ilgili genel esaslar ba lı ı altında 8 nci madde olarak yeniden düzenlenmi tir. 9. Tasarının 8 nci maddesine bir fıkra eklenmi ve madde 9 ncu madde olarak kabul edil mi tir. 10. Tasarının 9 ncu maddesinin 2 nci fıkrası amaca uygun ekilde yeniden yazılmı ve madde 10 ncu madde olarak kabul edilmi tir. 11. Tasarının 10 ncu maddesi, l nci fıkrasına "geri alınması" ve "yeni bir i lem yapılması" ibaresi eklenmek suretiyle ve 11 nci madde olarak benimsenmi tir. 12. Tasarının 11 nci maddesi 12 nci madde olarak aynen benimsenmi tir. 13. Tasarının 12 nci maddesi 13 ncü madde olarak yemden düzenlenmi tir.

 3 C) ___

14. Tasarının 13 ncü maddesi 14 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. 15. Tasarının 14 ncü maddesi, l nci fıkrası ile aynı fıkranın (c) ve (e) bentlerinde gerekli görülen düzeltmeler yapılmak ve madde içindeki 2 ve 4 ncü maddelere yapılan atıflar 3 ve 5 nci maddeler eklinde de i tirilmek suretiyle 15 nci madde olarak kabul edilmi tir. 16. Tasarının 15 nci maddesi, 3 ncü fıkrasındaki 15 günlük süreler 30 güne çıkarılmak ve cevap verme mecburiyeti de "verebilir" eklinde düzeltilmek suretiyle ve 16 nci madde olarak kabul edilmi tir. 17. Tasarının 16 nci maddesi amaca uygun ekilde yeniden kaleme alınmı ve 17 nci mad de olarak kabul edilmi tir. 18. Tasarının 17 nci maddesinin 3 ncü fıkrasının ilk cümlesi metinden çıkanlmı ,4 ncü fık rada savcının dü üncesini yazılı olarak bildirmesi esası benimsenmi ve 5 nci fıkraya da Danı - taydaki kurullar eklenmek suretiyle madde 18 nci madde olarak kabul edilmi tir. 19. Tasarının 18 nci maddesi daha anla ılır biçimde yeniden yazılmak suretiyle 19 ncü madde olarak kabul edilmi tir. 20. Tasarının 19 ncü maddesine bir be inci fıkra ilave edilmek suretiyle dosyaların incelen me sırasına objektiflik getirilmi ve madde 20 nci madde olarak yeniden düzenlenmi tir. 21. Tasarının 20 nci maddesi 21 nci madde olarak yeniden düzenlenmi tir. 22. Tasarının 21 nci maddesinin l nci fıkrası düzeltilmi , 2 nci fıkrada 14 ncü maddeye yapılan atıf 15 nci madde olarak düzeltilmek suretiyle 22 nci madde olarak kabul edilmi tir. 23. Tasarının 22 nci maddesi 23 ncü madde olarak aynen benimsenmi tir. 24. Tasarının 23 ncü maddesinin (e) ve (f) fıkralarında düzeltmeler yapılmak suretiyle madde 24 ncü madde olarak kabul edilmi tir. 25. Tasarının 24 ncü maddesine, Danı tay daire ve kurul ba kanları ile bir üye de eklen mek suretiyle madde 25 nci madde olarak kabul edilmi tir. 26. Tasarının 25 nci maddesinin l nci fıkrasına, dört ay içinde yenileme dilekçesi verilme mesi halinde varsa yürütmenin durdurulması kararının kendili inden hükümsüz kalaca ı hükmü eklenmi , ayrıca metne, yalnız öleni ilgilendiren dava dilekçelerinin iptal edilece i hususu 2 nci fıkra olarak ilave edilmi tir. 3 ncü fıkra di er fıkralara kaydırıldı ı için metinden çıkarılmı ve metin 26 nci madde olarak kabul edilmi tir. Tasarının 26 nci maddesi, komisyonca eklenen 2 nci fıkrada yer aldı ı için metinden çıkarılmı tır. 27. Tasarının, yürütmenin durdurulmasına ili kin 27 nci maddesinin 3 ncü ve 5 nci fıkraları amaca uygun ekilde yeniden düzenlenmi ve fıkralar önem sıralarına göre yeniden sıralanmı tır. 28. Tasarının 28 inci maddesinin l inci fıkrasına yürütmenin durdurulması kararlan eklen mi , kararlann kesinle mi olma artı metinden çıkarılmı , 3 üncü ve 5 inci fıkralarda da di er maddelere uyum sa layacak düzeltmelere gidilmi tir. Tasarının 29, 30, 31, 32, 33, 34 ve 35 inci maddeleri aynen benimsenmi tir. 36. Tasarının 36 nci maddesinin (a) fıkrasındaki "i lem" yerine "uyu mazlık" ifadesi kulla nılmı , (c) fıkrasına ise "ikametgâh" kelimesi eklenmi tir. 37. Tasarının 37 nci maddesinin (a) fıkrası di er maddelere uygun ekilde de i tirilmi tir. 38. Tasarının 38 inci maddesinin ba lı ı de i tirilmi ve madde aynen benimsenmi tir. - 4 0 - 39. Tasanmn 39 uncu maddesi amaca uygun ekilde yeniden yazılmı tır. Tasarının 40, 41 ve 42 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. 43. Tasarının 43 üncü maddesi ba lı ına uygun ekilde (b) bendinde düzeltmeler yapılmak ve metne bir fıkra eklenmek suretiyle kabul edilmi tir. 44. Tasarının 44 üncü maddesi aynen benimsenmi tir. 45. Tasarının 45 inci maddesinin ilk fıkrasına "tebli tarihini izleyen" ibaresi eklenmi tir. 46. Tasarının 46 ncı maddesindeki "tarihinden itibaren" tarihini izleyen ve otuz günlük süre altmı gün olarak düzenlenmi tir. 47. Tasarının 47 nci maddesi tek fikra halinde yazılmak suretiyle benimsenmi tir. 48. Tasarının 48 inci maddesinin 2 nci fıkrasında 2 nci maddeye yapılan atıf 3 üncü mad de olarak de i tirilmi ve 3 üncü fıkrada ise Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa uygun e kilde düzenlemeye gidilmi tir. 49. Tasannu 49 uncu maddesi daha açık bir biçimde yemden kaleme alınmı tır. 50. Tasarının 50 nci maddesi Danı tayın verece i tüm bozma kararlarını kapsayacak ekilde yeniden düzenlendi. 51. Kanun yararına bozma istemek yetkisi tasarının 51 nci maddesinde belli bakanlıklara verilmi ken Komisyonumuzca bu yetki ilgili bakanaklara tanınmı tır. 52. Tasarının 52 nci maddesine teminat alınması ve mahkeme kararının Danı tay'ca bozul ması halinde yürütmenin kendili inden duraca ına dair yeni ilaveler yapılmı tır. 53. Tasanmn 53 ncü maddesi aynen benimsenmi tir. 54. Tasanmn 54 ncü maddesi, 3 ncü fıkrada 14 ncü maddeye yapılan atıf 15 nci madde olarak düzeltilerek benimsenmi tir. 55. Tasarının 55 nci maddesi redaksiyona tabi tutularak benimsenmi tir. 56. Tasarının 56 ncı maddesine "çekinme" de ilave edilmi tir. 57. Tasarının 57 nci maddesi, 2 nci fıkrada ifade bakımından düzeltme yapılarak benimsen mi tir. 58. Tasarının 58 nci maddesi açıklık getirmek amacıyla yeniden yazılmı tır. Tasarının 59 ncü maddesi yeniden düzenlenmi , 60 ve 61 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. 62. Tasanmn 62 nci maddesinin (b) fıkrası daha açık biçimde yeniden yazılmı tır. 63. Komisyonca yürürlükten kaldırılan hükümlere yer verilmi tir. Geçici Madde — Bu madde daha anla ılır ekilde kaleme alınmı tır. Tasanmn 63 ve 64 ncü maddeleri 64 ve 65 nci maddeler olarak aynen benimsenmi tir. Raporumuz Millî Güvenlik Konseyinin onayına arz olunur. Ba kan Sözcü Üye 41 - HÜKÜMETiN TEKL F dari Yargılama Usulü Kanunu Tasarısı B R NC BÖLÜM Genel Esaslar Kapsam ve Nitelik: MADDE 1. — 1. Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri, dare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin görevine giren uyu mazlıkların çözümü, bu kanunda gösterilen usullere tabidir. 2. Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri, dare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinde yazık yargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır. dari Davaların Açılması: MADDE 2. — 1. darî davalar, Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına hitaben yazılmı dilekçelerle açılır. 2. Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve ad resleri, b) Davanın konusu ve sebepleri ile dayandı ı deliller, c) Davaya konu olan idarî i lemin veya temyiz olunan kararın yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, para cezası ve gecikme zamları ilgili davalarla tam yargı davalarında uyu mazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulundu u verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, teb li edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, gösterilir. 3. Dava konusu kararın müsbit evrakın asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Di lekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri kar ı taraf sayısından bir fazla olur. Dilekçelerin Verilece i Yerler: MADDE 3. — Dilekçeler ve savunmalar ile davalara ili kin her türlü evrak, Danı tay veya ait oldu u mahkeme ba kanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere dare veya Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına, dare veya Vergi Mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk hâkimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk Konsolosluklarına verilebilir. Aynı Dilekçe Ue Dava Açılabilecek Haller: MADDE 4. — 1. Her idarî i lem aleyhine ayn ayn dava açılır. Ancak, aralarında maddî ve hukukî bakımdan ba lılık varsa, aynı ahsı ilgilendiren birden fazla i lem aleyhine bir dilekçe ile de dava açılabilir. 2. Birden fazla ahsı ilgilendiren i lemden dolayı mü terek dilekçe ile dava açılabilmesi hak veya menfaatte i tirak Ue maddi ve hukuki sebeplerle birlik bulunmasına ba lıdır. Dilekçeler Üzerine Uygulanacak lem: MADDE 5. — 1. Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına veya 3 üncü maddede yazdı yerlere verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra defter - 4 2 - derhal kayıtlan yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldı ı tarihte açılmı saydır. 2. Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kâ ıdı verilir. 3. 3 üncü maddede yazılı di er yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danı tay veya ait oldu u mahkeme ba kanlı ına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pullan bu lunmadı ı takdirde bunlara kar ılık alınan paraların miktarı ve alındı kâ ıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazdır. 4. Herhangi bir sebeple harcı veya posta pulu verilmeden veya eksik harç veya posta pulu de dava açılmı olması halinde, otuz gün içinde harcın ve posta puluverUmeden veya eksik harç veya posta pulu ile dava açılmı olması halinde, otuz gün içinde haran ve posta pulunun veril mesi veya tamamlattırılması hususu daire veya mahkeme ba kanlı ınca ilgiliye tebli olunur. 5. Harcı veya posta pulu süresi içinde verilmez veya tamamlatdrdmazsa dosya i lemden kaldırılır. 6. lemden kaldırılan dosya, istem üzerine engeç bir yıl içinde yeniden i leme konulmadı ı takdirde, dava açılmamı sayılır. lemden kaldırma veya davanın açılmamı sayılması kararla olur. Dava Açma Süresi: MADDE 6. — 1. Dava açma süresi, özel kanunlarından ayn süre gösterilmeyen hallerde Danı tay'da ve dare Mahkemelerinde altmı ve Vergi Mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) darî uyu mazlıklarda; yazdı bildirimin yapıldı ı, b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümlülükler ve bunların zamlanndan do an uyu mazlıklardan; tahakkuku tahsile ba lı olan vergilerde tahsilatın- tebli yapılan hallerde veya tebli yerine geçen i lemlerde tebli in;tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine öde menin; tescde ba lı vergderde tescilin yapıldı ı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldi i; Tarihi izleyen günden ba lar. 3. Adresleri olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre dan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, süre son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbe gün sonra i lemeye ba lar. 4. lanı gereken düzenleyici i lemlerde dava süresi, dan tarihini izleyen günden itibaren ba lar. Ancak, bu i lemlerin uygulanması üzerine ilgdiler, düzenleyici i lem veya uygulanan i lem yahut her Udsi aleyhine birden dava açabdirler. 5. Tatd günleri sürelere dahildir. u kadar ki, sürenin son günü tatd gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalı ma gününün bitimine kadar uzar. 6. Süreler, tebli yayın veya dan tarihini izleyen günden itibaren i lemeye ba lar. Çalı maya Ara Vermede Süre: MADDE 7. — Dava ve karar düzeltilmesi istemine diskin sürelerle 15 incimaddede yazdı sürelerin bitmesi, çalı maya ara verme zamanına rastlarsa, bu süreler, ara vermenin sona erdi i 6 Eylülden itibaren yedi gün uzamı saydır. - 4 3 - Görevli Olmayan Yerlere Ba vurma: MADDE 8. — Çözümlenmesi Danı tayın, idare ve Vergi Mahkemelerinin görevlerine girdi i halde, adlî veya askerî yargı yerlerine açılmı bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların ve bunlara kar ı kanun yollan varsa süresi içinde olmak artıyla bu yollara ba vurulması üzerine verilen kararların, tebli tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Bu yerlere ba vurma tarihi, Danı taya, dare ve Vergi Mahkemelerine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. idari Makamların Sükûtu: MADDE 9. — 1. ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir i lem veya eylemin yapılması için idarî makamlara ba vurabilirler. 2. Altmı gün içinde bir cevap verilmez ise istek reddedilmi sayılır. lgililer altmı günün bitti i tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danı taya, dare ve Vergi Mah kemelerine dava açabilirler. Bu süre içinde idarece verilen cevap kesin de ilse, dava süresi i le mez. Dava açılmayan haller ile davanın süreden reddi halinde, altmı günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idare makamlarınca cevap verilmesi halinde, cevabın tebli inden itibaren dava açma süresi yeniden i lemeye ba lar. 3. Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hatalarının düzeltilmesi istemleri dı ında, bu mad de hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. Üst Makamlara Ba vurma: MADDE 10. — 1. lgililer tarafından idarî dava açılmadan önce, idarî i lemin kaldırılması veya de i tirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa i lemi yapmı olan makamlardan idarî dava açmak için belli olan süre içinde istenebilir. Bu ba vurma i lemeye ba lamı olan idarî dava açma süresini durdurur. 2. Altmı gün içinde bir cevap verilmez ise istek reddedilmi sayılır. 3. ste in reddedilmesi veya reddedilmi sayılması halinde dava açma süresi yeniden i leme ye ba lar ve ba vurma tarihine kadar geçmi süre de hesaba katılır. 4. Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hatalarının düzeltmesi istemleri dı ında bu madde hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. ptal ve Tam Yargı Davaları: MADDE 11. — lgililer haklarım ihlal eden bir idarî i lem dolayısıyla Danı taya ve dare ve Vergi Mahkemelerine do rudan do ruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara ba lanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına ba vurulması halinde verilecek kararın tebli i veya bir i lemin icrası sebebiyle do an zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 10 uncu madde uyarınca idareye ba vurma haklan sakhdır. Do rudan Do ruya Tam Yargı Davası Açılması: MADDE 12. -1. darî eylemlerden haklan ihlal edilmi olanların idarî dava açmadan önce, bu eylemleri yazdı bildirim üzerine veya ba ka suretle ö rendikleri tarihten itibaren bir yıl ve - 4 4 - her halde eylem tarihinden itibaren be yıl içinde ilgili idareye ba vurarak yerine getirilmesini istemeleri lazımdır. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki i lemin tebli i tarihinden ve altmı gün içinde cevap verilmedi i takdirde, bu sürenin bitti i tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir. 2. Görevli olmayan yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görevden reddi halinde sonradan idarî yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen, idareye ba vurma artı aranmaz. Dilekçeler Üzerine ilk inceleme: MADDE 13. — 1. Dilekçeler Danı tay'da Evrak Müdürlü ünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli Dairelere havale olunur. 2. Dilekçeler, dare ve Vergi Mahkemelerinde ise Mahkeme Ba kanının havalesi ile kaydo lunur. 3. Dilekçeler, Danı tayda Daire Ba kanının görevlendirece i bir tetkik hâkimi, dare ve Vergi Mahkelerinde ise Mahkeme Ba kanı veya görevlendirece i bir üye tarafından:

a) Görev ve yetki, b) darî merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) Husumet, e) 2 ve 4 üncü maddelere uygun olup olmadıkları, f) Süre a ımı, Yönlerinden sırasıyla incelenir.

4. Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse durum; görevli daire veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir. 5. lk incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık görmezler veya daire veya mahkeme tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat i lemi yapılır. 6. Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her saf hasında 14 üncü madde hükmü uygulanır. lk nceleme Üzerine Verilecek Karar: MADDE 14. - 1. Danı tay veya dare ve Vergi Mahkemelerince yukarıdaki maddelerde yazılı hususlarda kanunsuzluk bulundu u görülürse, 13 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adlî ve askerî yargının görevli oldu u konularda açılan davaların red dine; idarî yargının görevli oldu u konularda ise, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açı lan davanın görev ve yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahke meye gönderilmesine, b) 3/c ve 3/f bentlerinde yazdı hallerde davanın reddine, c) 3/d bendinde yazılı halde, dava dilekçesinin gerçek hasma tebli edilmesine, d) 3/e bendinde yazılı halde otuz gün içinde 2 ve 4 üncü maddelere uygun ekilde yeni den düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazdı hallerde, ehliyetli - 4 5 - ahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılması takdirinde otuz gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine, e) 3/b bendinde yazılı halde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine, Karar verilir. 2. Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danı taya veya ilgili mahkemeye ba vurma ta rihi, merciine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. 3. Dilekçelerin 2 nci maddeye uygun olmamaları dolayısıyla reddi halinde, yeni dilekçeler için ayrıca harç alınmaz. 4. tik inceleme üzerine Dam tayca verilen kararlara kar ı bu maddenin l/d bendinde yazılı haller dı ında düzeltme yoluna ba vurulabilir. Tebligat ve Cevap Verme: MADDE 15. — 1. Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örne i davalıya, davalının verece i savunma davacıyla tebli olunur. 2. Davacının ikinci dilekçesi davalıya, davalının verece i ikinci savunma da davacıya tebli edilir. Buna kar ı davacı cevap veremez. Ancak, davalının ikinci savunmasında, davacının ce vaplandırmasını gerektiren hususlar bulundu u, davanın görülmesi sırasında anla ılırsa, davacıya, cevap vermesi için bir süre verilir. 3. Taraflar, yapılacak tebli lere kar ı, tebli tarihinden itibaren onbe gün içinde cevap ver meye mecburdurlar. Bu süre, ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, taraflardan birinin iste i üzerine görevli mahkeme karan ile onbe günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez. 4. Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere da yanarak hak iddia edemezler. Duru ma: MADDE 16. — 1. Danı tay ile dare ve Vergi Mahkemelerinde açılan iptal ve ikiyüzbin lirayı a an vergi ve tam yargı davalarında davacının iste i üzerine duru ma yapılır. 2. Temyiz ve itirazlarda duru ma yapılması tarafların istemine ve ilgili mahkemenin kararı na ba lıdır. 3. Duru ma davetiyeleri duru ma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir. Duru malara li kin Esaslar: MADDE 17. — 1. Duru malar açık olarak yapılır. Genel ahlakın veya kamu güvenli inin gerekli kıldı ı hallerde, görevli daire veya mahkeme karan ile, duru manın bir kısmı veya tamamı gizli olarak yapılır. 2. Duru maları Ba kan yönetir. 3. Duru mada, ancak tarafların dilekçe ve savunmalarında ileri sürdükleri sebep ve deliller tartı ılır. Duru malarda taraflara iki er defa söz verilir, Taraflardan yalnız biri gelirse onun açık lamaları dinlenir; hiçbiri gelmezse duru ma açılmaz, inceleme evrak üzerinde yapılır. 4. Danı tayda görülen davaların duru malarında savcının bulunması arttır. Taraflar dinlen dikten sonra savcı dü üncesini bildirir. Bundan sonra taraflara son olarak ne diyecekleri sorulur ve duru maya son verilir. - 4 6 - 5. Duru malı i lerde savcılar, ke if, bilirki i incelemesi veya tespiti yapılmasını yahut i lem dosyasının getirilmesini istedikleri takdirde, bu istekler görevli daire tarafından kabul edilmezse, i in esası hakkında ayrıca yazılı olarak dü ünce bildirirler. Duru malı i lerde Karar Yerilmesi: MADDE 18. — Duru ma yapıldıktan sonra aynı gün, zaruret halinde onbe gün içinde karar verilir. Ara karan verilen hallerde, bu kararın yerine getirilmesi üzerine, dosyalar öncelikle incelenir. Dosyaların incelenmesi: MADDE 19. — 1. Danı tay ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her çe it incelemeleri kendiliklerinden yaparlar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili di er yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. 2. Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmedi i takdirde, bu durumun verile cek karar üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve ara kararında bu husus ayrıca belirtilir. 3. Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenli ine veya yüksekmenfaatlerine veya Devletin güvenli i ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabancı devletlere de ili kin ise, Ba bakan veya ilgili Bakan, gerekçesini bildirmek suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. 4. Getirilen veya idarece gönderilen gizli belge ve dosyalar taraf veya vekillerine incelettiril mez. Sonradan ibraz Olunan Evrak ve Belgeler: MADDE 20. — Dilekçeler ve savunmalarla birlikte verilmeyen müsbit evrak ve belgeler, bunların vaktinde ibraz edilmelerine imkân bulunmadı ına mahkemece kanaat getirilse, kabul ve di er tarafa tebli edilir. Bu evrak ve belgeler duru mada ibraz edilir ve di er taraf cevabım hemen verebilece ini beyan eder veya cevap vermeye lüzum görmezse, ayrıca tebli edilmez. Davaların Karara Ba lanması: MADDE 21. — 1. Konuların aydınlandı ına mahkeme karar verince meseleler sırasıyla oya konulur ve karara ba lanır. 2. 14 üncü maddede sayılan sebeplerden biri ile veya yargılama usullerine ili kin meselelerde azınlıkta kalanlar i in esası hakkında da oylarını kullanırlar. Azınlıkta kalanların görü leri, kararların altına yazılır. Tutanaklar: MADDE 22. — Her dava dosyası için görü melere katılan ba kan ve üyelerin, Danı tayda dü ünce veren savcının, tetkik hâkiminin ve tarafların ad ve soyadlarını, incelenen dosya numarasını, kısaca dava konusunu ve verilen kararın neticesini, ço unlukta ve azınlıkta bulunanları gösteren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanaklar görü melere katılanlar tarafından aynı toplantıda imzalanır ve dosyalarında saklanır. - 4 7 - Kararlarda Bulunacak Hususlar: MADDE 23. — Kararlarda: a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri, b) Davacının ileri sürdü ü olayların ve dayandı ı hukukî sebeplerin özeti, iste inin sonucu ile davalının savunmasının özeti, c) Danı tayda görülen davalarda tetkik hâkimi ve savanın ad ve soyadları ile savcının dü üncesi, d) Duru malı davalarda duru ma yapılıp yapılmadı ı, yapılmı ise hazırbulunan taraflar ve vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadları, e) Kararın dayandı ı kanuni ve hukukî sebepler ile gerekçesi, hüküm ve tazminat davala rında hükmedilen tazminatın miktarı, f) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin hangi tarafa yükletüdi i, g) Kararın tarihi ve oybirli i ile mi, oy çoklu u ile mi verildi i, h) Karan veren mahkeme Ba kan ve üyelerinin veya hâkimin ad ve soyadları ve imzalan ve varsa ayrı ık oylan, i) Karan veren dairenin veya mahkemenin adı ve dosyanın esas ve karar numarası, belirti-lir. Kararların Saklanması ve Tebli i: MADDE 24. — Kararların mahkeme Ba kam ve üyeleri veya hâkimi tarafından imzalı asıllarından biri, karar dosyasına, di eri de dava dosyasına konur. Mahkeme mühürü ve Ba kan yahut hâkim imzasıyla tasdikli birer örne i de mahkemece taraflara tebli edilir. Tarafların Ki ilik veya Niteli inde De i iklik: MADDE 25. — 1. Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların ki ilik veya niteli inde de i iklik olursa, davayı takip hakkı kendisine gecenin ba vurmasına kadar; gerçek ki ilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhinde takibi yenilemesine kadar, dosyanın i lemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. 2. Davacının gösterdi i adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresin bildirilmesine ka dar dava dosyası i lemden kaldırılır. 3. i lemden kaldırılan dosyalara ait davalar yürütmenin durdurulmasına karar verilmi ise, bu kararlar kendili inden hükümsüz kalır. 4. Dosyaların i lemden kaldırılmasına ait kararlar di er tarafa tebli edilir. idari Yargı Kararlarının Sının: MADDE 26. — Yargı yetkisi, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen ekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini sınırlayacak veya siyasal tercihleri denetleyecek tarzda kullanılamaz, idari eylem ve i lem niteli inde veya idarenin takdir yetkisini kaldırılacak biçimde yargı karan verilemez. Yürütmenin Durdurulması. MADDE 27. — 1. Danı tayda veya idare mahkemelerinde idari dava açılması veya kanun yollarına ba vurulması dava edilen idarî i lemin yürütülmesini durdurmaz. - 4 8 - 2. Danı tay veya idari mahkemeleri, idarî i lemin uygulanması halinde telafisi güç veya im kânsız zararların do ması ve idarî i lemin açıkça hukuka aylan olması artlarının birlikte ger çekle mesi durumunda, gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. 3. Sava ve sıkıyönetim halleri ile ola anüstü hallerde, sıkıyönetim ve ola anüstü halin ilan edildi i bölgelerde görevli olan veya sonradan bu bölgelerde görevlendirilen kamu personeli hakkında alınan idarî i lemler ile grev ve lokavt ertelenmesi, toplantı ve gösteri yürüyü lerinin ertelenmesi, dernek ve kurulu ların kapatılması veya faaliyetten men edilmesi kararlarına ili kin iptal davalarında yürütmeyi durdurma karan verilemez. 4. Yürütmenin durdurulması karan verilen dava dosyalan öncelikle incelenir. 5. Yürütmenin durdurulmasına karar verilen davalarda, her doksan günde bir yürütmenin durdurulması karan yeniden incelenerek devam edip etmeyece ine karar verilir. 6. Yürütmenin durdurulması kararlan teminat kar ılı ında verilir; ancak, durumun gerekle rine göre teminat aranmayabilir. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 15 inci maddede yazılı süreler kısaltılabilece i gibi, tebli in memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. 7. Taraflar arasında teminata ili kin olarak çıkan anla mazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire veya mahkemece çözümlenir. 8. Adlî yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. 9. Vergi mahkemelerinde, vergi uyu mazlıklarından do an davalann açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri yükümlülüklerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil i lemlerini durdurur. htirazî kayıtla verilen beyannameler üzerine yapı lan i lemlerle tahsilat i lemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil i lemini durdurmaz. Bunlar hak kında yürütmenin durdurulması istenebilir. Kararların Sonuçlan: MADDE 28. — Danı tay bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin kesinleen kararlarının icaplarına göre idare, altmı gün içinde i lem veya eylem tesis etmeye mecburdur. 2. Tam yargı davaları hakkındaki kararlar genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur. 3. Danı tay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre eylem veya i lem tesis edilemeyen hallerde idare aleyhine ilgili mahkemede maddî ve manevî tazminat davası açılabilir. 4. Mahkeme kararlarının altmı gün içinde kamu görevlilerince kasden yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açılabilece i gibi karan yerine getirmeyen kamu görevlisi aley hine de tazminat davası açabilir. 5. Vergi uyu mazlıklarına ili kin mahkeme kararlannın idareye tebli inden sonra bu karar lara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlan ve benzeri malî yükümlülükler ile zam ve cezala rın miktarı ilgili idarece mükellefe bildirilir. 6. Tazminat ve vergi davalannda kararın idareye tebli inden itibaren infazın gecikmesi se bebiyle idarece kanunî gecikme faizi ödenir. Açıklama: MADDE 29. — 1. Danı tay, bölge idari mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar yeterince açık de ilse, yahut birbirine aykın hüküm fıkralarını ta ıyorsa, taraflardan her biri kararın açıklanmasını veya aykırılı ın giderilmesini isteyebilir. - 4 9 -

2. Açıklama dilekçeleri kar ı taraf sayısından bir nüsha fazla verilir. 3. Karan vermi olan daire veya mahkeme i i inceler ve gerek görürse dilekçenin bir örne ini, belirleyece i süre içinde cevap vermek üzere, kar ı tarafa tebli eder, cevap iki nüsha ola rak verilir. Bunlardan biri, açıklama veya aykırılı ın kaldırılmasını isteyen tarafa gönderilir. 4. Görevli daire veya mahkemenin bu husustaki karan, taraflara tebli olunur. 5. Açıklama veya aykırılı ın kaldırılması, kararın yerine getirilmesine kadar istenebilir. Yanlı lıkların Düzeltilmesi: MADDE 30. — 1. ki tarafın adı ve soyadı ile sıfatı ve iddiaları sonucuna ili kin yanlı lıklar ile hüküm fıkrasındaki hesap yanlı lıklarının düzeltilmesi de istenebilir. 2. 29 uncu maddenin son fıkrası dı ında kalan hükümleri, bu istekler hakkında da uygula nır. 3. Yanlı lıkların düzeltilmesine karar verilirse, düzeltme ilamın altına yazılır. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Uygulanaca ı Haller: MADDE 31. — Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hâkimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü ahısların davaya katılması, davanın ihbarı, taraflann vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirki i, ke if, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adlî yardım hallerinde ve duru ma sırasında taraflann mahkemenin sükûnunu ve inzibatını bozacak hareketlerine kar ı yapılacak i lemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. KiNCi BÖLÜM idari Davalarda Yetki ve Ba lantı ile Görevsizlik ve Yetkisizlik Halinde Yapılacak lemler idari Davalarda Genel Yetki: MADDE 32. — 1. Göreve ili kin hükümler saklı kalmak artıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemi olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî i lemi veya idarî sözle meyi yapan idarî merciin bulundu u yerdeki idare mahkemesidir. 2. Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir. Ancak, idari sözle melerde, sözle me ile yetkili mahkeme belirlenebilir. Kamu Görevlileri Ue lgili Davalarda Yetki: MADDE 33. — 1. Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlilerinin yeni görev yeri idare mahkemesidir. 2. Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzakla tı rılmaları ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin son görev yaptı ı yer idare mahkemesidir. 3. Kamu görevlilerinin parasal haklan ile ilgili konulardan do an davalarda yetkili mahke me, kamu görevlisinin görevli bulundu u yer idare mahkemesidir. Ta ınmaz Mallara li kin Davalarda Yetki: MADDE 34. — mar, kamula tırma, yıkım, i gal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi ta ınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara ba lı her türlü haklara veya kamu mallarına ili kin idarî davalarda yetkili mahkeme, ta ınmaz malların bulundu u yer idare mahkemesidir. Ta ınır Mallara ili kin Davalarda Yetki: MADDE 35. — Elkoyma ve istimval gibi ta ınır mallara ili kin davalarda yetkili mahkeme, ta ınır mal bulundu u yer idare mahkemesidir. Tam Yargı Davalarında Yetki: MADDE 36. — darî sözle melerden do anlar dı ında kalan tarn yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zaran do uran idarî i lemi incelemeye yetkili, b) Zarar, bayındırlık ve ula tırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden do mu ise, hizmetin görüldü ü veya eylemin yapıldı ı yer, c) Di er hallerde davacının bulundu u yer, dare Mahkemesidir. Yergi Uyu mazlıklarında Yetki: MADDE 37. — Bu Kanuna göre vergi uyu mazlıklarında yetkili mahkeme: a) Uyu mazlık konusu vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler ile zam ve cezalan tahakkuk ettiren, b) Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun uygulanmasında, ödeme emrini düzenleyen, c) Di er uyu mazlıklarda dava konusu i lemi yapan, Dairenin bulundu u yerdeki Vergi Mahkemesidir. Ba lantılı Davalarda Yetki: MADDE 38. — 1. dare Mahkemesi, Vergi Mahkemesi veya Danı taya veya birden fazla dare veya Vergi Mahkemelerine açılmı bulunan davalarda ba lantının varlı ına taraflardan bi- rinin iste i üzerine veya do rudan do ruya mahkemece karar verilir. 2. Ba lantılı davalardan birinin Danı tayda bulunması halinde dava dosyası Danı taya gönderilir. 3. Ba lantılı davalar, de i ik Bölge dare Mahkemesinin yargı çevrelerindeki mahkemelerde bulundu u takdirde dosyalar Danı taya gönderilir. 4. Ba lantılı davalar aynı Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresindeki mahkemelerde bu lundu u takdirde dosyalar o yer Bölge dare Mahkemesine gönderilir. Ba lantının Danı tayca ncelenmesi: MADDE 39. — 1. Danı tayın dava konusu uyu mazlı ı incelemeye yetkili dairesi, dava dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceler ve karar verir. - 5 1 - 2. Danı tay ba lantının bulundu una karar verdi i takdirde: a) Davalardan biri Danı tayda açılmı ve çözümlenmesi Danı tayın görevine dahil bir uyu mazlıkla ilgili ise, davaların tümü Danı tayda birle tirilerek görülür ve durum ilgili mahkemelere ve taraflara bildirilir. b) Davaların çözümlenmesi, ayn Bölge idare Mahkemesinin yargı çevresindeki idare ve ve ya Vergi Mahkemelerinin görevlerine giren uyu mazlıklarla ilgili ise, Danı tayın ilgili dairesi yet kili mahkemeyi kararında belirtir ve dosyalan bu mahkemeye göndererek di er mahkemeye ve ya mahkemelere durumu bildirir. Yetkili mahkeme de durumu ilgililere duyurur. c) Danı tayca verilen karar ba lantı bulunmadı ı yolunda ise, dosyalar ilgili mahkemelere geri gönderilir. Ba lantının Bölge dare Mahkemesince ncelenmesi: MADDE 40. — 1. Bölge idare Mahkemesi ba lantılı dava dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceler ve kararını verir. Bölge idare Mahkemesince verilen karar, ba lantının bulundu u yolunda ise, yetkili mahkeme kararda belirtilmek suretiyle dosyalar yetkili mahkemeye gönderilir. Durum ayrıca di er mahkemeye de duyurulur. Yetkili kılınan mahkeme durumu ilgililere bildirir. 2. Bölge idare Mahkemesince verilen karar ba lantı olmadı ı yolunda ise, dosyalar ilgili mahkemelere geri gönderilir. Ba lantının Mahkemelerce Kabul Edilmemesi: MADDE 41. — Ba lantı iddiaları mahkemelerce kabul edilmedi i takdirde, bu hususta verilen ara karan taraflara tebli edilir. Taraflar, tebli tarihinden itibaren onbe gün içerisinde, aynı yargı çevresindeki mahkemeler için o yer Bölge idare Mahkemesine, 38 inci maddenin 2 ve 3 üncü fıkrasındaki durumlarla ilgili davalar için Danı taya ba vuruda bulunabilirler. Ba vuru üzerine Bölge idare Mahkemesi veya Danı tay görevli Dairesince durum, yukandaki maddelerde yazdı usullere göre incelenerek karara ba lanır. Ba lantılı Davalarla lgili Di er Esaslar: MADDE 42. — 1. Ba lantının varlı ı yolunda idare ve Vergi Mahkemelerince veya bu konuda yapılacak itiraz üzerine Bölge idare Mahkemesi veya Danı tayca ba lantı hakkında karar verilinceye kadar usulî i lemler durur. 2. Ba lantıya ili kin i lemler sonuçlandırıldıktan sonra bu davalara bakmakla yetkili kılınan mahkeme veya Danı tay, davalara bırakıldı ı yerden devam eder. 3. Ba lantının bulunup bulunmadı ı yolundaki Bölge idare Mahkemesi ve Danı tay kararla rı kesindir. Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak lem: MADDE 43. — 1. idare ve Vergi Mahkemeleri, idarî yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verirlerse dosyayı Danı taya veya görevli ve yetkili idare veya Vergi Mahkemesine gönderirler. a) Görevsizlik sebebiyle dosyalarda Danı tay, davayı görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli Mahkemeye gönderilmesine karar verir. b) Görevsizlik ve yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildi i mahkeme kendisini görevsiz ve yetkisiz gördü ü takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyu mazlık Bölge dare Mahkemesince, aksi halde Danı tayca çözümlenir. 2. Görev ve yetki uyu mazlıklarında Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince verilen karar lar ilgili mahkemelere bildirilir ve bu husus taraflar tebli olunur. 3. Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince görev ve yetki uyu mazlıkları ile ilgili olarak ve rilen kararlar kesindir. 4. Bu madde hükümleri gere ince verilen kararlar ile görevli veya yetkili kılınan mahkeme ye yeniden dava açılması halinde yeniden harç alınmaz. Merci Tayini: MADDE 44. — 1. Yetkili mahkemenin bir davaya bakmasına fiilî veya hukukî bir engel çıktı ı veya iki mahkemenin yargı çevresi sınırlarında tereddüt edildi i veya iki mahkemenin de aynı davaya bakmaya yetkili olduklarına karar verdikleri hallerde, dava dosyalan, tarafların veya mahkemelerin istemi üzerine merci tayini için: a) Uyu mazlı ın aynı yargı çevresindeki mahkeme veya mahkemeler arasında çıkması halin de, o yargı çevresindeki Bölge dare Mahkemesine, b) Sak hallerde Danı taya, Gönderilir. 2. Danı tay ve Bölge dare Mahkemesi görevli ve yetkili mahkemeyi kararla tırır. 3. Danı tay ve Bölge dare Mahkemesinin bu konuda verece i kararlar kesindir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kararlara Kar ı Ba vuru Yollan tiraz: MADDE 45. — 1. dare ve vergi mahkemelerinin tek hakimli olarak verdi i nihaî kararlara kar ı otuz gün içinde mahkemenin bulundu u yargı çevresinin Bölge dare Mahkemesine itiraz edilebilir. 2. tiraz, Temyizin ekil ve usullerine tabidir. 3. Bölge dare Mahkemesi evrak üzerinde yaptı ı inceleme sonunda, maddî vakıalar hak kında edinilen bilgiyi yeter görürse veya itiraz sadece hukukî noktalara ili kin ise veya itiraz olunan karardaki maddî yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise i in esası hakkında karar verir. Aksi halde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir. 4. Bölge dare Mahkemesinin kararlan kesindir; Temyiz yoluna ba vurulamaz. 5. Tek hakimli mahkemede hüküm veren hâkim, aynı davanın itiraz yoluyla Bölge dare Mahkemesince incelenmesinde bulunamaz. Temyiz: MADDE 46. — dare ve vergi mahkemelerinin nihaî kararlarına kar ı, tebli tarihinden itibaren otuz gün içinde Danı tayda temyiz yoluna ba vurulabilir. Temyiz Edilemeyecek Kararlar: MADDE 47. — 1. idare ve vergi mahkemelerinin tek hâkimle verdi i kararlar temyiz edilemez. 2. Mükellefiyetin mevzuuna, esasına, ekline, muafiyet ve istisna hükümlerine ili kin vergi uyu mazlıklarında tek hâkimle verilen kararlar Danı tayda temyiz edilebilir. Temyiz Dilekçesi: MADDE 48. — 1. Temyiz istemleri Danı tay Ba kanlı ına hitaben yazılmı dilekçeler ile yapılır. 2. Temyiz dilekçelerinin 2 nci madde esaslarına göre düzenlenmesi gereklidir. 3. Temyiz dilekçeleri Danı taya gönderilmek üzere karan veren mahkemeye verilir ve bu mahkemece kar ı tarafa tebli edilir. Kar ı taraf tebli den itibaren onbe gün içerisinde cevap verebilir. Cevap verenin temyiz hakkı bulunmasa bile düzenleyece i cevap dilekçesinde temyiz isteminde bulunabilir. Bu takdirde bu dilekçe temyiz dilekçesi yerine geçer. 4. Karan veren mahkeme, cevap dilekçesi verildikten veya cevap süresigeçtikten sonra dos yayı dizi Üstesine ba lı olarak Danı taya gönderir. Kararın Bozulması: MADDE 49. — 1. Temyiz incelemesi sonunda Danı tay: a) Görev ve yetki dı ında bir i e bakılmı olması, b) Hukuka aykın karar verilmesi, c) Usul hüküm ve kurallarına uyulmamı olunması, Sebeplerinden dolayı incelenen karan bozar.

2. Temyiz incelemesi sonunda maddî vakıalar hakkında edinilen bilgi yeter görülürse veya uyu mazlık sadece hukukî noktalara ili kin ise veya karardaki maddî yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise karar bozulmakla beraber i in esası hakkında da karar verilir. 3. Yukarıdaki fıkra uyarınca Danı tayca i in esası hakkında karar verilmesi mümkün olma yan hallerde karar bozularak dosya, karan veren mahkemeye gönderilir. Mahkeme, bozma ka rarına uydu u takdirde dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik i lemlerini tamamlaya rak yeniden karar verir. 4. Mahkeme bozmaya uymayarak önceki kararında ısrar ederse, ısrar kararının ilgili tarafın dan temyizi halinde, dava, konusuna göre idare veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunca in celenir. lgili Danı tay Dava Dairesinin kararına uyulursa mahkemenin karan bozulur; aksi hal de onaylanır. 5. Kararların kısmen onaylanması ve kısmen bozulması hallerinde kesinle en Danı tay kara rında belirtilir. Temyizen Verilen Karar Üzerine Yapılacak i lem: MADDE 50. — Temyiz incelemesi sonucunda esas baklanda Danı tayca verilen karar, dosyayla birlikte karan veren mahkemeye gönderilir. Dosyanın mahkemeye gelmesi üzerine, Danı tay karan mahkeme tarafından yedi gün içinde taraflara tebli edilir. Tebli giderleri temyiz dilekçesi ile birlikte temyiz isteminde bulunanlardan pe in olarak alınır. Kanun Yararına Bozma: MADDE 51. — 1. Bölge dare Mahkemesi kararlan ile idare ve vergi mahkemelerince verilip Dam tayca incelenmeksizin kesinle mi bulunan kararlardan niteli i bakımından yürürlükteki hukuka aykın bir sonucu ifade edenler, Adalet, çi leri ve Maliye bakanlıklarının gösterece i lüzum üzerine veya kendili inden Ba savcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir. 2. Temyiz iste i Dam tayca yerinde görüldü ü takdirde karar, kanun yararına bozulur.Bu bozma karan, daha önce kesinle mi olan mahkeme kararının hukukî sonuçlarını kaldırmaz. 3. Bozma kararının bir örne i ilgili Bakanlı a gönderilir ve Resmî Gazetede yayınlanır. Temyiz Veya tiraz stemlerinde Yürütmenin Durdurulması: MADDE 52. — Temyiz veya itiraz yoluna ba vurulmu olması mahkeme kararlarının yürütülmesini durdurmaz. Ancak, gerekli hallerde mahkeme kararının yürütülmesinin durdurulmasına karar verilebilir. Yargılamanın Yenilenmesi: MADDE 53. — 1. Danı tay ile idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, a a ıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir: a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden do an bir se beple elde edilemeyen bur belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmi olması, b) Karara esas olarak alınan belgenin sahteli ine hükmedilmi veya sahte oldu u mahkeme veya resmî bir makam huzurunda ikrar olunmu veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan ev vel verilmi olup da,yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan habe ri bulunmamı olması, c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinle en bir mahkeme kararıyla bozula rak ortadan kalkması, d) Bilirki inin kasıtla gerçe e aykın beyanda bulundu unun mahkeme karanyla belirlenme si, e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmı olması, f) Vekil veya kanunî temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara ba lanmı bu lunması, g) Çekinmeye mecbur olan ba kan, üye veya hâkimin katılmasıyla karar verilmi obuası, h) Taraftan ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykın yeni bir kararın ve-rilmesine sebep olabilecek kanunî bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut ba ka bir mahkeme tarafından evvelki ilamın hükmüne aykın bir karar verilmi bulunması. 2. Yargılamanın yemlenmesi istekleri esas karan vermi olan mahkemece karara ba lanır. 3. Yargılamanın yenilenmesinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun süreye ili kin hükümleri, kıyas yolu ile uygulanır. Kararın Düzeltilmesi: MADDE 54. — 1. Danı tay Dava Daireleri ile darî veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurulları tarafından verilen kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere, kararın tebli tarihinden itibaren onbe gün içinde taraflarca: - 5 5 - a) Kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda kar ılanmamı olması, b) Bir kararda birbirine aykırı hükümler bulunması, c) Kararın usul ve kanuna aykırı bulunması, d) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasına etkileyen belgelerde hile ve sahtekârlı ın ortaya çıkmı olması, hallerinde kararın düzeltilmesi istenebilir. 2. Dava Daireleri, dare veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurullan, kararın düzeltilmesi is teminde ileri sürülen sebeplerle ba lıdır. 3. Kanunun 14 üncü maddesine göre verilen kararlar hakkında düzeltilme istemlerinin ka bul edilerek davaya yeniden bakılması ve esas hakkında kararverilmesi halinde de karar düzel tilmesi isteminde bulunulabilir. 4. Kararın düzeltilmesi istekleri esas karan vermi olan dairece incelenir. Dosyanın incelen mesinde tetkik hâkimli i yapanlar, aynı konunun düzeltme yoluyla incelenmesinde bu görevi ya pamazlar. Yargılamanın Yenilenmesine ve Kararın Düzeltilmesine li kin özel Hükümler: MADDE 55. — 1. iste in ili kin oldu u konu, di er bir daire veya mahkemenin görevine girmi ise karar bu daire veya mahkemece verilir. 2. Kar ı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler var sa davaya yeniden bakılarak karar verilir. 3. Tarafların, yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemleri, kanunda yazdı se beplere dayanmıyor ise, iste in reddine karar verilir ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bu husustaki hükümlerine göre para cezasına da hükmolunur. 4. Yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemlerinde duru ma yapılması, görevli daire veya mahkemenin kararına ba lıdır. 5. 53, 54, 55 inci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yargüamamnyenilenmesinde ve kararın düzeltilmesinde bu Kanun hükümleri uygulanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çe itli Hükümler Dam tayda Çekinme ve Ret: MADDE 56. — 1. Davaya bakmakta olan Dava Dairesi Ba kan ve Üyelerinin reddi halinde, bunlar hariç tutulmak suretiyle, O Daire Kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, ret istemi yerinde görülürse i in esası hakkında da bu kurulca karar verilir. 2. Reddedilenler ikiden fazla ise bu husustaki istem, idari dava dairesi Ba kan ve Üyeleri için idarî Dava Daireleri Genel Kurulunda, Vergi Dairesi Ba kan ve Üyeleri için Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunda incelenir. Reddedilen Ba kan ve Üyeler bu Kurullara katılamazlar. Bu kurullarca ret istemi kabul edildi i takdirde davanın esası hakkında da bu kurullarca karar verilir. 3. idari Dava Daireleri Genel Kurulu ile Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu Ba kan ve Üyelerinden bir kısmının davaya bakmaktan çekinmesi veya reddi halinde noksan üyelikler dai relerince tamamlanır. 4. Danı tay Tetkik hâkimleri ve savcıları sebeplerini bildirerek çekinebilecekleri gibi taraflarca da reddedilebilirler. Bunlar hakkındaki ret istemleri davaya bakmakla görevli Daire tarafından incelenerek karara ba lanır. Mahkemelerde Çekinme ve Ret: MADDE 57. — 1. Tek hâkimle görülen davalarda hâkimin reddi istemi, reddedilen hâkimin katılmadı ı idare veya Vergi Mahkemesince incelenir. 2. tiraz veya davaya bakmakta olan Bölge dare Mahkemesi ile dare ve Vergi Mahkemesi Ba kan ve Üyelerinin reddi istemi reddedilen Ba kan ve üyenin katılmadı ı Bölge dare, dare ve Vergi Mahkemesince incelenir. 3. dare ve Vergi Mahkemelerinde reddedilen ba kan ve üye birden çok ise istem Bölge dare Mahkemesince incelenir. Bölge dare Mahkemelerinde reddedilen ba kan veya üye birden çok ise istem Danı tay'ca incelenir. 4. Danı tay'ca ve bu mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse i in esası hakkında da karar verilir. 5. Davaya bakmaktan çekinme halinde di er bir hâkimin görevlendirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yakandaki hükümler uygulanır. Danı tayda Demlerin Tespiti: MADDE 58. — 1. Taraflar, Danı tay'a darî dava açtıktan sonra bu davalara ili kin delillerin tespitini ancak Danı tay'dan isteyebilirler. 2. Görevli Danı tay dairesi, istemi uygun gördü ü takdirde üyelerden birini bu i le görevlendirebilece i gibi, tespitin mahallî idarî veya adlî yargı yerlerince yaptırılmasına da karar verebilir. Delillerin tespiti istemi, ivedilikle karara ba lanır. Yol Masrafları ve Gündelikler: MADDE 59. — Danı tay meslek mensupları ile idarî yargı hâkimleri ve savcılarından ke if, bilirki i incelemesi veya delillerin tespiti için görevlendirilenlere gerçek yol giderleri ile görevde geçen günlerin herbiri için net aylık tutarlarının otuzda biri oranında gündelikler verilir. Bu gündelikler, zorunlu giderleri kar ılamazsa, aradaki fark belgelere dayalı olmak artı ile ayrıca ödenir. Ancak, bu surette yapılacak ödemeler, gündeliklerin yüzde ellisini geçemez. Tebli leri ve Ücretler: MADDE 60. — Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri ile dare ve Vergi Mahkemelerine ait her türlü tebli i leri, Tebligat Kanunu hükümlerine göre Posta,Telgraf ve Telefon letmesi aracılı ı ile yapılır. Bu suretle yapılacak tebli lere ait ücretler ilgililer tarafından pe in olarak ödenir. Çalı maya Ara Verme: MADDE 61. — 1. Bölge dare Mahkemeleri, dare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri her yıl Temmuz ayının yirmisinden Eylül ayının altısına kadar çalı maya ara verirler. - 5 7 - 2. Ara verme süresi içinde her bölge idare mahkemesi merkezinde idare ve vergi mahke mesi ba kan ve üyeleri arasından görevlendirilecek üç hâkimin katıldı ı bir nöbetçi mahkeme kurulur. Nöbetçi kalanlardan en kıdemli ba kan, yoksa en kıdemli üye nöbetçi mahkemenin ba kanlı ını yapar. 3. Çalı maya ara verme süresi içinde nöbetçi kalanlara yıllık izin haklan saklıdır. Nöbetçi Mahkemenin Görevleri: MADDE 62. — Nöbetçi Mahkeme çalı maya ara verme süresi içinde a a ıda yazdı i leri görür. a) Yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait i ler, b) Tutuklu memurlar hakkında memurların yargılanmasına dair i ler. GEÇiCi MADDE — Bu Kanunun 27.10.1980 tarihli ve 2324 saydı Anayasa Düzeni Hakkında Kanuna aykın olan hükümleri, Anayasa Düzeni Hakkında Kanunun yürürlükten kalktı ı tarihi izleyen günden itibaren uygulanır. Yürürlük : MADDE 63. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlü e girer. Yürütme : MADDE 64. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 15.10.1981 Ba bakan B. Ulusu   ADALET KOM SYONUNUN KABUL ETTi i METiN DARÎ YARGILAMA USULÜ KANUNU TASARISI B R NC BÖLÜM Genel Esaslar Kapsam ve Nitelik: MADDE 1. — Tasarının 2 nci maddesi aynen benimsenmi tir. idarî Dava Türleri ve idarî Yargı Yetkisinin Sının: MADDE 2. — darî dava türleri unlardır: a) darî i lemler hakkında yetki, ekil, sebep, konu yönlerinden biri ile hukuka aykırı ol duklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) darî eylem ve i lemlerinden dolayı haklan muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davalan, c) Genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözle melerden dolayı taraflar arasında çıkan uyu mazlıklara ili kin davalar, 2. darî yargı yetkisi, idarî eylem ve i lemlerin hukuka uygunlu unun denetimi ile sınırlıdır. darî mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen e kil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve i ler niteli inde ve ya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı karan veremezler. 3. Devlet Ba kanının do rudan do ruya yaptı ı i lemler idarî yargı denetimi dı ındadır. idarî Davalann Açılması: MADDE 3. — 1. darî davalar, Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına hitaben yazılmı dilekçelerle açılır. 2. Dilekçelerde; a) Taraflann ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadlan veya unvanlan ve ad resleri, b) Davanın konusu ve sebepleri ile dayandı ı deliller. c) Davaya konu olan idari i lemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ili kin davalarla tam yargı davalarında uyu mazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulundu u verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, teb li edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası. Gösterilir. 3. Dava konusu kararın ve müsbit evrakın asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir, Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri kar ı taraf sayısından bir fazla olur. Dilekçelerin Verilece i Yerler: MADDE 4. — Tasarının 3 üncü maddesi 4 üncü madde olarak aynen benimsenmi tir. - 5 9 - Aynı Dilekçe ile Dava Açılabilecek Haller: MADDE 5. — Tasarının 4 üncü maddesi 5 inci madde olarak aynen benimsenmi tir. Dilekçeler Üzerine Uygulanacak lem: MADDE 6. — 1. Danı tay, dare Mahkemesi ve Vergi Mahkemesi Ba kanlıklarına veya 4 üncü maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtlan yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldı ı tarihte açılmı sayılır. 2. Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kâ ıdı verilir. 3. 4 üncü maddede yazılı di er yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danı tay veya ait oldu u mahkeme ba kanlı ına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pullan bu lunmadı ı takdirde bunlara kar ılık alınan paraların miktarları ve alındı kâ ıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazılır. 4. Herhangi bir sebeple harcı veya posta pulu verilmeden veya eksik harç veya posta pulu ile dava açılmı obuası halinde, otuz gün içinde harcın ve posta pulunun verilmesi veya tamam lanması hususu daire veya mahkeme ba kanlı ınca ilgiliye tabli olunur. 5. Harcı veya posta pulu içinde verilmez veya tamamlanmazsa dosyanın i lemden kaldırıl masına karar verilir. 6. Dosyanın i lemden kaldırıldı ı tarihten ba layarak bir yıl içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden i leme konulması istenmedi i takdirde davanın açılmamı sayılmasına karar ve rilir. Dava Açma Süresi: MADDE 7. — 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayn süre gösterilmeyen hallerde Danı tay ve dare Mahkemelerinde altmı ve Vergi Mahkemelerinde otuz gündür. 3. Bu süreler; a) dari uyu mazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldı ı, b) Vergi, resim ve harçları ile benzeri malî yükümler ve bunların zam ve cezalarından do an uyu mazlıklarda: Tahakkuku tahsile ba lı olan vergilerde tahsilatın; tebli yapılan hallerde veya tebli yerine geçen i lemlerde tebli in; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile ba lı vergilerde tescilin yapıldı ı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldi i; Tarihi izleyen günden ba lar. 4. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim ya pılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on be gün sonra i lemeye ba lar. 5. lanı gereken düzenleyici i lemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren ba lar. Ancak bu i lemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici i lem veya uygulanan i lem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici i lemin iptal edilmemi olması bu düzenlemeye dayalı i lemin iptaline engel olmaz. Sürelerle ilgili Genel Esaslar: MADDE 8. — 1. Süreler, tebli , yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren i lemeye ba lar. 2. Tatil günleri sürelere dahildir. u kadarki, sürenin son gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalı ma gününün bitimine kadar uzar. 3. Bu Kanunda yazılı sürelerin bitmesi çalı maya ara verme zamanına rastlarsa bu süreler, ara vermenin sona erdi i günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamı sayılır. Görevli Olmayan Yerlere Ba vurma: MADDE 9. — 1. Çözümlenmesi Danı tayın, dare ve Vergi Mahkemelerinin görevlerine girdi i halde, adlî veya askerî yargı yerlerine açılmı bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların bu ve bunlara kar ı kanun yollan varsa süresi içinde olmak artıyla bu yollara ba vurulması üzerine verilen kararların, tebli tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Bu yerlere ba vurma tarihi, Danı taya, dare ve Vergi Mahkemelerine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. 2. Adlî veya Askerî yargı yerlerine açılan ve görevsizlik sebebiyle reddedilen davalarda, görevsizlik kararının kesinle mesinden sonra birinci ûkrada yazılı otuz günlük süre geçirilmi olsa dahi, idarî dava açılması için öngörülen süre henüz dolmamı ise bu süre içinde dava açılabilir. idari Makamların Sükûtu: MADDE 10. — 1. lgililer, haklarında idarî davaya konu olabilecek bir i lem veya eylemin yapılması için idari makamlara ba vurabilirler. 2. Altmı gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmi sayılır. lgililer altmı günün bit ti i tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danı taya, dare ve Vergi Mahke melerine dava açabilirler. Altmı günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin de ilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabilece i gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi i lemez. Dava açılmayan haller ile davanın süreden reddi halinde, altmı günlük sürenin bitmesinden sona yetkili idarî makamlarca cevap verilmesi halinde, cevabın tebli inden itibaren dava açma süresi yeniden i lemeye ba lar. 3. Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hatalarının düzeltilmesi istemleri dı ında, bu mad de hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. Üst Makamlara Ba vurma: MADDE 11. — 1. lgililer tarafından idarî dava açılmadan önce, idarî i lemin kaldırılması, geri alınması, de i tirilmesi veya yeni bir i lem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa i lemi yapmı olan makamdan, idarî dava açma süresi içinde istenebilir. Bu ba vurma, i lemeye ba lamı olan idarî dava açma süresini durdurur. 2. Altmı gün içinde bu- cevap verilmezse istek reddedilmi sayılır. 3. ste in reddedilmesi veya reddedilmi sayılması halinde dava açma süresi yeniden i leme ye ba lar ve ba vurma tarihine kadar geçmi süre de hesaba katılır. 4. Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hatalarının düzeltilmesi istemleri dı ında, bu mad de hükümleri vergi uyu mazlıklarında uygulanmaz. - 61 -

iptal ve Tam Yargı Davalan: MADDE 12. — ilgililer haklarını ihlal eden bir idarî i lem dolayısiyla Danı taya ve idare ve Vergi Mahkemelerine do rudan do ruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara ba lanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına ba vurulması halinde verilecek kararın tebli i veya bir i lemin icrası sebebiyle do an zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 inci madde uyarınca idareye ba vurma haklan saklıdır. Do rudan Do ruya Tam Yargı Davası Açılması: MADDE 13. — 1. idarî eylemlerden haklan ihlal edilmi olanların idarî dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya ba ka suretle ö rendikleri tarihten bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren be yıl içinde ilgili idareye ba vurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki i lemin tebli ini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmı gün içinde cevap verilmedi i takdirde bu sürenin bitti i tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir. 2. Görevli olmayan adlî ve askerî yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idarî yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye ba vurma artı aranmaz. Dilekçeler Üzerine tik inceleme: MADDE 14. — 1. Dilekçeler Danı tayda Evrak Müdürlü ünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale olunur. 2. Dilekçeler, dare ve Vergi Mahkemelerinde, Mahkeme Ba kanının havalesi ile kaydolu nur. 3. Dilekçeler, Danı tayda Daire Ba kanının görevlendirece i bir tetkik hâkimi, dare ve Vergi Mahkemelerinde ise Mahkeme Ba kanı veya görevlendirece i bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) darî merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) Husumet, e) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları, f) Süre a ımı, Yönlerinden sırasıyla incelenir.

4. Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse durum; görevli Daire veya Mahkemeye bir rapor ile bildirilir. 5. tik incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık görmezler veya daire veya mahkeme tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat i lemi yapılır. 6. Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her saf hasında 15 inci madde hükmü uygulanır. - 6 2 - lk nceleme Üzerine Verilecek Karar: MADDE 15. — 1. Danı tay veya dare ve Vergi Mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazdı hususlarda Kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adlî ve askeri yargının görevli oldu u konularda açılan davaların red dine; idarî yargının görevli oldu u konularda ise, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açı lan davanın görev ve yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahke meye gönderilmesine, b) 3/c ve 3/f bentlerinde yazdı hallerde davanın reddine, c) 3/d bendine göre davanın hasım gösterilmeden veya yanlı hasım gösterilerek açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebli ine, d) 3/e bendinde yazdı halde otuz gün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun ekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazdı hallerde, ehliyetli ahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılması takdirinde otuz gün içinde bizzat veya bir avu kat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine, e) 3/b bendinde yazdı halde dilekçeleria görevli idare merciine tevdiine, Karar verilir. 2. Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danı tay'a veya Ugüi mahkemeye ba vurma ta rihi, merciine ba vurma tarihi olarak kabul edilir. 3. Dilekçelerin 3 üncü maddeye uygun olmamaları dosyasıyla reddi halinde, yeni ddekçeler için ayrıca harç alınmaz. 4. lk inceleme üzerine Danı tay'ca verilen kararlara kar ı bu maddenin l/d bendinde yazdı haller dı ında düzeltme yoluna ba vurulabilir. Tebligat ve Cevap Verme: MADDE 16. — 1. Dava ddekçelerinin ve eklerinin birer örne i davalıya, davalının verece i savunma davacıya tebli olunur. 2. Davacının ikinci dilekçesi davalıya, davalının verece i ikinci savunma da davacıya tebli edilir. Buna kar ı davacı cevap veremez. Ancak, davalının ikinci savunmasında, davacının ce vaplandırılmasını gerektiren hususlar bulundu u, davanın görülmesi sırasında anla ılırsa, davacı ya, cevap vermesi için bir süre verilir. 3. Taraflar, yapılacak tebli lere kar ı, tebli tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verebi lirler. Bu süre, ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, taraflardan birinin iste i üzerine görevli mahkeme karan ile otuz günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez. 4. Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere da yanarak hak iddia edemezler. 5. Mahallî idarelerin seçilmi organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri Ue ilgili i lerde yetkili mercilerce gönderilen dosyalar belediye ba kanlarının dü mesine diskin ise belediye ba kanlarının, belediye meclislerinin veya il genel meclislerinin feshi istemine ili kinise meclis ba - kanvekilinin, derneklerin feshine diskin dosyalar ise dernek Ba kanının savunması otuz gün için de alındıktan sonra tekemmül eder. Kanunlarda gösterilen süreler bu tarihten sonra i lemeye ba lar. - 6 3 - 6. Vergi davalarında, uyu mazlık konusu i lem dosyalan, idarenin savunması ile birlikte mahkeme ba kanlı ına gönderilir. Duru ma: MADDE 17. — 1. Danı tay ile dare ve Vergi Mahkemelerinde açılan iptal ve ikiyüz bin lirayı a an tam yargı davaları ile tarhedilen vergi, resim ve harçlarla benzeri malî yükümler ve bunların zam ve cezalan toplamı ikiyüz bin lirayı a an vergi davalarında, taraflardan birinin iste i üzerine duru ma yapılır. 2. Temyiz ve itirazlarda duru ma yapılması tarafların istemine ve Danı tay veya ilgili Bölge- îdare Mahkemesi kararına ba lıdır. 3. Duru ma, dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda istenebilir. 4. Danı tay ve mahkemeler kendili inden duru ma yapılmasına karar verebilir. 5. Duru ma davetiyeleri duru ma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir. Duru malara li kin Esaslar: MADDE 18. — 1. Duru malar açık olarak yapılır. Genel ahlakın veya kamu güvenli inin gerekli kıldı ı hallerde, görevli daire veya mahkeme karan ile, duru manın bir kısmı veya tamamı gizli olarak yapılır. 2. Duru maları Ba kan yönetir. 3. Duru malarda taraflara iki er defa söz verilir. Taraflardan yalnız biri gelirse onun açıkla maları dinlenir, hiç biri gelmezse duru ma açılmaz, inceleme evrak üzerinde yapılır. 4. Danı tay'da görülen davaların duru malarında savcının bulunması arttır. Taraflar dinlen dikten sonra sava yazılı dü üncesini açıklar. Bundan sonra taraflara son olarak ne diyecekleri sorulur ve duru maya son verilir. 5. Duru malı i lerde savcılar, ke if, bilirki i, incelemesi veya delil tespiti yapılmasını yahut i lem dosyasının getirilmesini istedikleri takdirde, bu istekleri görevli daire veya kurul tarafından kabul edilmezse, i in esası hakkında aynca yazılı olarak dü ünce bildirirler. Duru malı lerde Karar Verilmesi: MADDE 19. — Duru ma yapıldıktan sonra aynı gün, bu mümkün olmazsa gerekçesiyle birlikte otuz gün içinde karar verilir. Ara karan verilen hallerde, bu kararın yerine getirilmesi üzerine, dosyalar öncelikle incelenir. Dosyaların ncelenmesi: MADDE 20. — 1. Danı tay ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta olduklan davalara ait her çe it incelemeleri kendiliklerinden yaparlar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili di er yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki, kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir, haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. 2. Taraflardan biri ara kararının icaplarım yerine getirmedi i takdirde, bu durumun verilecek karar üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve ara kararında bu husus aynca belirtilir. - 6 4 - 3. Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenli ine veya yüksek menfaatlerine veya Devletin güvenli i ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabana devletlere de ili kin ise, Ba bakan veya ilgili Bakan, gerekçesini bildirmek suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. 4. Getirilen veya idarece gönderilen gizli belge ve dosyalar taraf veya vekillerine incelettiril mez. 5. Danı tay, bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde dosyalar, bu Kanun ve di er ka nunlarda belirtilen öncelik veya ivedilik durumları ile Danı tay için Ba kanlık Kurulunca; di er mahkemeler için Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca konu itibariyle tespit edilip Resmî Gazetede ilan edilecek öncelikli i ler gözönünde bulundurulmak suretiyle geli tarihlerine göre incelenir ve tekemmül ettikleri sıraya göre sonuçlandırılır. Sonradan ibraz olunan Evrak ve Belgeler: MADDE 21. — Dilekçeler ve savunmalarla birlikte verilmeyen belgeler, bunların vaktinde ibraz edilmelerine imkân bulunmadı ına mahkemece kanaat getirilirse, kabul ve di er tarafa tebli edilir. Bu belgeler duru mada ibraz edilir ve di er taraf cevabını hemen verebilece ini beyan eder veya cevap vermeye lüzum görmezse, ayrıca tebli edilmez. Davaların Karara Ba lanması: MADDE 22. — 1. Konular aydınlandı ında meseleler sırasıyla oya konulur ve karara ba lanır. 2. 15 inci maddede sayılan sebeplerden biri ile veya yargılama usullerine ili kin meselelerde azınlıkta kalanlar i in esası hakkında da oylarını kullanırlar. Azınlıkta kalanların görü leri, kararların altına yazılır. Tutanaklar: MADDE 23. — Tasarının 22 nci maddesi 23 üncü madde olarak aynen benimsenmi tir. Kararlarda Bulunacak Hususlar: MADDE 24. — Kararlarda: a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri, b) Davacının ileri sürdü ü olayların ve dayandı ı hukukî sebepleri özeti, istem sonucu ile davalının savunmasının özeti, c) Danı tayda görülen davalarda tetkik hâkimi ve savcının ad ve soyadları ile savcının dü üncesi, d) Duru malı davalarda duru ma yapılıp yapılmadı ı, yapılmı ise hazır bulunan taraflar ve vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadları, e) Kararın dayandı ı hukukî sebepler ile gerekçesi ve hüküm; tazminat davalarında hükme dilen tazminatın miktarı, f) Yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildi i, g) Kararın tarihi ve oybirli i ile mi, oy ço unlu u ile mi verildi i, h) Karan veren mahkeme ba kan ve üyelerinin veya hâkimin ad ve soyadları ve imzalan ve varsa ayn ık oylan, ı) Karan veren dairenin veya mahkemenin adı ve dosyanın esas ve karar numarası. Belirtilir. - 65 -

Kararların Saklanması ve Tebli i: MADDE 25. — Kararların mahkeme ba kanı ve üyeleri veya hâkimi tarafından imzalı asıllarından biri, karar dosyasına, di er de dava dosyasına konur; mahkeme mührü ve ba kan yahut hâkim, Danı tayda daire veya kurul ba kanı veya görevlendirece i bir üye imzasıyla tasdikli birer örne i de taraflara tebli edilir. Tarafların Ki ilik veya Niteli inde De i iklik: MADDE 26. — 1. Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların ki ilik veya niteli inde de i ildik olursa, davayı takip hakkı kendisine gecenin ba vurmasına kadar; gerçek ki ilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar, dosyanın i lemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemi ise varsa yürütmenin durdurulması karan kendili inden hükümsüz kalır. 2. Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir. 3. Davacının gösterdi i adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresin bildirilmesine ka dar dava dosyası i lemden kaldırılır ve varsa yürütmenin durdurulması karan kendili inden hükümsüz kalır. 4. Dosyaların i lemden kaldırılmasına ait kararlar di er tarafa tebli edilir. Yürütmenin Durdurulması: MADDE 27. — 1. Danı tayda veya darî Mahkemelerde idarî dava açılması veya kanun yollarına ba vurulması dava edilen idarî i lemin yürütülmesini durdurmaz. 2. Danı tay veya idarî Mahkemeler, idarî i lemin uygulanması halinde telafisi güç veya im kânsız zararların do ması ve idarî i lemin açıkça hukuka aykırı olması artlarının birlikte ger çekle mesi durumunda, gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. 3. Yürütmenin durdurulması karan verilen dava dosyalan öncelikle incelenir. 4. Yürütmenin durdurulmasına doksan gün için karar verilebilir. Tarafların istemi üzerine gerekçeli olarak yeniden yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi mümkündür. Yürütmenin durdurulmasına karar verilen davalar, tekemmül etmelerinden itibaren altmı gün içinde esastan karara ba lanır. Aksi halde yürütmenin durdurulması karan kendili inden hükümsüz kalır. 5. Yürütmenin durdurulması kararlan teminat kar ılı ında verilir; ancak, durumun gerekle rine göre teminat aranmayabilir. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazdı süreler kısaltılabilece i gibi, tebli in memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. 6. Taraflar arasında teminata ili kin olarak çıkan anla mazlıklar, yürütmenin durdurulması baklanda karar veren daire veya mahkemece çözümlenir. 7. idareden ve adlî yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. 8. Vergi Mahkemelerinde, vergi uyu mazlıklarından do an davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil i lemlerini durdurur. Ancak 6 ncı maddeye göre i lemden kaldırılan vergi davası dosyalarında tahsil i lemi devam eder. ihtirazı kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan i lemlerle tahsilat i lemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil i lemini durdurmaz. Bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir. 9. Sava halinde yürütmenin durdurulmasına karar verilemez. 10. Sıkıyönetim veya ola anüstü hallerde; sıkıyönetim ve ola anüstü halin ilan edildi i bölgelerde görevli olan veya sonradan bu bölgelerde görevlendirilen kamu personeli hakkında yapılan idarî i lemler ile, sıkıyönetim veya ola anüstü halin ilan edildi i bölgelerde grev ve lokavtların ertelenmesi, toplantı ve gösteri yürüyü lerinin ertelenmesi, dernek ve kurulu ların kapatılması veya faaliyetten menedilmesi kararlarına ili kin davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemez. Kararların Sonuçlan: MADDE 28. — l, Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri, dare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ili kin kararlarının icaplanna göre idare, en geç altmı gün içinde i lem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Ancak, haciz veya ihtiyatî haciz uygulamaları ile ilgili vergi davalarında vergi mahkemelerince verilen kararlar hakkında, bu kararların kesinle mesinden sonra idarece i lem tesis edilir. 2. Tam yargı davaları hakkındaki kararlar genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur. 3. Danı tay, Bölge dare Mahkemeleri, dare ve Vergi Mahkemeleri kararlarına göre i lem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danı tay ve ilgili darî Mahkemede maddî ve manevî tazminat davası açılabilir. 4. Mahkeme kararlarının altmı gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabilece i gibi, karan yerine getirmeyen kamu görevlisi aley hine de tazminat davası açabilir. 5. Vergi uyu mazlıklarına ili kin mahkeme kararlarının idareye tebli inden sonra bu karar lara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri malî yükümler ile zam ve cezaların miktarı ilgili idarece mükellefe bildirilir. 6. Tazminat ve vergi davalarında kararın idareye tebli inden itibaren infazın gecikmesi se bebiyle idarece kanunî gecikme faizi ödenir. MADDE 29 — 31. — Tasarının 29-31 nci maddeleri aynen kabul edilmi tir. K NC BÖLÜM idari Davalarda Yetki ve Ba lantı ile Görevsizlik ve Yetkisizlik halinde Yapılacak i lemler MADDE 32 — 35. — Tasarının 32-35 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. Tam Yargı Davalarında Yetki: MADDE 36. — darî sözle melerden do anlar dı ında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı do uran idari uyu mazlı ı çözümlemeye yetkili, b) Zarar, bayındırlık ve ula tırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden | do mu ise, hizmetin görüldü ü veya eylemin yapıldı ı yer, c) Di er hallerde davacının ikametgâhının bulundu u yer, dare Mahkemesidir. - 6 7 - Vergi Uyu mazlıklarında Yetki: MADDE 37. — Bu Kanuna göre vergi uyu mazlıklarında yetkili mahkeme: a) Uyu mazlık konusu vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümleri tarh ve tahakkuk etti ren, zam ve cezalan kesen, b) Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasında, ödeme emrini düzenleyen, c) Di er uyu mazlıklarda dava konusu i lemi yapan, Dairenin bulundu u yerdeki Vergi Mahkemesidir. Ba lantılı Davalar: MADDE 38. — 1. idare Mahkemesi, Vergi Mahkemesi veya Dam taya veya birden fazla tdare veya Vergi Mahkemelerine açılmı bulunan davalarda ba lantının taraflardan birinin iste i üzerine veya do rudan do ruya mahkemece karar verilir. 2. Ba lantılı davalardan birinin Danı tayda bulunması halinde dava dosyası Dam taya gönderilir. 3. Ba lantılı davalar, de i ik Bölge tdare Mahkemesinin yargı çevrelerindeki mahkemelerde bulundu u takdirde dosyalar Dam taya gönderilir. 4. Ba lantılı davalar aynı Bölge tdare Mahkemesinin yargı çevresindeki mahkemelerde bu lundu u takdirde dosyalar o yer Bölge tdare Mahkemesine gönderilir. Ba lantının Danı tayca ncelenmesi: MADDE 39. — 1. Danı tayın dava konusu uyu mazlı ı incelemeye yetkili dairesi, ba lantılı dava dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceler ve karar verir. 2. Danı tay ba lantının bulundu una karar verdi i takdirde: a) Davalardan biri Danı tayda açılmı ve çözümlenmesi Danı tayın görevine dahil bir uyu mazlıkla ilgili ise, davaların tümü Danı tayda birle tirilerek görülür ve durum ilgili mahkemelere ve taraflara bildirilir. b) Davaların çözümlenmesi, ayn Bölge tdare mahkemesinin yargı çevresindeki tdare veya Vergi Mahkemelerinin görevlerine giren uyu mazlıklarla ilgili ise, Danı tayın ilgili dairesi yetkili mahkemeyi kararında belirtir ve dosyalan bu mahkemeye göndererek di er mahkemeye veya mahkemelere durumu bildirir. Yetkili mahkeme de durumu ilgililere duyurur. c) Danı tayca verilen karar ba lantılı bulunmadı ı yolunda ise, dosyalar ilgili mahkemelere geri gönderilir. Ba lantının Bölge tdare Mahkemesince ncelenmesi: MADDE 40. — Tasannın 40 inci maddesi aynen benimsenmi tir. Ba lantının Mahkemelerce Kabul Edilmesi: MADDE 41. — Ba lantı iddiaları mahkemelerce kabul edilmedi i takdirde, bu hususta verilen ara karan taraflara tebli edilir. Taraflar, tebli tarihini izleyen onbe gün içerisinde, aynı yargı çevresindeki mahkemeler için o yer Bölge tdare Mahkemesine, 38 inci maddenin 2 ve 3 üncü fıkrasındaki durumlarla ilgili davalar için Danı taya ba vuruda bulunabilirler. Ba vuru üzerine Bölge idare Mahkemesi veya Danı tay görevli Dairesince durum, yakandaki maddelerde yazılı usullere göre incelenerek karara ba lanır. Ba lantılı Davalarla ilgili Di er Esaslar: MADDE 42. — Tasarının 42 inci maddesi aynen benimsenmi tir. Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak lem: MADDE 43. — 1. dare ve Vergi Mahkemeleri, idarî yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verirlerse dosyayı Danı taya veya görevli ve yetkili dare veya Vergi Mahkemesine gönderirler. a) Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danı tay, davayı görevi içinde görmezse dos yanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir. b) Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildi i mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördü ü takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı Bölge dare Mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyu mazlık Bölge dare Mahkemesince, aksi halde Danı tayca çözümlenir. 2. Görev ve yetki uyu mazlıklarında Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince verilen karar lar ilgili mahkemelere bildirir ve bu husus taraflara tebli olunur. 3. Danı tay ve Bölge dare Mahkemesince görev ve yetki uyu mazlıkları ile ilgili olarak ve rilen kararlar kesindir. 4. Bu madde hükümleri gere ince verilen kararlar ile görevli ve yetkili kılınan mahkemeye yeniden dava açılması halinde harç alınmaz. 5. dare ve vergi mahkemelerinde yetkisizlik itirazı yapılmadı ı takdirde, temyiz ve itiraz a amasında yetki itirazında bulunulmaz. Merci Tayini: MADDE 44. — Tasarının 44 üncü maddesi aynen benimsenmi tir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM (Kararlara kar ı ba vuru yollan) tiraz: MADDE 45. — 1. dare ve Vergi Mahkemelerinin tek hâkimi olarak verdi i nihaî kararlara kar ı tebli tarihini izleyen otuz gün içinde mahkemenin bulundu u yargı çevresinin Bölge dare Mahkemesine itiraz edilebilir. 2. tiraz, temyiz ekil ve usullerine tabidir. 3. Bölge dare Mahkemesi evrak üzerinde yaptı ı inceleme sonunda, maddî vakıalar hak kında edinilen bilgiyi yeter görürse veya itiraz sadece hukuki noktalara ili kin ise veya itiraz olunan karardaki maddî yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise i in esası hakkında karar verir. Aksi halde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir. 4. Bölge dare Mahkemesinin kararlan kesindir; temyiz yoluna ba vurulamaz. - 6 9 - 5. Tek hakimli i Mahkemede hüküm veren hâkim, aynı davanın itiraz yoluyla Bölge idare Mahkemesince incelenmesinde bulunamaz. Temyiz: MADDE 46. — dare ve vergi mahkemelerinin nihaî kararlarına kar ı,tebli tarihini izleyen altmı gün içinde Danı tayda temyiz yoluna ba vurulabilir. Temyiz Edilemeyecek Kararlar: MADDE 47. — dare ve Vergi Mahkemelerinin tek hâkimle verdi i kararlan temyiz edilemez. Ancak, mükellefiyetin mevzuuna, esasına, ekline, muafiyet ve istisna hükümlerine ili kin vergi uyu mazlıklarında tek hâkimle verilen kararlar Danı tayda temyiz edilebilir. Temyiz Dilekçesi: MADDE 48. — 1. Temyiz istemleri Danı tay Ba kanlı ına hitaben yazılmı dilekçeler ile yapılır. 2. Temyiz dilekçelerinin 3 üncü madde esaslarına göre düzenlenmesi gereklidir. 3. Temyiz dilekçeleri Danı taya gönderilmek üzere karan veren mahkemeye verilir ve bu mahkemece kar ı tarafa tebli edilir. Kar ı taraf tebli tarihini izleyen otuz gün içerisinde cevap verebilir. Cevap veren, karan süresinde temyiz etmemi olsa bile; düzenleyece i dilekçesinde temyiz isteminde bulunabilir. Bu takdirde bu dilekçe temyiz dilekçesi yerine geçer. 4. Karan veren mahkeme, cevap dilekçesi verildikten veya cevap süresi geçtikten sonra dosyası dizi listesine ba lı olarak Danı taya gönderir. Kararın Bozulması: MADDE 49. — 1. Temyiz incelemesi sonunda Danı tay: a) Görev ve yetki dı ında bir i e bakılmı olması, b) Hukuka aylan karar verilmesi, c) Usul hükümlerine uyulmamı olunması, Sebeplerinden dolayı incelenen karan bozar.

2. Temyiz incelemesi sonunda maddi vakıalar hakkında edinilen bilgi yeterli görülürse veya uyu mazlık sadece hukukî noktalara ili kin ise veya karardaki maddî yanlı lıkların düzeltilmesi mümkün ise karar bozulmakla beraber i in esası hakkında da karar verilir. 3. Yukarıdaki fıkra uyarınca Danı tayca i in esası hakkında karar verilmesi mümkün olma yan hallerde karar bozularak dosya, karan veren mahkemeye gönderilir. Mahkeme, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik i lemlerini tamamlayarak yeniden karar verir. 4. Mahkeme bozmaya uymayarak eski kararında ısrar edebilir. Israr kararının ilgili tarafın dan temyizi halinde, dava, konusuna göre Danı tay dari veya Vergi Dava Daireleri Genel Ku rulunca incelenir. Danı tayın ilgili Dava Dairesinin karan uygun görülürse mahkemenin karan bozulur. Aksi halde onanır. Danı tay dari ve Vergi Dava Daireleri Genel Kurullan kararlarına uyulması zorunludur. 5. Kararların kısmen onaylanması ve kısmen bozulması hallerinde kesinle en kısım Danı tay kararında belirtilir. Temyizen Verilen Karar Üzerine Yapılacak i lem: MADDE 50. — Temyiz incelemesi sonucunda Danı tay'ca verilen karar, dosyayla birlikte karan veren mahkemeye gönderilir. Dosyanın mahkemeye gelmesi üzerine, Danı tay karan mahkeme tarafından yedi gün içinde taraflara tebli edilir. Tebli giderleri temyiz dilekçesi ile birlikte temyiz isteminde bulunanlardan pe in olarak alınır. Kanun Yararına Bozma: MADDE 51. — 1. Bölge dare Mahkemesi kararlan ile dare ve Vergi Mahkemelerince verilip Danı tay'ca incelenmeksizin kesinle mi bulunan kararlardan niteli i bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, ilgili bakanlıkların gösterece i lüzum üzerine veya kendili inden Ba savcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir. 2. Temyiz iste i Danı tay'ca yerinde görüldü ü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu bozma karan, daha önce kesinle mi olan mahkeme kararının hukukî sonuçlarını kaldırmaz. 3. Bozma kararının bir örne i ilgili Bakanlı a gönderilir ve Resmî Gazetede yayımlanır. Temyiz veya tiraz istemlerinde Yürütmenin Durdurulması: MADDE 52. — 1. Temyiz veya itiraz yoluna ba vurulmu olması mahkeme kararlımın yürütülmesini durdurmaz. Ancak, temyiz veya itirazı incelemeye yetkili yargı mercii, teminat kar ılı ında mahkeme kararının yürütülmesinin durdurulmasına karar verebilir. 2. ptal davalarında teminat istenmeyebilir. 3. dareden ve adlî yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz. 4. Kararın bozulması, kararın yürütülmesini kendili inden durdurur. Yargılamanın Yenilenmesi: MADDE 53. — Tasannın 53 üncü maddesi aynen benimsenmi tir. Karann Düzeltilmesi: MADDE 54. — 1. Danı tay Dava Daireleri ile darî veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurullan tarafından verilen kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere,karann tebli tarihini izleyen on be gün içinde taraflarca: a) Karann esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda kar ılanmamı olması, b) Bir kararda birbirine aykırı hükümler bulunması, c) Karann usul ve kanuna aykırı bulunması, d) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekârlı ın or taya çıkmı olması, Hallerinde kararın düzeltilmesi istenebilir. 2. Dava Daireleri, darî veya Vergi Dava Daireleri Genel Kurulları, kararın düzeltilmesi is teminde ileri sürülen sebeplerle ba lıdırlar. 3. Kanunun 15 inci maddesine göre verilen kararlar hakkında düzeltilme istemlerinin kabul edilerek davaya yeniden bakılması ve esas hakkında karar verilmesi halinde de karar düzeltil mesi isteminde bulunulabilir. - 7 1 - 4. Kararın düzeltilmesi istekleri esas karan vermi olan daire ve kurulca incelenir. Dosyanın incelenmesinde tetkik hâkimli i yapanlar, aynı konunun düzeltilme yoluyla incelenmesinde bu görevi yapamazlar. Yargılamanın Yenilenmesine ve Kararın Düzeltilmesine ili kin özel Hükümler: MADDE 55 — 1. ste in ili kin oldu u konu, di er bir daire veya mahkemenin görevine girmi ise karar bu daire veya mahkemece verilir. 2. Kar ı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazdı sebepler var sa davaya yeniden bakılarak karar verilir. 3. Tarafların, yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemleri, kanunda yazdı se beplere dayanmıyor ise, iste in reddine karar verilir ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bu husustaki hükümlerine göre para cezasına da hükmolunur. 4. Yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemlerinde duru ma yapılması, görevli daire veya mahkemenin kararına ba lıdır. 5. 53, 54 ve bu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın yenilenmesinde ve kararın düzeltilmesinde bu kanunun di er hükümleri uygulanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çe itli Hükümler Dam tayda Çekinme ve Ret: MADDE 56 — 1. Davaya bakmakta olan dava dairesi ba kan ve üyelerinin çekinme veya reddi halinde bunlar hariç tutulmak suretiyle, o daire kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, çekinme veya ret istemi yerinde görülürse i in esası hakkında da bu kurulca karar verilir. 2. Çekinen veya reddedilenler ikiden fazla ise bu husustaki istem, idarî dava dairesi ba kan ve üyeleri için idarî Dava Daireleri Genel Kurulunda, vergi dava dairesi ba kan ve üyeleri için Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunda incelenir. Çekinen veya reddedilen ba kan ve üyeler bu kurullara katılamazlar. Üye noksanı di er dava dairelerinden tamamlanır. Bu kurullarca çekin me veya ret istemi kabul edildi i takdirde davanın esası hakkında da bu kurullarca karar verilir. 3. îdarî Dava Daireleri Genel Kurulu ile Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu ba kan ve üyelerinden bir kısmının davaya bakmaktan çekinmesi veya reddi halinde noksan üyelikler di er dava dairelerinden tamamlanır. 4. darî ve Vergi Dava Daireleri Genel Kurullarının toplanmasına engel olacak sayıda ret istemlerinde bulunulamaz ve çekimlemez. 5. Danı tay tetkik hâkimleri ve savcıları sebeplerini bildirerek çekinebilecekleri gibi taraflar ca da reddedilebilirler. Bunlar hakkındaki çekinme veya ret istemleri davaya bakmakla görevli daire tarafından incelenerek karara ba lanır. Mahkemelerde Çekinme ve Ret: MADDE 57. — 1. Tek hâkimle görülen davalarda hâkimin reddi istemi, reddedilen hâkimin katılmadı ı dare veya Vergi Mahkemesince incelenir. 2. tiraz üzerine veya do rudan davaya bakmakta olan Bölge dare Mahkemesi ile dare ve Vergi Mahkemesi Ba kan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen Ba kan ve üyenin katılmadı ı Bölge idare, ve Vergi Mahkemesince incelenir. 3. dare ve Vergi Mahkemelerinde reddedilen ba kan ve üye birden çok ise istem Bölge dare Mahkemesince incelenir. Bölge dare Mahkemelerinde reddedilen ba kan veya üye birden çok ise istem Danı tay'ca incelenir. 4. Danı tay'ca ve bu Mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse i in esası hakkında da karar verilir. 5. Davaya bakmaktan çekinme halinde di er bir hâkimin görevlendirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yukarıdaki hükümler uygulanır. idari Davalarda Delillerin Tespiti: MADDE 58. — 1. Taraflar, idarî dava açtıktan sonra bu davalara ili kin dellilerin tespitini ancak davaya bakan Danı tay, dare ve Vergi Mahkemelerinden isteyebilirler. 2. Davaya bakan Danı tay, dare ve Vergi Mahkemeleri istemi uygun gördü ü takdirde üyelerden birini bu i le görevlendirebilece i gibi, tespitin mahallî idarî veya adlî yargı mercile rince yaptırılmasına da karar verebilir. 3. Delillerin tespiti istemi, ivedilikle karara ba lanır. Yol Giderleri, Tazminat ve Gündelikler: MADDE 59. — 1. Danı tay meslek mensupları ile Danı tay'da görevli idarî yargı hâkim ve savcılarından ke if, bilirki i incelemesi veya delillerin tespiti için görevlendirilenlere gerçek yol giderleri ile görevde geçen günler için net aylık tutarlarının otuzda biri oranında gündelik verilir. Bu gündelikler, zorunlu giderleri kar ılamazsa, aradaki fark belgelere dayalı olmak artı ile ayrıca ödenir. Ancak, bu surette yapılacak ödemeler, gündeliklerin yüzde ellisini geçemez. 2. Bölge idare, ve vergi mahkemeleri hâkimleri ile di er görevlilerin yol giderleri ve tazminatları hakkında Harçlar Kanununun 34 üncü maddesi hükümleri uygulanır. MADDE 60 — 61. — Tasarının 60-61 nci maddeleri aynen benimsenmi tir. Nöbetçi Mahkemenin Görevleri: MADDE 62. — Nöbetçi mahkeme çalı maya ara verme süresi içinde a a ıda yazılı i leri görür: a) Yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait i ler, b) Kanunen belli süre içinde karara ba lanması gereken i ler. Kaldırılan Hükümler: MADDE 63. — Vergi Usul Kanununun vergi uyu mazlıklarına ili kin 379 ila 412 nci madde hükümleri, bu kanunla kurulan vergi mahkemelerinin göreve ba ladıkları tarihte yürürlükten kalkar. GEÇ C MADDE — Bu Kanunun uygulanmasında, 27.10.1980 tarih ve 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Kanun hükümleri saklıdır. MADDE 64 — 65. — Tasarının 64 - 65 nci maddeleri olarak aynen benimsenmi tir. - 73 -


Şablon:İY

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.