BORÇLAR_HUKUKU_-_Ünite_1_Konu_Anlatımı_1

BORÇLAR HUKUKU - Ünite 1 Konu Anlatımı 1

D Borç. Borç ilişkisi Borçlar hukuku. Borçlar hukukuna ilişkin temel kavramlar ve ilkeler. Borçlar Hukuku/Temel kavramlar Borçlar Hukuku Özel Hükümler Genel Bilgiler-Satış ve Bağışlama Sözleşmeleri. A tipik sözleşmeler. --hh Edim. İfa

D Ders özetleri UYAP I/Ders notları özeti Medeni hukuk 2/Ders notları özeti Ceza Muhakemesi Hukuku/Ders notları özeti Ceza Hukuku/Ders notları özeti Yargı örgütü ve Tebligat Hukuku/Ders notları özeti


AMYO MP3
ULUSAL YARGI AĞI PROJESİ I MEDENİ USUL HUKUKU CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU CEZA HUKUKU YARGI ÖRGÜTÜ VE TEBLİGAT HUKUKU
Ceza Hukuku 4Hukuka Aykırılık Kusurluluk Teşebbüs, iştirak ve içtima
Hukuk Dili ve Adli Yazışmalar
İnfaz Hukuku
İdari yargı 8 Ünite İdarenin denetlenmesi Yargı Yetkisi ve Yargı Düzenleri İdari Yargı Teşkilatı İdari Yargının Görev Alanı ve İdari Yargı Denetiminin Sınırı İdari davalar Davaların incelenmesi Kararlara Karşı Başvurma Yolları Kararların uygulanması
Medeni Hukuk İkale sözleşmesi Medeni Hukuk II 8 ünite Eşya Hukukuna İlişkin Temel Bilgiler-Zilyetlik-Tapu Sicili Ayni haklar Borçlar hukukuna ilişkin temel kavramlar ve ilkeler Borcun kaynakları: Sözleşmeden doğan borçlar (devam) haksız fiil----- Borcun Kaynakları (Devam): Haksız Fiil ve Sebepsiz Zenginleşme- Borcun İfası, İfa Edilememesi ve Sona Ermesi Borçlar Hukuku Özel Hükümler Genel Bilgiler-Satış ve Bağışlama Sözleşmeleri Kira, ödünç, hizmet ve eser sözleşmesi Vekalet sözleşmesi

Ünite 3: Borçlar Hukukuna İlişkin Temel Kavramlar ve İlkeler

İçindekiler

Konusu[düzenle | kaynağı değiştir]

Borçlar Hukuku kişiler arasındaki borç ilişkilerini konu alır.

Tanımlar[düzenle | kaynağı değiştir]

Bir kimsenin (borçlunun) diğerine (alacaklıya) karşı yerine getirmeyi yüklendiği belirli biçimde bir davranışa borç denir. İki taraf arasında kurulan ve taraflardan birine (borçluya) belirli bir biçimde davranışta bulunma (verme, yapma veya yapmama) borcu yükleyen, diğerine (alacaklıya) ise bu borcun yerine getirilmesini isteme (talep) hakkı veren bağa ise borç ilişkisi denir.

Borçlar Hukukunun kaynaklarından ilkini hukuksal işlemden, özellikle sözleşmeden doğan borçlar oluşturur. Hukuksal işlem, belirli bir hukuksal sonuç doğurmaya yönelik irade açıklamasıdır. Sözleşme (akit) ise karşılıklı iki tarafı oluşturan kişi ya da kişilerin belirli bir hukuksal sonuca ulaşmak üzere birbirine uyan irade açıklamalarıyla oluşturdukları hukuksal işleme denir.

BORÇLAR HUKUKUNUN TANIMI, KONUSU, YERİ VE KAYNAKLARI[düzenle | kaynağı değiştir]

Kişiler arasında borç doğuran bir bağ olarak ortaya çıkan borç ilişkisini ve bu ilişkinin düzenlenmesi işlevi gören hukuk kurallarını inceleme konusu edinen hukuk alanına borçlar hukuku denilmektedir.

Borçlar Hukukunun Yeri[düzenle | kaynağı değiştir]

Borçlar hukuku, özel hukukun temel alanı olan medenî hukukun malvarlığı ile ilgili olan dallarından biridir. Gerçekten, borçlar hukuku, ortak noktaları malvarlıksal hakların incelenmesi olan medenî hukukun miras hukuku ve eşya hukuku alanlarıyla birlikte “malvarlığı hukuku” ya da “malvarlığını ilgilendiren hukuk” olarak adlandırılan bir alanın parçasıdır.

Kaynakları[düzenle | kaynağı değiştir]

Kaynak sözcüğü, bir uyuşmazlık karşısında yargıcın, bu uyuşmazlık için hukuksal çözümü arayacağı yerin nerede bulunduğu sorusunun yanıtını verir. Borçlar hukukunun yazılı ve yazılı olmayan çeşitli kaynakları vardır. Yazılı kaynaklar denilince hemen Anayasa, milletlerarası andlaşmalar, kanunlar, kanun hükmünde kararnameler (KHK), tüzükler ve yönetmelikler akla gelmelidir.

BORÇLAR HUKUKUNA EGEMEN OLAN İLKELER[düzenle | kaynağı değiştir]

İrade Özerkliği İlkesi[düzenle | kaynağı değiştir]

Her kişi, başkasının etkisi, baskısı, egemenliği altında kalmaksızın, bağımsızca bizzat kişiliğini geliştirebilecek özellikte irade sahibidir. Birey; kendi geleceğini, kendi yazgısını belirleyebilme yetkisi sahibidir.

İlkenin Borçlar Hukukunda Anlamı[düzenle | kaynağı değiştir]

Borçlar hukukunda irade özerkliği, kişinin başka kişilerin etkisi olmaksızın bağımsız olarak kararlar alabilmesi ve dilediği borç ilişkisini kurabilmesi demektir.

İlkenin Borçlar Hukukunda Görünüm Biçimleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Sözleşme özgürlüğü, bireylerin hukuk düzeninin çizdiği sınırlar içerisinde dilediği sözleşmeyi, dilediği kişiyle, dilediği içerikte, dilediği şekilde kurabilmesi, değiştirebilmesi ve dilediğinde sona erdirebilmesi demektir.

Haksız fiilden sorumlulukta da irade özerkliği, sorumluluk düşüncesinin kökeninde önemli bir yere sahiptir. Gerçekten, irade özerkliğinde bireyin davranış tercihi kendisine bırakılmıştır.

Nisbîlik İlkesi[düzenle | kaynağı değiştir]

Borç ilişkisi sadece tarafları arasında bağlılık yaratır. Başka bir ifadeyle, borç ilişkisinden doğan hak ve borçlar yalnız taraflar arasında ileri sürülebilir, ihlâl edilebilir.

Sorumluluğun Kusura Dayanması (Kusur) İlkesi[düzenle | kaynağı değiştir]

Bir kişi, başkasının uğradığı zarardan ancak kusuru varsa sorumlu tutulabilir. Buna kusur ilkesinin olumlu etkisi denmektedir. İlkenin olumsuz etkisine göre, bir kişi, kusurlu olmadıkça diğer bir kişinin uğradığı zarardan sorumlu tutulamaz. Borçlar hukukunda haksız fiilden ve sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluklarda kusur ilkesine dayanılmaktadır.

Borçlunun Yerleşim Yerinde İfa İlkesi[düzenle | kaynağı değiştir]

Aksine bir hüküm yoksa borç, doğduğu sırada borçlunun yerleşim yeri neredeyse orada ifa edilmelidir.

BORÇ VE BORÇ İLİŞKİSİ KAVRAMLARI[düzenle | kaynağı değiştir]

Borcun Anlamları

Borç denildiğinde, gündelik yaşamda ilk olarak bir kimse tarafından diğerine ödenen bir miktar para akla gelir. Borçlar hukukunda buna dar anlamda borç denilmektedir. Gerçekten, bir kimsenin (borçlunun) diğerine (alacaklıya) karşı yerine getirmeyi yüklendiği belirli biçimde bir davranışa da borç denir. Bu ise, geniş anlamda borç olarak adlandırılır.

Borç ve Borç İlişkisi Arasındaki Farklar[düzenle | kaynağı değiştir]

Borç ve borç ilişkisi arasında doğum anı, kapsam, devredilebilme ve sona erme açılarından farklar bulunmaktadır. İki kavram öncelikle doğum anı bakımından farklılık arz edebilir. Kural şudur: Aksi sözleşme ile düzenlenmemişse, borç, borç ilişkisi ile aynı anda doğar. Elden işlemlerde, örneğin peşin satışta durum budur. Borç, borç ilişkisinin kurulmasından sonra (devamı sırasında) da doğabilir. Örneğin kira sözleşmesinde, kira parası ödeme borcu böyledir. Borç ve borç ilişkisi kavramları devredilme noktasında da farklılık gösterir. Borç ve borç ilişkisi arasında sona erme nedenleri bakımından da farklılıklar vardır.

Borç İlişkisinin Öğeleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Bir borç ilişkisi alacaklı, borçlu ve edimden oluşmaktadır.

Borcun Tarafları[düzenle | kaynağı değiştir]

Borç ilişkisinin kuruluşuna katılanlara, borcun tarafları denir. Her bir tarafta bir ya da daha fazla kişi bulunabileceği gibi, taraflardan biri ilişki kurulduktan sonra değişebilir. Taraflardan biri alacaklıdır. Diğer taraf ise, borçludur.

Borç İlişkisinin Konusu: Edim (İfa, Eda)[düzenle | kaynağı değiştir]

Alacaklının borçludan talep etmeye hakkı, borçlunun ise alacaklıya karşı yerine getirmeye yükümlü olduğu belirli bir davranış tarzına edim denir. Edimin bazı özelliklere sahip olması, bazı nitelikleri taşıması gerekir. Öncelikle edim hukuken korunan bir menfaat (yarar) olmalıdır. Her türlü menfaat edime konu olabilir. Ekonomik (parasal) menfaat ya da manevî menfaat de olabilir.

Borç İlişkisinden Doğan Haklar[düzenle | kaynağı değiştir]

Alacaklının bir borç ilişkisinde borçludan talep etmeye yetkili olduğu davranış biçimi akla gelmelidir. Fakat borç ilişkisinden doğan haklar bununla sınırlı değildir. Çünkü borç ilişkisi borçluya da haklar sağlar.

Birincil (Aslî) Hak: Alacak Hakkı[düzenle | kaynağı değiştir]

Borç ilişkisi, asıl olarak alacaklıya alacak hakkı verir. Alacak hakkı, borç ilişkisinde alacaklının elde etmek istediği temel menfaat, ulaşmak istediği ilk amaçtır. Diğer bir açıdan alacak hakkı, talep hakkı içermeyen haklardan farklı olarak, içerdiği talep hakkıyla birincil (aslî) haktır.

Bağlı (Fer’i) Haklar[düzenle | kaynağı değiştir]

Bir borç ilişkisi, yalnız alacak hakkını içermez; aynı zamanda, alacak hakkının genişlemesine yol açan ya da alacak hakkını güvence (teminat) altına alan farklı haklar da vardır. Bunlar, alacak hakkı ile birlikte doğan, fakat uyuyan, yani alacaklı alacak hakkını olağan yolla elde edemediği ve böylelikle de tatmin edilmediği takdirde kullanılan haklardır.

Yan (Tali) Haklar[düzenle | kaynağı değiştir]

Yan hak, sahibine, muhatabıyla arasında bir ilişkinin kuruluşunu, değişimini ya da sona erdirilmesini sağlama yetkisi vermektedir. Bu tür bir hak, kullanılmasıyla meydana gelen etki sayesinde, muhatabına herhangi bir tepki verme, kabul ya da ret etme yetkisi veya yükümlülüğü vermez. Yan haklar, yenilik doğuran haklar, def’i hakları ve yönetim haklarıdır.

Borç İlişkisinden Doğan Yükümlülükler[düzenle | kaynağı değiştir]

Borç ve yükümlülük (mükellefiyet / ödev) aynı anlamda değildir. Yükümlülük, bir emir ve yasağa uygun davranışta bulunma zorunluluğudur. Borç yükümlülüğü ileadı verilen diğer bir hukuksal yükümlük arasında da fark vardır. Külfet, adeta kişinin kendine karşı borcudur.

Edim (Borç) Yükümlülükleri[düzenle | kaynağı değiştir]

İlk (asıl) edim yükümlülükleri, borç ilişkisi doğarken beliren tüm edim yükümlülüklerini ifade etmektedir. Sonraki (tali) edim yükümlülüğü ise, ilk edim yükümlülükleri ifa edilmediğinde alacaklının borçludan bunun yerine isteye(bile)ceği tazminat edimidir. Ayrıca birincil (aslî) edim yükümlülüğü ve yan (tali) edim yükümlülükleri ayırımı da yapılmaktadır.

Davranış Yükümleri (Yan Yükümler)[düzenle | kaynağı değiştir]

Yan yükümler ise, muhafaza ve koruma, bildirme ve bilgi verme, tedarik (sağlama), işbirliği yapma gibi birincil edim yükümlülüğünün ifasına hizmet eden ya da onu koruyucu davranış

BORCUN YAPTIRIMI: SORUMLULUK[düzenle | kaynağı değiştir]

Kavramsal Belirlemeler[düzenle | kaynağı değiştir]

Sorumluluk kavramı iki farklı anlamda kullanılabilmektedir. Bir anlamıyla sorumluluk, sorumlu tutulmanın nedeninin, kaynağının ne olduğunu anlatır. İkinci anlamda, borçlunun ne ile sorumlu tutulacağı sorusuna cevap veren -ile sorumluluktan söz edilmektedir. Bu çerçevede şahıs ile sorumluluk ve mal(varlığı) ile sorumluluk arasında ayırım yapılmaktadır.

BUMBUM ile Sorumluluk[düzenle | kaynağı değiştir]

Borçlu alacaklıya karşı üstlendiği yükümlülüğüne gönüllü (ihtiyarî) olarak uymaz, borcunu ifa etmezse, alacaklının Devlet organları aracılığıyla borçlunun malvarlığına el koyma yetkisine malvarlığı ile sorumluluk denilir.

Sorumluluk Açısından Borçlar[düzenle | kaynağı değiştir]

Tam Borçlar[düzenle | kaynağı değiştir]

Tam borçlar, yaptırımlı, sorumluluk doğurabilen, dava ve icra yolu ile takip edilebilen borçlardır. Buraya değin açıklananlar böyledir.

Eksik Borçlar[düzenle | kaynağı değiştir]

Eksik borçlar, yaptırımsız, sorumluluk doğurmayan, dava ve cebri icra yoluyla takip edilemeyen borçlardır.

BORCUN KAYNAKLARI: BİRİNCİ KAYNAK: HUKUKSAL İŞLEMDEN, ÖZELLİKLE SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇLAR 1[düzenle | kaynağı değiştir]

Hukuksal İşlem Kavramı[düzenle | kaynağı değiştir]

Hukuksal işlem, belirli bir hukuksal sonuç doğurmaya yönelik irade açıklaması olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımda, hukuksal işlemin kurucu öğeleri de denilen irade açıklaması ve hukuksal sonuç olmak üzere iki temel öğe bulunmaktadır.

Hukuksal İşlemin Kurucu Öğeleri[düzenle | kaynağı değiştir]

İrade açıklaması:[düzenle | kaynağı değiştir]

İrade, kişinin iç dünyasında kalan bir hukuksal sonuca ulaşma amaç ve isteğidir. 2. Hukuksal sonuç, bireyin iradesinin, dış dünyada hukuken anlamlı bir değişim yapma amacına, hukuksal bir sonuca yönelmesi; bir hukuksal sonuca ulaşmayı amaç edinmesidir.

Geçerlilik Öğeleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Bütün hukuksal işlemlerde aranacak olan geçerlilik öğeleri, hukuksal işlemin hukuksal işlem ehliyetine sahip olan kişi tarafından yapılması, konusunun hukuka, genel ahlâka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı olmaması, başlangıçta imkânsız olmaması, muvazaalı (danışıklı) olmaması ve irade sakatlığının bulunmamasıdır.

Etkinlik Öğeleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Kimi işlemlerde kurucu ve geçerlilik öğeleri dışında ek öğeler yer alabilir. Bunlara tamamlayıcı ya da etkinlik öğeleri adı verilir.

Hukuksal İşlemin Öğelerinin Eksikliğinde Yaptırım[düzenle | kaynağı değiştir]

Yokluk[düzenle | kaynağı değiştir]

Hiç ya da birine karşılık diğer tarafın irade açıklamasının bulunmadığı bir durumda, sözleşme yok hükmündedir.

Kesin Hükümsüzlük (Butlan)[düzenle | kaynağı değiştir]

Sözleşme serbestisinin sınırlarının aşılması halinde, sözleşme kesin hükümsüzlük yaptırımı ile geçersiz kalır. 2. Kesin hükümsüzlük, hukuksal işlemin kanunun öngördüğü geçerlilik öğelerinin kanunun öngördüğü nitelikte olmaması haline bağlanan sonuçtur. 3. Kesin hükümsüzlük konusunda tam ve kısmî kesin hükümsüzlük ayırımı yapıla gelmektedir. Bu ayırımda tam kesin hükümsüzlük buraya kadar açıklanan kesin hükümsüzlük halini ifade eder. Kısmî kesin hükümsüzlük ise, bir hukuksal işlemi tamamıyla değil kısmen hükümsüz kılma halini ifade etmektedir. 4. Muvazaalı (danışıklı) olma durumu dışındaki kesin hükümsüzlük hallerinde, sözleşmenin geçersiz olması nedeniyle zarar gören taraf, bundan dolayı tazminat isteyebilir.

=İptal (Edilebilirlik)[düzenle | kaynağı değiştir]

Hukuksal işlemin kurucu öğeleri var, fakat kimi geçerlilik öğelerindeki eksiklik dolayısıyla işlemde sakatlık bulunmakta ise iptal edilebilirlik söz konusu olmaktadır.

Eksiklik[düzenle | kaynağı değiştir]

Eksiklik, tek taraflı bağlamazlık ya da askıda hükümsüzlük hali olarak ifade edilebilmektedir.

Eksiklik sebebi ortadan kalkar, söz gelişi onama iradesi açıklanırsa, işlem baştan itibaren hüküm ve sonuç doğurur.

Hukuksal İşlemin Türleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Hukuksal işlem, kural olarak, hukuksal sonuçlarını onu yapan kişi ya da kişiler hayatta olduğu zaman doğurur. İşlemi yapanların sağlığında hüküm ve sonuç doğuran işlemlere sağlararası hukuksal işlemler denmektedir. Ölüme bağlı işlemler ise, işlemi yapanın ölümü üzerine hüküm ve sonuç doğuran işlemlerdir.

BİR HUKUKSAL İŞLEM TÜRÜ OLARAK SÖZLEŞME[düzenle | kaynağı değiştir]

Sözleşmeli (akit) karşılıklı iki tarafı oluşturan kişi ya da kişilerin belirli bir hukuksal sonuca ulaşmak üzere birbirine uyan irade açıklamalarıyla oluşturdukları hukuksal işleme denir.

Sözleşme Türleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Borçlu Taraf Sayısı Açısından Sözleşmelerin Türleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Borç yüklenen taraf sayısına göre sözleşmeler, tek tarafa borç yükleyenler ve iki tarafa borç yükleyenler olmak üzere ikiye ayrılır.

2. Her iki tarafı için de karşılıklı borç yükleyen sözleşmelere iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler adı verilir.

3. Sözleşmenin niteliği gereği tarafların her birinin edimi diğer tarafın ediminin tam karşılığını oluşturmakta ise tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerden söz edilir.


4. Taraflardan birinin edimini ifa etmesinin sonucu olarak diğer taraf için de edim (borç) yükümlülüğünün doğduğu sözleşmeler ise eksik iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler olarak adlandırılır .

Sözleşmenin Öğeleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Öneri (İcap)[düzenle | kaynağı değiştir]

Bir sözleşmenin meydana gelebilmesi için gerekli olan iki irade açıklamasından zaman itibariyle ilk önce yapılana öneri (icap) adı verilmektedir.

Kabul[düzenle | kaynağı değiştir]

Kabul, önerenin yapmış olduğu öneriye kabulcünün verdiği olumlu cevaptır. Yani kabulcünün kendisine yapılmış olan öneriyle tamamen uygun ve onu onaylar nitelikte tek taraflı ve varması gerekli irade açıklamasıdır.

Taraf İradelerinin Uyuşması[düzenle | kaynağı değiştir]

Sözleşmenin kurulması için taraf iradelerinin uyuşması gerekir, uyuşma yoksa sözleşme de yok hükmündedir. Objektif esaslı öğeler, bir sözleşmeye niteliğini (adını) veren, o sözleşme için asgarî zorunlu içeriği oluşturan öğelerdir. Sübjektif noktalar, esas itibariyle sözleşmenin yan noktalarıdır.

Sözleşmenin Kuruluş ve Hüküm ve Sonuçlarını Doğurma Anı

Süreli öneri, önereni süre sonuna dek bağlar. 2. Hazırlar arasında süresiz önerilerde, muhatap bu öneriyi, gecikmeksizin kabul ettiğini karşı tarafa bildirdiği anda sözleşme kurulur ve o andan itibaren hüküm ve sonuçlarını doğurmağa başlar. 3. Hazır olmayanlar arasında süreli öneride kabul haberi, süre dolmadan önerene varmalıdır. Kabul haberinin önerene ulaşmasıyla sözleşme kurulur. 4. Hazır olmayanlar arasında süresiz öneride kabul haberi, önerenin bağlı kalma süresi içerisinde önerene ulaşması halinde sözleşme kurulur.

Şablon:BH

Şablon:Borç

Şablon:MH

Şablon:Hukukun Temel kavramları

Şablon:BH temel kavramları{{}}{{}}

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.