FANDOM


Bu sayfa Eskişehir (il) ilinin merkezini anlatmaktadır. Başlığın diğer anlamları için Eskişehir sayfasına bakınız.
<td colspan="2" align="center" style="width:100%; font-size: 1.25em; white-space: nowrap;">Eskişehir</td> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.7em 0.8em 0.7em 0.8em;;">

</td> </tr> <tr class="mergedtoprow"> <td class="maptable" colspan="2" align="center" style="padding: 0.4em 0 0.4em 0;">

Official logo of Eskişehir
Büyükşehir belediyesi amblemi

</td> </tr>


<tr class="mergedrow">

<td colspan="2" style="text-align: center;">Türkiye'deki yeri ve merkezin konumu.

</td> </tr>



<tr class="mergedtoprow"> <th>Ülke

<th class="adr">
Bakınız

Şablon:Bayrak - d


Bayrak - Batrak - Flag

Liva, bayraktır ; Rayet, sancak'tır. Cevdet Paşa
Bayraktarların piri : Ebu Mirsed veya Mirsad dır.
Alem - Flama

Yıldız - Ildız -
Hilal - Hilâl -İlal
İlkay - Dolunay - Bedr - Yarımay
Hilalin özel ve derin anlamı
Hilal/VP
Hilal/Resim

Sancak -
Al sancak- Ertuğrul Gazi sancağı [1]
Ak sancak
Yeşil sancak

Rayet -Ra'yet
Ra'yete meyle ederiz, kamet-i dil-cu yerine
liva
livâ -
Tuğ -Tüy

Türk Bayrağı - Türk
Türk bayrakları

Türk Bayrağının Doğuşu
Türk bayrağının doğuşu ve ortaya çıkışı
I. Murad - Hüdavendiğar - Hüdavendigâr - Hüdavendigâr Gazi - Mestan GaziKosova
Türk Bayrağının derin anlamı
Mevzuat
Bayrak Kanunu
Bayrak Tüzüğü
Milli Eğitim Bakanlığı Bayrak Törenleri Yönergesi
Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun


Moldavia&#039;s coat of Arms of 1481

Moldavia's coat of Arms in 1481 under the rule of Stephen the Great and Holy--Ştefan cel Mare şi Sfân

Coat of arms of Moldavia.svg

Moldova arması

Stamp Moldavian Cap de bour 1858

The first Romanian post stamp in Moldavia issued in 1847, representing the head of the "zimbru"-- a rare species of bison now extinct from the Carpathian forests that is also depicted on the Coat of Arms of ancient Romania's province of Moldavia; the writing at the top of the stamp with cyrillic letters reads: "Porto scrisori"--Letter stamp.

Türkiye

</tr><tr class="mergedrow"> <th>Bölge <th>İç Anadolu Bölgesi </tr><tr class="mergedrow"> <th>İl <th>Eskişehir </tr>


<tr class="mergedtoprow"> <td colspan="2">Yönetim </td> </tr> <tr class="mergedrow"> <th> - Belediye başkanı <td>Yılmaz Büyükerşen </td> </tr><tr class="mergedrow"> <th> - Vali <td>Mehmet Kılıçlar </td> </tr> <tr class="mergedtoprow"> <td colspan="2">Yüz ölçümü </td> </tr> <tr class="mergedrow"> <th>  - Toplam </th> <td>13,655 km² (5,3 sq mi)</td> </tr></td> </tr> <tr class="mergedtoprow"> <td>Rakım </td> <td>788 m (2.585 ft)</td> </tr> <tr class="mergedtoprow"> <td colspan="2">Nüfus (2009)</td> </tr> <tr class="mergedrow"> <th> - Toplam</th> <td>755.427</td> </tr><tr class="mergedrow"> <th> - Yoğunluk</th> <td>55/km² (142,4/sq mi)</td> </tr><tr class="mergedbottomrow"> <td> </td> <td>[1]</td> </tr> <tr class="mergedtoprow"> <th>Zaman dilimi</th> <td>DAZD (UTC+2) </tr> <tr class="mergedtoprow">

               <th>Posta Kodu</th>
               <td>26xxx

</tr> <tr class="mergedrow"> <th>Alan kodu</th> <td>(+90) 222</td> </tr>



Website: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi resmî sitesi

Eskişehir, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesinde bulunan aynı adlı ilin merkezidir. Ortasından Porsuk Çayı geçen şehir, içerisinde Osmangazi Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi'nin bulunması nedeniyle bir öğrenci kenti görünümündedir. 2009 yılının verilerine göre şehir merkezinin toplam nüfusu 617,215'dir. Bu nüfusun 305,999'u erkek 311,216'sı kadındır.[2]

Met helvası, Nuga helva, Haşhaşlı çörek, Kalabak suyu, Çiğ börek ve Lületaşı ile meşhurdur. İşlenebilir lületaşı, Türkiye'de yalnız Eskişehir'de çıkarıldığı için Eskişehir taşı olarak bilinir. Türkiye'de Eskişehir ve Sivrihisar dolaylarında yetişen bir çoban köpeği olan akbaş da şehre ait önemli değerlerdendir.

Türk Silahlı Kuvvetleri Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı 1. Hava Taktik Komutanlığı ve 1. Hava İkmal ve Bakım Merkez Komutanlığı da Eskişehir'de bulunmaktadır.

Kökenbilim

Şehir, Eski ve Orta çağlarda Yunanca Dorylaion, Latince Dorylaeum ismi ile tanınan bir kenttir. Yıkık ve terkedilmiş olan Dorylaion - Şarhöyük'ün yakınında, harabenin güneyinde kalan bölgede yeni bir yerleşim oluşmuştur. W.M Ramsay'ın bildirdiğine göre, büyük olasılıkla Dorylaion harabelerine Eskişehir adı verilmiş ve bu ad o zamandan günümüze ulaşmıştır.[3]

Tarihi

İlkçağ'dan 11.yy'a kadar

Dosya:Turkish Akbash.jpg
Dosya:MidasSehri.Tomb.jpg

M.Ö. 14. yüzyılda Hititler Eskişehir merkezli büyük bir devlet kurmuşlardır.[5] Eskişehir‘in önemi ve yeri dolayısıyla Hititler döneminde Eti‘lik (Beylik) olduğu görülmektedir.[6] M.Ö. 12. yüzyılda Anadolu’ya giren Frigler Anadolu'ya yayılmış ve Dorylaion adı ile bölgeye yerleşmiştir.[6] Friglerden sonra bölgeye Lidyalılar daha sonrada Persler hakimiyeti altına almıştır. M.Ö. 4.yy'da Makedon kral İskender’in eline geçen Eskişehir, İskender’ in ölüm tarihi olan M.Ö. 323 yılına kadar İskender'in İmparatorluğu altında kalmıştır. M.Ö. 2 yy'da Roma İmparatorluğu kontrolüne geçen bölge, Roma’nın ikiye ayrılmasına kadar Roma İmparatorluğu’nun ayrıldıktan sonra da Bizans hakimiyetinde kalmıştır.[6]

Selçuklular Dönemi

Yeniden Bizans egemenliğine giren Dorylaion 1074'te Selçukluların eline geçti. Şehir Anadolu Selçukluları zamanında, Selçuklular ile Haçlılar arasında yapılan savaşlara sahne olmuştur. Bu zamanda şehrin adı "Sultanönü" olarak anılmaktadır. Şehir içinde Selçuklulara ait pek çok eser vardır.[7]

Arap coğrafyacı İbn Said (علي بن موسى المغربي بن سعيد, 'Ali ibn Musa ibn Sa'id al-Maghribi); Antalya - Marki (Fethiye) Körfezi arasındaki Cibâlu’t Türkmân (Türkmen Dağları) adı verilen dağlık bölgede 200.000, Kastamonu yöresinde 100.000, Sultan Önü - Kütahya - Emirdağ - Karahisar-ı Sahip - Sivrihisar yörelerinde 200.000 ve Ankara ’nın kuzeyindeki Karabuli denilen dağlık bölgede 30.000 çadırlık Türkmen kitlelerinin yığıldığını kaydetmektedir.[8]

Osmanlı Dönemi

1289'da Anadolu Selçukluları Eskişehir'i Osman Gazi'ye verdi. Orhan Gazi döneminde Karamanlıların eline geçen Eskişehir'i, 1. Murad yeniden Osmanlı topraklarına kattı.

Fatih'in ilk zamanlarına kadar şehir Ankara Beyliği'ne bağlı olarak kalmıştır. 1451 yılından sonra Kütahya'nın Beylerbeylik haline gelmesi üzerine Anadolu İdari Teşkilatında değişiklik olmuş, bu arada Ankara'ya bağlı bulunan Eskişehir, Kütahya Beylerbeyliği'ne bağlanmıştır.[6]

Kent 1601'de bir süre Celali Deli Hasan ve yandaşlarının eline geçti. Hüdavendigâr (Bursa) Vilayetinin Kütahya Sancağına bağlı bir kaza olan Eskişehir'e demiryolu 1890'lı yıllarda ulaştı.[9]

Demiryolu'nun Eskişehir'e gelmesi ile şehirde ticaret canlandı.[9] 19. yüzyıl boyunca yöreye Kafkasya, Kırım, Romanya ve Bulgaristan'dan gelen göçmenler yerleştirildi.[7]Şehir 1877-1878 Osmanlı - Rus harbinden sonra muhacirlerin yerleştirilmeye başlamasıyla beraber gelişmeye başlamıştır.[6] Mondros Ateşkesi'nin maddelerinden biri olan İtilaf Devletleri'nin Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki önemli noktaları güvenlik gerekçesiyle işgal edebilecekleri maddesine dayanarak 13 Kasım 1918 tarihinde İstanbul'a çıkan İngiliz kuvvetleri, İstanbul-Bağdat demiryolu hattı boyunca önemli gördükleri yerleri işgal etmeye başladılar, bu işgalden 1919 yılının Ocak ayı sonlarında Eskişehir İstasyonu çevresinde karargahlarını kurdu.[9]

Kurtuluş Savaşı Dönemi

Daha çok bilgi için: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
Dosya:Eski sehir 1921.jpg

21 Haziran 1920 günü saat 11:00'de Millî Savunma Bakanı Fevzi Çakmak Paşa ve Genelkurmay Başkanı Albay İsmet İnönü ile tren istasyonuna gelmiştir.[9] Yunan taarruzunun aldığı vaziyeti, sınıf arkadaşı ve Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Cebesoy ile burada görüşmüştür. Aynı gece de Ankara’ya hareket etmiştirler.

Eskişehir'de Türk Kurtuluş Savaşı'nın 5 önemli meydan muharebesinin üçü geçmiştir. Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğindeki Kurtuluş Savaşı'nın önemli muharebelerinden biri olan I.İnönü Savaşı Eskişehir topraklarında gerçekleşmiştir. Eskişehir, Kurtuluş Savaşı'nın kilit nok­talarından birini oluşturduğundan, savaşta maddi ve manevi olarak çok yıpranmıştır.[10]

I. Dünya Savaşı sonrasında demiryolu hattını denetlemek amacıyla 23 Ocak 1919'da Eskişehir İstasyonunu işgal eden İngiliz kuvvetleri, 20 Mart 1920'de Kuvay-ı Milliye'nin baskısıyla işgale son verdi. 1921 yılında Eskişehir'e 40 km. uzaklıktaki İnönü'de, Birinci ve İkinci İnönü Muharebeleri yapıldı.[9][11]

20 Temmuz 1921'de Yunanların işgal ettiği Eskişehir bir süre Yunan ordularının karargâhı oldu. Eskişehir-Kütahya Savaşları sonunda Türk Ordusu Sakarya'nın doğusuna çekildi. 23 Ağustos 1922'de Yunanlılar yeniden saldırdı. 30 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz ile düşman püskürtülmeye başladı ve 2 Eylül 1922 günü, Seyitgazi yönünden gelen Türk Süvarileri Tekkeönü'nden Eskişehir'e inerek düşman kuvvetlerini Eskişehir'den çıkardılar. Eskişehir, Kurtuluş Savaşı'nın son aşaması olan Büyük Taarruz sonrasında 2 Eylül 1922'de kurtarıldığında yıkıntı hâlinde harap bir kasabaydı.[7][12]

Cumhuriyet Dönemi

Dosya:Eskisehiratatürkgelisi.jpg

Atatürk'ün 15 Ocak 1923'de Eskişehir hakkındaki sözü[13]:

Eskişehir'i ve Eskişehirlileri çok iyi tanırım. Millî Mücadele yıllarında büyük vatanseverlik ve üstün bir cesaretle mücadelemizin daima yanında olmuş, bu mücadeleye çok geniş yardımlarda bulunmuşlardır. Gördüğüme göre halk aydın ve faaldir. Toprak verimlidir. Az zamanda zayiatı telafi ve fedakârlıklarıyla iftahar edecektir.

Mustafa Kemal Atatürk, 15 Ocak 1923'te Hükümet Konağında yaptığı konuşmada vurguladığı gibi Eskişehir, savaşın kazanılmasında büyük katkı yapmıştır. Mustafa Kemal Paşa, bu nedenle kentin imarıyla yakından ilgilenmiştir. Cumhuriyet döneminde yapılan yatırımlarla kısa zamanda modern bir kent yaratılmaya çalışılmıştır.[9]

Cumhuriyet ilan edildikten sonra Eskişehir 1925 yılında il olmuştur.[14] 1926 yılında Eskişehir'in, Sivrihisar, Mihalıçcık ve Seyitgazi olmak üzere üç ilçesi bulunmaktadır. 1954 yılında çıkarılan kanunla Çifteler ve Mahmudiye, 1957 yılında çıkarılan diğer bir kanunla da Sarıcakaya ilçe haline getirilmiş ve ilçe adedi 6'ya çıkmıştır.[14]

Daha sonra 1987 tarihinde 3392 sayılı kanunla Alpu, Beylikova ve İnönü; 9 Mayıs 1990 tarih ve 3544 sayılı kanunla Günyüzü, Han ve Mihalgazi ilçe haline getirilmiş, böylece ilçe sayısı 12'ye çıkmıştır.[14] 22 Mart 2008 tarihli resmi gazetede yayınlanan 5747 sayılı yasa ile de Merkez ilçe kaldırılarak Odunpazarı ve Tepebaşı adıyla 2 yeni ilçe daha kurulmuş ve ilin toplam ilçe sayısı 14'e ulaşmıştır.

Eskişehir Depremi

20 Şubat 1956'da Eskişehir'de oluşan şiddetli yer sarsıntısıdır. Şiddeti Richter ölçeğine göre 6,0 olan bu depremde, 1.379 bina ağır, 1.486 bina orta, 9.862 bina da hafif derecede hasar görmüştür. Bir kişinin öldüğü depremde 19 kişi de yaralanmıştır. Konumu 39° 89' kuzey enlemi ve 30° 49' doğu boylamı, odak derinliği yaklaşık 40 km olan depremin etkilediği alan 350.000 km² olarak hesaplanmıştır. Deprem alanı çeşitli doğrultularda Edirne, İzmir, Konya ve Zonguldak illerine kadar yayılmıştır. Depremin dış merkezinin bulunduğu bölge yerleşim yeri olmadığı için can kaybı fazla olmamıştır. Eskişehir depreminin oluştuğu bölge 3. derecede tehlikeli deprem bölgesidir.[15]

Sel Felaketi

5 Mart 1950'de Porsuk Çayı'nın taşması sonucu Eskişehir'de sel felaketi meydana gelmiş, 50 bin kişi açıkta kalmıştır. 2500 evin yıkıldığı ve 6 kişinin boğulduğu felaketzedelere Marshall Planı'ndan yardım gelmiştir.[16]

Coğrafya

Dosya:S5000513.JPG

Eskişehir, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısında yer almaktadır. İl merkezi kuzeyinde Mihalgazi, Sarıcakaya ve Ankara, doğusunda Alpu, güneyinde Mahmudiye, Seyitgazi ve Afyon, batısında ise İnönü ve Kütahya sınırları ile çevrilidir.[17]

İç Anadolu stepleri, Kuzey Anadolu ve Batı Anadolu ormanları şehrin bitki örtüsünü oluşturur. Sündiken Dağları'nın güney yamaçlarında 1000 metreden sonra meşe çalılıkları, daha yükseklerde bodur meşeler görülür. 1300 metreden sonra yer yer kara çamlar bulunur. Bazı bölgelerde karaçamların arasında, kızılçamlar da görülür. Eskişehir'in güneyindeki platolarda orman bulunmamakta fakat bölgesel step bitkileri vardır. Porsuk ve Keskin Dereleri'nin kenarlarında söğütler, kavaklar, karaağaçlar ve koruluklardan oluşan bitki örtüsü bulunur.[18]

Eskişehir'den geçen iki önemli akarsudan ilki Sakarya Nehri ikincisi ise Porsuk Çayı'dır. Bu akarsuların il sınırları içerisinde kalan arazisinde 2 adet baraj bulunmaktadır. Porsuk Çayı üzerinde Porsuk Barajı, Sakarya Nehri üzerinde ise Gökçekaya Barajı bulunmaktadır.

İklim

Şehrin iklimi İç Anadolu tipi Karasal iklim'dir. Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak ve yağışsızdır. Yağışlar (dağlık kesimler hariç) az ve kısa sürelidir. Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları en az yağışı olan aylardır. Yıllık yağış ortalaması 373,6 mm'dir. Bir yılın 90 - 100 günü yağışlı geçmektedir. Sıcaklık rejimi karasal niteliktedir. Örneğin 800 metre yükseklikte kurulmuş olan Eskişehir il merkezinde en sıcak ve en soğuk ayların ortalamaları 21,5 °C ve -0,8 °C (Temmuz ve Ocak), kaydedilen maksimum ve minimum değerler ise 39,1 °C ve -26,3 °C'dir. Bitki örtüsü İç Anadolu Bölgesi'nin tipik bitkisel örtüsü olan bozkırdır.[19]

Ortalama Veriler
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Arl
Ort.En Yüksek °C 3.9 6.2 11.2 16.4 21.8 25.9 29.2 28.9 25 19.8 12.4 5.5
Ort.En Düşük °C -4.1 -3.9 -1.5 2.8 6.9 10.4 13.1 13 8.4 4.4 0.3 -2
Ort. Güneşlenme Süresi (saat) 2.7 4.1 5.5 6.3 8.7 10.3 11.1 10.6 8.8 6.3 4.3 2.2
Ortalama Yağışlı Gün Sayısı 11.5 11.4 10.9 11.8 9.3 6.9 4.1 3.7 4.7 7.6 9.6 12.8
Kaynak: meteor.gov.tr

Nüfus

Eskişehir, Bulgaristan göçmenlerinin de buraya yerleşmesiyle özellikle 1950-55 ve 1965-70 dönemlerinde büyük bir nüfus artışı gösterdi. Kentin 1950'de 89 bin olan nüfusu 1960'ta 153 bine, 1970'te 216 bine, 1980'de 309 bine, 1990'da 413 bine ulaştıktan sonra 2009'da 617 bini aşmıştır.[20]

2009 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemi verilerine göre ilin toplam nüfusu 755,427'dir. İl nüfusunun 617,215‘i merkeze, geriye kalan 138,212’si ilçeler ve köylere yerleşmiştir. Şehir nüfus oranı % 82, köy nüfus oranı ise % 18'dir[21]. İlin yıllık nüfus artış hızı binde 9.61'dir. Şehir nüfus artış hızı binde 15.41, Köy nüfus artış hızı binde –9.52'dir. Nüfus sayımı bilgilerine bakılınca, köylerden kent merkezine göç oranının arttığı ortaya çıkmaktadır. Nüfus yoğunluğu il genelinde 55, İl Merkezinde 195'tir[22].

BM raporuna göre yaşanabilirlik açısından Türkiye'deki kaliteli yaşanabilinecek ikinci şehri olan Eskişehir'in demografik yapısı şu şekildedir. [23]

Eskişehir'de şehir nüfusu 1927-2000
Yıl 1927 1935 1940 1945 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000
Nüfus 41.327 56.730 70.894 90.593 100.724 138.314 176.360 200.332 245.905 292.110 343.923 404.236 477.436 557.028
Kaynak: Eskişehir Valiliği[24]
Dosya:Estramyolu3.JPG
Dosya:Eskisehir Night.jpg
Eskişehir Demografisi[25]
Madde Türkiye Oranı Eskişehir Oranı İller Arasında Sırası
Yılık nüfus artış hızı(binde):18,39,649
Net İç Göç Oranı(Binde):...14,815
Toplam Doğurganlık 55 44 78
Bağımlılık oranı(yüzde) 2,5 1,7 80
Bebek Ölüm Oranı(Binde) 43 40 49
Okur Yazarlık Oranı(yüzde) 87,3 93 4
Üniversite mezunlarının oranı(yüzde) 7,8 8,6 7
Doktor başına kişi sayısı 764 630 5
Hastane yatağı başına kişi sayısı(2001) 430 245 4

Yeraltı zenginlikleri

Lületaşı

Dosya:Grand Bazaar Istanbul 2007 008.jpg

Lületaşı'nın Türkiye’de işlenebilir olanı yalnız Eskişehir’de bulunmaktadır. "Beyaz altın", "Deniz köpüğü" ve "Eskişehir taşı" gibi adlandırmalar lületaşının değerini, rengini, çıkış merkezini anlamlı bir biçimde ortaya koymaktadır.[26] Lületaşı, magnezyum ve silisyum esaslı ana kaya parçalarının yerin muhtelif derinliklerindeki başkalaşım katmanları içinde, hidrotermal etkilerle hidratlaşması sonucunda oluşmuş değerli bir taştır. Lületaşı ve benzer minerallere, Yunanistan'daki bazı adalar, Moravya, Fransa, İspanya ve Fas ve ABD'de de rastlanmaktadır.[27]

Eskişehir ilinin Karatepe, Sarıkavak, Türkmentokat, Gökçeoğlu köylerinde bulunan sahalarda, yüzeyle 300 metreyi aşan derinlikler arasında, içinde dağınık yumrular halinde lületaşı bulunan başkalaşım katmanlarına rastlanır[28].

Arkeolojik çalışmalar, lületaşının yaklaşık beşbin yıl öncesinden bilindiğini ve değişik amaçlarla kullanıldığını göstermiştir.[27] Günümüzde Lületaşı süs eşyası ve özellikle pipo yapımında kullanılmaktadır. Ayrıca radyasyon emici özelliğinden dolayı uzay gemilerinde izolasyon malzemesi olarak kullanılır.[29]

Bor Madeni

Dosya:Borax crystals.jpg
Dosya:Mineraly.sk - chalcedon.jpg

Bölge, bor madeni yönünden de önemli rezervlere sahip olup, Kırka'da bulunan Tinkal madeni, işlenerek %33 oranında Borik Oksid (B2O3) elde edilmektedir. [30] Perlit, Manyezit, Kalsedon, Krom, Toryum ve Torit Eskişehir'de bulunan diğer madenlerdir[31].

Termal kaynaklar

Eskişehir, bulunduğu yerleşim yeri itibariyle sıcak su kaynaklarının tam üzerinde bulunmaktadır. Şehir merkezinde, "Sıcak Sular" olarak isimlendiren bölgede, doğal termal kaynaklar bulunmakta, çok sayıda hamam hizmet vermektedir. Sıcak sular Porsuk Çayı'nın güney kısmında geniş bir alan içinde bulunmaktadır. Suyun merkezinde 47°C 'yi bulan sıcaklık bazı alanlarda 35°C 'ye kadar düşmekte, bazı alanlar ise 55° ye kadar yükselmektedir. Hamamlardaki su hafif demirli ve kükürtlüdür.[32]

Bu bölgede çarşı içerisindeki tulumbalardan sıcak su akmakta olup, su bir dönem yakın bölgelerdeki evlere de verilmiştir. Yine il sınırları içerisinde Sakarı Ilıcaları, Hasırca, Kızılinler, Uyuzhamam-Alpu, Alpanos-Seyitgazi, Çardak(Hamamkarahisar)-Günyüzü, Yarıkçı-Mihalıççık bilinen kaplıcalardır. [33]

Ulaşım

Dosya:Eskisehir Otogar.JPG
Dosya:Eskişehirtrengarı.JPG
Dosya:Eskisehir Train Station.jpg
Dosya:HızlıtrenEsk.jpg

Şehir Türkiye'deki demiryollarının kavşak noktalarından biridir. Eskişehir Tren İstasyonuna günde dört yönden 60 kadar yük ve yolcu treni uğramaktadır.[34] Haydarpaşa Garı'ndan, Ankara yönüne giden tüm trenler Eskişehir'den geçer. Hızlı trenin tamamlanmasıyla Eskişehir-Ankara arası 1 saat 5 dakika; Eskişehir-İstanbul arası 1 saat 30 dakika olacaktır. Eskişehir Anadolu Havaalanı'na 25 Temmuz 2005´te Brüksel´den ilk sefer yapılmıştır.[35] THY ile İstanbul-Eskişehir uçuşları ise 21 Haziran 2007 tarihinde başlamıştır.[36] Eskişehir’in ana karayolu bağlantısı İstanbul-Eskişehir-Ankara devlet yoludur. Adapazarı'ndan ayrılan bu yol güneye inerek Bilecik’ten geçer ve Bozüyük’ten doğuya yönelerek Eskişehir il sınırı içine girer. Tüm ili kuzeybatı-güneydoğu yönünde geçen bu yol il ulaşımının omurgasıdır. Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerinden geçer ve Sivrihisar bu yol üzerinde yer alır. İl’in diğer karayolu bağlantıları bu yoldan ayrılır. Eskişehir’de ulaşımı olmayan köy bulunmamaktadır. [37]

Yüksek Hızlı Tren

14 Mart 2009 tarihinden itibaren Yüksek Hızlı Tren Ankara - Eskişehir arasında tarifeli seferlerine başlamıştır. YHT, Ankara'dan 07.00, 11.00, 15.00, 17.00'de, Eskişehir'den 07.00, 11.35, 14.45 ve 21.35'de hareket etmekte, yolculuk 80 dakika sürmektedir. [38]

Önemli kentlere mesafeleri

Eskişehir'e demiryolu mesafeleri
Mesafe Saat
Eskişehir-İstanbul 375 km. ~3 saat 40 dakika
Eskişehir-Ankara 245 km. ~3 saat 15 dakika
Eskişehir-Ankara(Hızlı Tren) 264 km. ~1 saat 15 dakika
Eskişehir-İzmir 680 km. 10 saat 30 dakika
Eskişehir-Kütahya 70 km. ~1 saat
Eskişehir-Mersin 823 km. ~19 saat
Eskişehir'e karayolu mesafeleri
Mesafe Saat
Eskişehir-İstanbul 315 km. ~4 saat
Eskişehir-İstanbul(Esenler) 315 km. ~7 saat
Eskişehir-Ankara 234 km. ~3 saat
Eskişehir-İzmir 461 km. ~7 saat
Eskişehir-Bursa 152 km. ~2 saat 30 dakika
Eskişehir-Afyonkarahisar 126 km. ~1 saat 45 dakika
Eskişehir-Kütahya 80 km. ~1 saat


Kent içi ulaşım

Şablon:Ek okuma

Dosya:Eskişehir Tramvay Ağı.png
Dosya:Estram2.gif

Kent içi toplu ulaşım Büyükşehir Belediyesi’nin yetki ve sorumluluğundadır. Toplu ulaşım hizmetlerinin hat ve güzergâhları ile birbirini tamamlaması için otobüs ile tramvayda ulaşım hizmet bütünlüğü sağlanmıştır. Tüm toplu taşıma araçlarında bilet yerine geçen Eskart adlı elektronik bir kart Eskişehir ulaşımının bütünlüğünü sağladığı gibi ulaşımı hızlandırmaktadır.

Belediye otobüsleri vasıtasıyla şehrin hemen her yerine ulaşım sağlanabilir. Belediye otobüslerinden aynı biletle 60 dakika içinde aynı yöne giden tramvaya ücretsiz aktarma da mümkündür. Bu sayede toplu taşıma araçları ile tek biletle şehrin her yerine ulaşım mümkündür. Eskişehir Tramvay Hattı iki hattan oluşan ve şehrin iki üniversitesini birbirine bağlayan toplam 26 duraktan oluşan ulaşım ağıdır. Toplam hat uzunluğu 15 km'dir ve şehiriçi ulaşımda önemli bir yeri bulunmaktadır[39].

Şehirde ayrıca Porsuk nehri üzerinde gezen gezi amaçlı botlar da bulunmaktadır.

Ekonomi ve sanayi

Dosya:Devrim at Tülomsaş.jpg

Sosyo-ekonomik gelişmişlik açısından Türkiye'nin önde gelen illerinden biri olup, 32 Milyon m² alanı içinde 228 kuruluş ile faaliyet gösteren Türkiye'nin en büyük Organize Sanayi Bölgeleri'nden birine sahiptir.[41] 1950'lelerin sonundan bu yana il ekonomisinin temelini oluşturan sanayisinin geçmişi, Bağdat Demiryolu'nun yapımı sırasında 1894'te kurulan Cer Atölyesi'ne kadar uzanır.

İlde büyük devlet işletmelerinin yanı sıra 1960 sonrasında hız kazanan yerel sermaye yatırımlarıyla gerçekleşmiş çok sayıda özel kuruluş bulunur. Başlıca sanayi dalları gıda, tekstil, lokomotif, makine imalat, tuğla, kiremit ve çimentodur. Sanayi kuruluşlarının hemen hemen hepsi şehir merkezinde toplanmıştır.[42] Ayrıca kentte lokomotif ve motor , basma, şeker, çimento tuğla ve kiremit, un, bisküvi ve şekerleme, beton direk, uçak bakımı ve onarımı(tusaş), sirke ve şarap, sunta ve mobilya, buzdolabı ve soba fabrikaları mevcuttur. Ayrıca bu fabrikalardan başka organize sanayi bölgesinde değişik üretimler yapacak fabrikalar bulunmaktadır. Küçük sanayi sitesinde, ağaç işleri, madeni eşya, dökümcüler ve çeşitli imalat ve iş tezgahları vardır. İlin sanayi çarşısında, oto motor tamir ve bakım atölye ve tezgahları mevcuttur. 2006 yılı sonu itibariyle şehirde çalışan sendikalı işçi sayısı ise 48.790 dır.[43]

İl 2007 yılında yaptığı 472 milyon 118 bin dolarlık ihracatıyla ülke genelinde 19. sırada yer aldı. 2007 yılında yapılan ihracatın yaklaşık 7 milyon doları tarım, 450 milyon doları sanayi ve 15 milyon doları da madencilik sektörlerinde yapılmıştır. [44]

Ticaret

Dosya:Eskisehirseker.jpg

Şehrin dışarıya sattığı başlıca ticari mallar tarım ürünleri, ham ve konsantre halde çeşitli cevherler, şeker, bisküvi, çimento, buzdolabı, motorlu kara taşıtları, hava araçlarına ait parçalar, seramik ürünler ve lületaşından yapılmış hediyelik eşyalardır. Başlıca ithal malları ise kazanlar, makineler, mekanik cihazlar; elektrikli makine ve cihazlar; kara taşıtları; plastikler ve mamulleri; dericilikte ve boyacılıkta kullanılan malzemelerdir. [45]

Madencilik

Yer altı zenginliği Eskişehir'in önemli ekonomik kaynaklarından biridir. Madencilik ilin sanayisinin gelişmesinde ve yıllar içinde ihracatın artışında önemli bir yere sahiptir. İl genelindeki önemli maden rezervlerinden bazıları; manyezit, krom, bor, kil, mermer ve lületaşıdır.

Lületaşı yıllar boyunca yurt dışına işlenmeden ihraç edildikten sonra, 1970'lerde ham olarak ihracatının yasaklanmasıyla birlikte, ildeki atölyelerde işlenerek pipo ve süs eşyası haline getirilmiş ve işlenmiş şekilde ihraç edilmeye başlanmıştır. Sepiolit madeni de Eskişehir'in önemli yer altı zenginliklerindendir.

Krom madeni, Eskişehir'in diğer önemli yer altı zenginliklerinden biridir. Çelik ve diğer maddelerin kaplanmasında, savunma sanayisinde, refrakter malzeme üretiminde ve çeşitli kimyasallarda kullanılmaktadır.

İldeki önemli bir maden ise Etibank Kırka Boraks İşletmesi tarafından çıkarılan bor tuzlarıdır.

Ayrıca tuğla, kiremit ve seramik üretmek için kullanılan kil, ilin sahip olduğu önemli rezervlerden biridir.[46]

Medya

Daha çok bilgi için: Eskişehir'de yerel medya

Şehirde günlük olarak çıkan 8 yerel gazete bulunmaktadır.[47] Bu gazeteler şehirde ve bölgede yaşanan haberlere yer vermektedir. Ayrıca haftalık yayın yapan bölgesel ücretsiz Midas Gazetesi, Haber 26 ve aylık yayın yapan Objektif ve Eskişehir'e Bakış gazeteleri bulunmaktadır.Eskişehirspor'un dergi ve gazetesi aylık medya araçlarındandır. Şehrin Kanal 26, Es TV ve TVA (Televizyon Anadolu - Anadolu Üniversitesi Televizyon Kanalı) adında üç adet yerel tv kanalı bulunmaktadır. Ayrıca yurt genelinde yayın yapan Atv, NTV, Show TV ve TRT kanallarının temsilcilikleri şehirde bulunmaktadır.10 ulusal gazetenin temsilciği bulunmaktadır.[47]

Kültür ve sanat

Dosya:Eskişehir-Aycan.jpg
Dosya:DSCN2519.JPG
Dosya:KanatlıAvm.JPG
Dosya:EsparkAVM.JPG
Dosya:Porsuk river-1.jpg

Eskişehir, üniversite kenti olması nedeniyle sosyal aktivite yönünden oldukça zengindir. Şehirde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları'nın 3 sahnesi vardır. Birincisi Haller Gençlik Merkezi Tepebaşı Sahnesi'dir. 27 Mart 2001 Dünya Tiyatrolar Gününde açılmıştır. Tek sahneye sahip olup salon 202 kişiliktir[48]. Şehir Tiyatrolarının Oyunları sergilenmektedir. Bir diğeri İki Eylül caddesinde bulunan B.S.M. Turgut Özakman Tiyatro Salonu 'dur. 9 Nisan 2002 tarihinde açılmıştır. Sahne 178 kişiliktir[48]. Şehir Tiyatrolarının etkinlikleri gerçekleşmekte olup ayrıca fuaye, sergi, seminer ve toplantı amaçlı da kullanılmaktadır. Sonuncusu ise Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı Tiyatro Salonu 'dur ve 569 kişiliktir[48]. Merkezde Şehir Tiyatroları etkinlikleri gerçekleşmekte ve ayrıca Devlet Opera ve Bale etkinlikleri gerçekleşmektedir.

Ayrıca şehirde 3 adet kültür merkezi bulunmaktadır. İlki İki Eylül Caddesi'nde bulunan Yunusemre Kültür Merkezi'dir. Çeşitli tiyatro, seminer ve gösterilerin yapıldığı bir merkezdir. Bir diğeri eski hal olan ve Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen tarafından kültür merkezine çevrilen Anadolu Üniversitesine yakınlığından dolayı öğrenciler tarafından da büyük rağbet gören Haller Gençlik Merkezi'dir. Diğer bir kültür merkezi ise Atatürk Kültür Merkezi'dir.

Şehir sinema salonu yönünden de oldukça zengindir. Şehirde Tüze Sinemaları (Kanatlı AVM), Eskişehir Kültür Merkezi (Yapay Sinemaları) Eskişehir AFM Migros, Cinemars Sinemaları(Neo AVM), Sinema Anadolu (A.Ü'ne aittir.) ve Cinebonus (Espark AVM) sinema salonları bulunmaktadır.

İlin Akarbaşı mahallesinde bulunan Halk Eğitim Merkezinde halkın ihtiyacı ve isteği doğrultusunda ücretsiz kurslar verilmektedir. Açılan bazı kurs programları şunlardır: Biçki-dikiş, çiçek yapma, seramik, fotoğrafçılık, yabancı dil, müzik, halk oyunları... Bu kurslarda 60 kadar eğitimci ve öğretmen görev yapmakta olup, yılda 3000 kişi yararlanmaktadır.[49]

Uluslararası Eskişehir Festivali

Ana madde: Uluslararası Eskişehir Festivali

Uluslararası Eskişehir Festivali , Zeytinoğlu Eğitim, Bilim ve Kültür Vakfı tarafından ilk kez 1995 yılında düzenlenmiştir. Müzik, dans, tiyatro gibi çeşitli sanat dallarıyla çocuk etkinliklerine yer veren; her yıl ekim ya da kasım ayında düzenlenip 9 gün sürmektedir. 2001 yılından beri Zeytinoğlu Vakfı ile Eskişehir Kentsel Gelişim Vakfı işbirliğiyle gerçekleştirmektedir.[50] Uluslararası Eskişehir Festivali yapıldığı 13 sene boyunca toplam 4545 yerli ve yabancı sanatçıya ev sahipliği yapmış ve festivali 13 yılda 152.234 kişi izlemiştir.[50]. Başlangıcından bu yana 2002 yılında İspanya, 2003 yılında Avusturya, 2004 yılında İtalya, 2005 yılında Rusya Federasyonu, 2006 yılında Finlandiya, 2007 yılında Portekiz ve 2008 yılında Almanya festivale konuk ülke olarak katılmıştır. Eskişehir'de festivalin düzenlendiği mekanlar:

Anadolu Üniversitesi[50]
  • Atatürk Kültür Merkezi Opera ve Bale Salonu (kapasite: 482)
  • Sinema Salonu (kapasite: 400)
  • Spor Salonu (kapasite: 870 +)
Kent Merkezi[50]
  • Büyükşehir Sanat Merkezi Tiyatro Salonu (kapasite: 178)
  • Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı Konser Salonu (kapasite: 492)
  • Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı Tiyatro Salonu (kapasite: 569)

Gece hayatı

Öğrenci kenti olan Eskişehir’de gece hayatı, eğitim - öğretimin aktif olduğu dönemlerde daha canlıdır. Açılan barlar ile birlikte eski fabrikalar bölgesi gece hayatının merkezi haline gelmiştir. Eskişehir’de gençlere yönelik, canlı müzik yapılan barlar rağbet görmektedir. Canlı müzik yapılan bu barlarda sıklıkla tanınmış sanatçıların konser vermesi, çevre şehirlerden de ilgi görmekte, etkinliklere katılım sağlanmaktadır. Ayrıca birçok fasıl mekanı vardır. Haller gençlik merkezi içinde bir çok kafe, bir şarap evi ve belediyeye ait bir tiyatro salonu barındırır. Şehrin aktif gece hayatı yaşanan yerlerden biride adalar mevkiinde yer alan mekanlardadır. Ayrıca İsmet İnönü caddesinde büyük ölçekli gece klüpleri bulunmaktadır.

Geleneksel el sanatları

Yörede kilim, halı, seccade, heybe ve çuval dokunur. Ayrıca çorap, eldiven, kese, takke ve başlık örgüler gelişmiş durumdadır. Çorap örgülerde "Sıçan dişi, arpalı, bal peteği, kestane kabuğu" motifleri görülür. Gelişmiş el sanatlarından biride Lületaşı işlemeciliğidir. Lületaşından yapılan kolye, bilezik, ağızlık, pipo turistik eşya olarak ün kazanmıştır. [51]

Yerel etkinlikler

Yöresel Yemekleri

Kafkas, Kırım, Balkan göçmenleri beslenme düzeninin oluşmasına katkılarda bulunmuştur. Bir bakıma, çeşitli beslenme alışkanlıkları bir diğerini etkileşmiştir. Şehrin yemek türlerinden bazıları:

  • Sütlü Ovmaç Çorbası, Haşhaşlı Dolama, Haşhaşlı Bükme, Toyga Çorbası
  • Göceli Tarhana, Islat Tarhana, Düğü Köftesi Çorbası, Kelem Dolması, Harşıl, Katlama Böreği
  • Mercimekli Mantı, Kuzu Sorpa, Üyken Börek, Kaşık Börek, Çiğbörek,Köbete, Sarıburma, Cantık, Kavurma Börek, Kıygaşa (Kırım - Tatar mutfağı

Ayrıca met helvası ve nuga helvası ilin kendine özgü damak tatlarındandır.[55]

Gelenek ve görenekler

Evlenme törenleri temel çizgileriyle aynı kalmakla birlikte il merkezinde ilçe ve köylerde bazı değişiklikler gösterir. İl merkezinde söz kesme, nişan, nikah,kına gecesi ve düğünle evlenme töreni tamamlanır.

  • Söz Kesme: Oğlan evinin kız evine dünür gitmesi ve olumlu sonuç almasıdır. Söz kesmeden önce iki aile arasındaki ilişki(dünür) tabir edilen elçiler aracılığı ile kurulur.
  • Nişan: Genellikle kız evinde yapılır. Oğlan ve kız evinin akraba ve dostları katılır. Davetliler önünde oğlan ve kıza nişan yüzükleri takılır. Geline çeşitli hediyeler verilir.

Kına Gecesi:Genellikle kız evinde veya düğün salonlarında yapılır.Geline kına yakılır,eğlenceler düzenlenir.Damatta buluna bilir.Genellikle gelinler bindallı giyer ama başka yöresel kıyafette giyebilir.

  • Nikah: Genellikle Belediye nikah salonunda nikah memuru nikah şahitleri ve davetliler huzurunda yapılır. Nikah defterine imza töreninden sonra gelin ve damat tebrik edilir. Davetlilere nikah şekeri dağıtılır.
  • Düğün: Nikah akşamı düğün salonunda yapılır. Davetlilere pasta, meyve ve meşrubat ikram edilir. Geline çeşitli hediyeler verilir. Düğün salonunda hazırlanan program izlenir. Oyunlar edilir, dans edilir. Davetliler gelin ve damadı tebrik eder ve düğün töreni sona erer.[56]

Şehirde sevilen ve beğenilen yöresel halk oyunları şunlardır: Yoğurdum, Kırka Zeybeği, Eskişehir Kadınlar Zeybeği.[57]

Turizm

Şehirde 2008 yılı içinde 136.952'si yerli, 6.647'si yabancı turist olmak üzere toplam 143.599 turist konaklamıştır.[58]

Frig Vadileri

Ana madde: Frig Vadisi
Dosya:Frigya.JPG
Dosya:Frig2.jpg

Frigler tarihlerinde siyasi ve kültürel olarak Yukarı Sakarya Vadisi'nde Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya illeri arasında kalan, klasik dönemde Küçük Frigya olarak adlandırılan bölgede en güçlü ve etkin olmuşlardır[59].

Antik Frigya'nın kalbi olan Midas Anıtı ya da diğer adıyla Yazılıkaya, Eskişehir il merkezine 80 km uzaklıkta olup, Han ilçesi sınırları içerisindedir. Bölgede kapadokya bölgesindeki peribacalarını andıran bir çok anıt ve doğal coğrafik yontuya rastlamak mümkündür.

Frig Vadileri, Eskişehir'in güneydoğusunda, Türkmen Dağı'nın güneyindeki, Midas - Yazılıkaya Vadisi ve Kümbet Vadisi; Eskişehir'in güneyinde, Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya il sınırlarının kesiştiği, Türkmen Dağı'nın güneyindeki, Köhnüş Vadisi ve Karababa Vadisi; Eskişehir'in güneybatısında, Eskişehir ve Kütahya il sınırlarının birleştiği, Türkmen Dağı'nın kuzeyindeki küçük vadilerden oluşmaktadır.

Odunpazarı evleri

Ana madde: Odunpazarı Evleri
Dosya:Eskisehir odunpazarı beyler sokagından.jpg

Odunpazarı semtinde koruma altına alınan tarihi Osmanlı evleridir. Odunpazarı Evleri Yaşatma Projesi kapsamında Beyler Sokak’ta bulunan 27 evin çatı ve dış cephe restorasyonu yapılmıştır.[60] Yapılacak 2. Etap çalışmalarında 3 sokakta 13'ü tarihi eser niteliği taşıyan 37 binanın sağlıklaştırma ve restorasyon çalışması yapılacaktır. Çalışmalar sonucunda Eskişehir'e yılda 250 bin turist, 5 bin kişilik istihdam ve 50 milyon YTL'lik ekonomik girdi sağlaması planlanmaktadır.[61] Hayata geçirilmeye başlanan proje kapsamında Odunpazaraı semti 2008 yılı içinde 100 bin turist ağırlamıştır.[62]

Gezilecek yerler

Dosya:Camsanatlarimuzesi.jpg
Dosya:Korsan gemisi eskisehir.jpg

Kentte birçok mesire alanı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır: Fidanlık orman içi dinlenme yeri, bademlik, Musaözü Barajı, şelale (kalabak) orman içi dinlenme yeri, karataş orman içi dinlenme yeri, çatacık orman içi dinlenme yeri, hasırca, kalabak başı, şoförler çeşmesi, regülatör.[63]

Odunpazarı semtinde bulunan Kurşunlu Külliyesi Osmanlı dönemi eseridir. Külliyenin güneydoğusunda Eskişehir Mevlevihanesi bulunur. Külliye, 1525 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın veziri Çoban Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Cami çevresinde medrese ve kervansaray vardır. Osmanlı Devletinin kurucusu Osman Beyin kayınpederi olan Şeyh Edebali' nin türbesi şehrin Odunpazarı semtindeki Odunpazarı mezarlığı'nın içinde bulunmaktadır. Türbe, II. Abdülhamit tarafından restore edilmiştir.[64]

Dosya:KentPark.jpg

Porsuk Çayı'nın ıslah çalışmaları sonucu şehrin merkezinden geçen kısmı düzenlenerek Köprübaşı semtinde çay üzerinde Venedik tipi gondol ve Amsterdam tipi tekne seferleri düzenlenmektedir.[65]

Müzeler

Şehirde çeşitli müzeler de bulunmaktadır. Bunlardan biri şehirde bulunan antik eserlerin yer aldığı Eskişehir Arkeoloji Müzesi'dir. Ayrıca Bilim Sanat ve Kültür Parkı, Kent Park, Çağdaş Cam Sanatları Müzesi, Pessinus Müzesi, Seyitgazi Müzesi, Yunus Emre Müzesi, Eskişehir Atatürk ve Kültür Müzesi, Tayyare Müzesi/Hava Müzesi, Osmanlı Evi Müzesi ve Karikatür müzesi, İnönü Savaşları Karargah Müzesi bulunmaktadır.[66][67]

Parklar

Boşaltılan Muttalip Mezarlığı’nın yerine yapılan ve üç adadan oluşan Büyük Park’ın ardından, Kent Park ile Bilim Sanat ve Kültür Parkı ve son olarak Çevre Yolu Polis Okulu Kavşağı ile Ulu Önder mahallesi arasındaki alana yapılmakta olan göletli parkla şehirde bulunan park sayısı 4'e çıkmıştır.[68] Kent Park’ta 350 metrelik yapay plaj yer almaktadır. Porsuk’tan bir kol alınarak oluşturulan plaj, yaz aylarında klorlanan artezyen suyu ile yüzmek için sağlıklı hale de getirilmektedir. Ayrıca parkta yapay plajın haricinde açık ve kapalı yüzme havuzları, restoranlar, büyük bir gölet, çocuk oyun alanları, at binme alanları gibi bir çok sosyal donatı da yer almaktadır.[69]

Eğitim

Daha çok bilgi için: Eskişehir'deki kütüphaneler
Dosya:Eskisehiranadolulisesi.jpg

Eskişehir'de okuma yazma oranı % 95, ilköğretimde okullaşma oranı % 100 dür. Kadın okur-yazar oranı ise % 89 dur.[70] Eskişehir; Ankara, İstanbul, İzmir ve Mersin gibi birden fazla üniversiteye sahip olan illerdendir. Eskişehir'de 2 adet devlet üniversitesi bulunur. Eskişehir'de halka açık faaliyet gösteren ve Turizm İl Müdürlüğü'ne bağlı 2 adet kütüphane bulunmaktadır. Eskişehir İl Halk Kütüphanesi 1 Haziran 1926'da kurulmuştur. Kütüphanedeki kitap sayısı 53.438'dir.[71] Diğeri Osmangazi İl Halk Kütüphanesi Osmangazi mahallesindeki eski bir binada faaliyet göstermektedir.

İlde 27 adet anaokulu bulunmaktadır. Bu okullarda toplam 2.116 öğrenci bulunmaktadır. Şehirde 156 adet anasıfı bulunmaktadır. Bunlardan 150'si resmî anasınıfı, diğer 4'ü ise özel anasınıfıdır. Bu sınıflarda 2152'si erkek, 1994'ü kız olmak üzere toplam 4146 öğrenci bulunmaktadır. Okul öncesi okullaşma oranı %29,59'dur.[72]

İlde 266 ilköğretim okullarında toplam 87.359 öğrenci okumaktadır.[72]

Dosya:AnadoluÜniv.Kütüphane.JPG

İlde 49 genel Lise, 35 mesleki ve teknik lise olmak üzere 84 lise, 12 anadolu lisesi, 1 anadolu güzel sanatlar lisesi, 1 fen lisesi, 1 sosyal bilimler lisesi, 1 spor lisesi, 2 anadolu öğretmen lisesi, birçok sayıda meslek lisesi ve 7 özel lise bulunmaktadır. Okul öncesi, İlköğretim ve Ortaöğretimde toplam öğrenci sayısı 122.449 [73]

İldeki Yükseköğretimin temelleri, 1958 yılında Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisinin kuruluşu ile atılmıştır. Akademinin kuruluşu ile şehir büyük hareketlilik kazanmış, kabuk değiştirmeye başlamıştır. 1982 yılında kurum Anadolu Üniversitesi'ne dönüşmüştür.[74] Osmangazi Üniversitesi ise 1993 yılında tıp, mühendislik, mimarlık ve fen edebiyat fakültelerinin Anadolu Üniversitesinden ayrılmasıyla kurulmuştur. Anadolu Üniversitesi'nin 12 fakültesi ve 9 yüksekokulu Osmangazi Üniversitesi'nin ise 7 fakültesi 3 yüksekokulu bulunmaktadır. İldeki üniversitelerde örgün öğretimde 40.502 öğrenci eğitim görmektedir.[75] Anadolu Üniversitesi'ndeki Açıköğretim öğrenci sayısı 1.342.502'dir. Eskişehir'e kültürel ve sosyal bir canlılık getiren üniversiteler üniversite dışına açık bu tür etkinlikleri devam ettirmekte şehre ayrı bir canlılık kazandırmaktadır..[76]

İldeki üniversiteler:

(*)Veriler 2009 yılı verileridir.

Sağlık ve sosyal hizmetler

Dosya:Eskisehir dev hast.JPG

Sağlık kuruluşları

Kent merkezinde toplamda 2882 yatak kapasitesine sahip 6 adet kamu, 3 adet özel hastane bulunmakta, 2 özel hastanenin de inşaatı devam etmektedir. Ayrıca 16 adet Toplum Sağlığı Merkezi, 56 adet Aile Sağlığı Merkezi, 208 adet Aile Sağlığı Birimi, 61 Sağlık Evi, 1 Verem Savaş Dispanseri, 1 ÜSEM (AÇ-SAP) ve 1 Halk Sağlığı Laboratuarı mevcuttur.[77]

Göstergeler

Şehirde doktor başına düşen nüfus 630 kişi olup[78], 1996'daki sosyo-ekonomik gelişmişlik araştırmalarındaki bilgilere göre, bebek ölüm oranı binde 64, diş hekimi başına düşen nüfus 5450, eczane başına düşen nüfus 3090, hastane yatağı başına düzen nüfus ise 370'dir. .[79]

Şehir ayrıca Aile Hekimliği uygulamasında pilot il olarak seçilmiş, Türkiye'de sistem ilk kez Eskişehir'de uygulanmıştır.[78]

Spor

Şehirde 114 adet tescilli spor kulübü bulunmaktadır.[80] Bu kulüplerde atıcılık, atletizm, basketbol, boks, bisiklet, eskrim, futbol, güreş, halter, judo, karate, tekvando, tenis, voleybol ve yüzme gibi spor dallarında faaliyet yapılmaktadır. Şehirde bu branşlardaki lisanslı sporcu sayısı toplam 12.762'dir.[81] 23 Aralık günü düzenlenen basın toplantısı ile 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası'na aday olan Türkiye planlanan 8 şehir arasında Eskişehir'de yer almıştır.[82] Bu kapsamda yapılacak olan yeni stad için Eskişehir Valiliği, Büyükşehir Belediyesi ve Eskişehirspor arasında protokol imzalandı. Yapılacak olan stadyumun 33 bin kişi kapasiteye sahip, yaklaşık 80 milyon Avro'ya mal olacağı yapılan toplantıda açıklandı.[83]

Eskişehirspor

Daha çok bilgi için: Eskişehirspor
Dosya:Eskişehirspor-Hacettepe1.JPG

Eskişehir'de futbol önemli bir yer tutmaktadır. Kırmızı Şimşekler takma ismini kullanan ve başarılı olduğu yıllardan, tüm Türkiye'de taraftar kitlesi bulunan Eskişehirspor, şehrin üst düzeyde tek takımıdır. Eskişehirspor Turkcell Süper Lig 'de mücadele etmektedir. Karşılaşmalarını 18.608 kişilik Eskişehir Atatürk Stadı'nda oynamaktadır. Türkiye'nin ışıklandırmalı statlarındandır.[84]

Eskişehirspor Türkiye 1. Liginde (Süper Ligde) hiç şampiyon olamamış fakat 3 defa 2.lik, 2 defa 3.lük ve 2 defa da 4.lük alarak diğer Anadolu takımları için kırılması güç bir rekora imzasını atmıştır. 1 Türkiye Kupası, 1 Cumhurbaşkanlığı Kupası ve 3 Başbakanlık Kupası bulunmaktadır. Avrupa kupalarında en iyi başarısı ise 1974-75 sezonunda elde ettiği Balkan Kupası 2.liği olmuştur. [85] 12 yıldır 2. ligde mücadele eden takım, 2007-2008 sezonunda playoff şampiyonu olarak Turkcell Super Lig'e yükselmiştir.[86]

Yerel yönetim

Dosya:Eskisehir Government Office.jpg
Dosya:Tepebaşı Belediyesi.jpg
Dosya:Eskisehir Justice Departmant.JPG

Şehirde Aralık 2008'de atanan Mehmet Kılıçlar Eskişehir Valisi olarak görev yapmaktadır.[87] 1854'te kurulmuş, 9.9.1993 tarihinde yayınlanan 504 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Büyükşehir statüsüne kavuşmuş Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nde ise Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen görev yapmaktadır.[88] Eskişehir Büyükşehir Belediyesi bünyesi altında Odunpazarı ve Tepebaşı ilçe belediyelerinin de bulunduğu, Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından idari kararlar alınmaktadır.

Eskişehir Belediye Başkanları [89]
İsim Görev Yılı
Selami Vardar 1989-1994
Sezai Aksoy 1984-1989
Hicri Sezen 1977-1984
 ? 1973-1977
Sabahattin Günday 1965-1973
Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanları [90]
İsim Görev Yılı
Yılmaz Büyükerşen 1999-
Orhan Soydaş 1997-1999
Aydın Arat 1994-1997
Odunpazarı Belediye Başkanları [91]
İsim Görev Yılı
Burhan Sakallı 2004-
İsmail Haşim Ateş 1999-2004
M. Ayhan Boyer 1994-1999
Tepebaşı Belediye Başkanları [92]
İsim Görev Yılı
Ahmet Ataç 2009-
Mehmet Tacettin Sarıoğlu 2004-2009
Ahmet Ataç 1999-2004
Ömer Eker 1997-1999
Orhan Soydaş 1994-1997

22 Temmuz 2007'de yapılan genel seçimlerde Eskişehir altı milletvekilini Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne göndermiştir.[93]

Bu milletvekilleri ve partileri şöyledir:

Yargı

Yapımı tamamlanan Adliye binasıyla şehre 2. ağır ceza, 1. çocuk, 4. sulh ceza ile 3. icra mahkemeleri kuruldu. Ayrıca şehirde 31 savcı ve 37 hakim görev yapmaktadır.[94].

Kaynaklar

  1. Türkiye İstatistik Kurumu 2009 yılı nüfus sayımı
  2. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2009 nüfus verileri
  3. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=319. 
  4. Doğan KARTAY, Türk Çoban Köpeği Akbaş'ın Kökeni 30 Haziran 2006
  5. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/esktarih2.asp. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/esktarih1.asp. 
  7. 7,0 7,1 7,2 Türkiye İller Ansiklopedisi 1.Cilt s.409
  8. Cahen C., 1968, Ibn Sa’id Sur L’Asie Mineure Seldjuqide, A.Ü. DTCF Tarih Araştırmaları Dergisi (IV: 10-11); 42-48.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/esktarih2.asp. 
  10. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.tsk.mil.tr/8_TARIHTEN_KESITLER/8_8_Turk_Tarihinde_Onemli_Gunler/Birinci_Inonu_Zaferi/Birinci_Inonu_Zaferi.html. 
  11. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.tsk.mil.tr/8_TARIHTEN_KESITLER/8_8_Turk_Tarihinde_Onemli_Gunler/Ikinci_Inonu/Ikinci_Inonu_Muharebesi.html. 
  12. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.tsk.mil.tr/8_TARIHTEN_KESITLER/8_8_Turk_Tarihinde_Onemli_Gunler/Sakarya_Meydan_Muharebesi/Sakarya_Meydan_Muharebesi.htm. 
  13. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=177&Itemid=232. Retrieved 2009-09-19. 
  14. 14,0 14,1 14,2 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/esktarih3.asp. 
  15. Ana Biritannica Genel Kültür Ansiklopedisi 8.Cilt s.301-302
  16. Eskişehir Portalı 1950 Sel Felaketi 13 Eylül 2009 tarihinde erişilmiştir.
  17. Osmangazi Üniversitesi 29.09.2008'de erişilmiştir.
  18. Eskişehir/Tanıyalımeskisehirliyiz.biz 30.09.2008 tarihinde erişilmiştir.
  19. İlköğretim Ansiklopedisi s.250
  20. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/nufus_02.asp. 
  21. dayalı nüfus kayıt sistemi 2009 nüfus verileri
  22. Eskişehir Valiliği Nüfus bölümü, İLÇELERE GÖRE ŞEHİR VE KÖY NÜFUSU, YÜZÖLÇÜMÜ VE NÜFUS YOĞUNLUĞU kısmı. 28.09.2008 tarihinde erişilmiştir.
  23. CNBC-e Bussines dergisi tarafından 34 kriter esas alınarak hazırlanan Türkiye’nin yaşanabilir illeri araştırması
  24. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/nufus_02.asp. 
  25. Türkiye İller Ansiklopedisi 1.Cilt s.407
  26. Kültür ve Turizm Bakanlığı Madenler/Lületaşı bölümü, 29.09.2008'de erişilmiştir.
  27. 27,0 27,1 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.biltek.tubitak.gov.tr/kulup/projeler/luletasi/gizemli_mineral.htm. 
  28. Beyaz Altın Lületaşı, lületaşı çıkartılan yerler, 29.09.2008'de erişilmiştir.
  29. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.aksam.com.tr/arsiv/aksam/2005/07/06/pencere/pencere8.html. 
  30. Bor maden rezervleri
  31. Kültür ve Turizm Bakanlığı / Madenler 28.08.2008 tarihinde erişilmiştir.
  32. "Yer Altı Suları", E.B.B, 17 Ağustos 2007. 2008-09-05 tarihinde erişilmiştir.
  33. Eskişehir Termal Kaynakları
  34. Büyükşehir Eskişehir syf.85
  35. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.belturk.be/go.php?go=3020cce&do=details&return=summary&pg=42. 
  36. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=547666&keyfield=65736B69C59F65686972. 
  37. Kültür ve Turizm BakanlığıNasıl Gidilir? bölümü 28 Eylül 2008 tarihinde erişilmiştir.
  38. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.samanyoluhaber.com/sondakika-141474.html. 
  39. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.aksam.com.tr/arsiv/aksam/2004/04/24/ekonomi/ekonomiprn9.html. 
  40. "İLK TÜRK OTOMOBİLİ", tulomsas.com, 11 Haziran 2008. 11-06-2008 tarihinde erişilmiştir.
  41. Eskişehir Valilği Organize Sanayi Sitesi
  42. Ana Britannica Ansiklopedisi 8. Cilt s.300
  43. Eskişehir Valilği Şehirdeki sosyal durum
  44. "Eskişehir, sanayisiyle yeniden atakta", Anadolu Üniv., 15 Haziran 2008. 15-06-2008 tarihinde erişilmiştir.
  45. Türkiye İller Ansiklopedisi s.407
  46. Eskişehir Sanayi OdasıEkonomik Yapı→Madencilik
  47. 47,0 47,1 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/medya.asp. 
  48. 48,0 48,1 48,2 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://tiyatro.eskisehir.bel.tr/. 
  49. Büyükşehir Eskişehir s.42
  50. 50,0 50,1 50,2 50,3 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskfest.org. 
  51. Büyükşehir Eskişehir s.51
  52. Kültür > Festivaller-Fuarlar ve Yerel Etkinlikler > Eskişehir >
  53. 53,0 53,1 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/kultur.asp?id=2. 
  54. Eskişehir Festivali
  55. Kültür Bakanlığı Eskişehir > Kültürel Detaylar > Yöresel Yemekler >
  56. Büyükşehir Eskişehir s.52
  57. Büyükşehir Eskişehir s.50
  58. Eskişehir'e 143 bin turist Sakarya gazetesi 19.01.2009 tarihinde erişilmiştir.
  59. http://www.etonet.org.tr/etoweb/genel8x6.asp?dosya=./genel/esktarih.txt
  60. Odunpazarı Bld. projeler bölümü. 28.08.2008 tarihinde erişilmiştir.
  61. Odunpazarı Bld.
  62. Odunpazarı 100 bin turist ağırladı İki Eylül gazetesi (yerel gazete) 21.01.2008 tarihinde erişilmiştir.
  63. Kültür Bakanlığı Gezilecek yerler bölümü, 29.09.2008'de erişimiştir.
  64. Eskişehir Valiliği Kültür Turizmi, 31.08.2009'da erişimiştir.
  65. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". Büyükşehir Belediyesi. http://www.eskisehir-bld.gov.tr/haber_detay.php?resim_id=48. 
  66. Türkiye İller Ansiklopedisi 1.Cilt s.407
  67. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=89&Itemid=107. 
  68. ESKİŞEHİR’E YENİ BİR “GÖLETLİ PARK” DAHA Eskişehir Büyükşehir Belediyesi resmi sitesi 06.12.2008 tarihinde erişilmiştir.
  69. ESKİŞEHİR’İN DENİZ EKSİĞİNİ GİDERECEK PROJE: KENT PARK Eskişehir Büyükşehir Belediyesi resmi sitesi 06.12.2008 tarihinde erişilmiştir.
  70. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/egitimtarihi.asp. 
  71. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/kultur.asp?id=3. 
  72. 72,0 72,1 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://64.233.183.104/search?q=cache:eWYhVBYC3F0J:www.tepebasi-bld.gov.tr/proje/sehirprofili/6.pdf+ESK%C4%B0%C5%9EEH%C4%B0R+M%C4%B0LL%C4%B0+E%C4%9E%C4%B0T%C4%B0M+G%C3%96STERGELER%C4%B0&hl=tr&ct=clnk&cd=1&gl=tr. 
  73. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/ortaogretim.asp. 
  74. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.anadolu.edu.tr/universitemiz/hakkinda.aspx. 
  75. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=144&Itemid=133. 
  76. Anadolu Üniveristesi Etkinlik Takvimi
  77. Eskişehir Valilği Sağlık Kuruluşları 29.09.2008'de erişilmiştir.
  78. 78,0 78,1 "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.eskisehir.gov.tr/saglikkuruluslari.asp. 
  79. ekutup.gov İllerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması(1996). Bülent Dinçer, Metin Özaslan, Erdoğan Satılmış. Ankara: DPT. Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü, Aralık 1996.
  80. Gençlik ve Spor İdare Müdürlüğü, Eskişehir 04.04.2007 itibari ile şehirde bulunan spor kulüplerimiz. 29 Eylül 2008 tarihinde erişilmiştir.
  81. Eskişehir Valiliği Şehirde bulunan Branşlar ve Kulüpler. 29 Eylül 2008 tarihinde erişilmiştir.
  82. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.milliyet.com.tr/Spor/SonDakika.aspx?aType=SonDakika&ArticleID=1177296. 
  83. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.ajansspor.com/futbol/superlig/h/20100107/Eskisehirde_yeni_stat_icin_ilk_adim_atildi.html. 
  84. Türkiye Futbol Fedarasyonu
  85. Eskişehirspor Resmi Web Sitesi Kulüp Tarihi
  86. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.tff.org.tr/default.aspx?pageID=287&ftxtID=4106. 
  87. Vali Özgeçmişi Eskişehir Valiliği 19.09.2009 tarihinde erişilmiştir.
  88. Eskişehir Valiliği İdari Yönetim bölümü
  89. Yerelnet Eskişehir Belediye Başkanlığı Seçim sonuçları.
  90. Yerelnet Eskişehir Belediye Başkanlığı Seçim sonuçları.
  91. Yerelnet Eskişehir Belediye Başkanlığı Seçim sonuçları.
  92. Yerelnet Eskişehir Belediye Başkanlığı Seçim sonuçları.
  93. "secimsonucu"22 Temmuz 2007 Eskişehir ilinin Seçim sonuçları.
  94. "Error: no |title= specified when using {{Cite web}}Şablon:Namespace detect showall". http://www.sakaryagazetesi.com.tr/haber.asp?id=69129&kategori=1. 

Birincil kaynaklar

  • Eskişehir Valiliği'nin resmi internet sitesi
  • Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin resmi internet sitesi
  • Eskişehir Odunpazarı Belediyesi'nin resmi internet sitesi
  • Eskişehir Tepebaşı Belediyesi'nin resmi internet sitesi

Yazılı kaynaklar

  • Türkiye İller Ansiklopedis. Cilt 1.
  • Ana Britannica Ansiklopedisi. Cilt 8.
  • İlköğretim Ansiklopedisi. Cilt 1. Morpa Kültür Yayınları.

Şablon:Coğrafi yön bilgisi

Dış bağlantılar

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'da Eskişehir ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiSözlük'te Eskişehir ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

VikiKaynak'ta Eskişehir ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.

Şehir Yönetimi
Kamu Güvenliği
Ekonomi-Ticaret
Eğitim
Sanat

Şablon:Eskişehir merkez belde ve köyleri

ar:اسكيشهر

bg:Ескишехир br:Eskişehir ca:Eskişehir da:Eskişehir de:Eskişehir el:Εσκί Σεχίρ en:Eskişehir eo:Eskişehir es:Eskişehir fa:اسکی‌شهر fi:Eskişehir fr:Eskişehir he:אסקישהיר hu:Eskişehir it:Eskişehir ja:エスキシェヒール ka:ესქიშეჰირი (ქალაქი) lt:Eskišehyras nl:Eskişehir (stad) pl:Eskişehir ro:Eskişehir ru:Эскишехир simple:Eskişehir sv:Eskişehir sw:Eskişehir ur:اسکی شہر war:Eskişehir zh:埃斯基谢希尔

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.