166 NOLU ILO SÖZLEŞMESİ[düzenle | kaynağı değiştir]

GEMİ ADAMLARININ ÜLKELERİNE GERİ GÖNDERİLMESİNE İLİŞKİN SÖZLEŞME [1] (REVİZE)

Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı,

Uluslararası Çalışma Bürosu Yönetim Kurulunun daveti üzerine 24 Eylül 1987 tarihinde Cenevre’de yaptığı yetmişdördüncü oturumunda,

1926 yılına ait Gemi adamlarının Ülkelerine Geri Gönderilmesine İlişkin Sözleşmenin ve 1926 yılına ait Gemi adamlarının (Kaptan ve Miçoların) Ülkelerine Geri Gönderilmesine İlişkin Tavsiye Kararının kabul edilmesinden bu yana deniz nakliyat sektöründe meydana gelen gelişmelerin; Sözleşmede, Tavsiye Kararının uygun unsurlarını da içerecek şekilde, düzeltme gerektirdiğini müşahede ederek, ve

Gemi adamlarının ülkelerine geri gönderilmesine ilişkin olarak, 1926 yılına ait Gemi adamlarının Ülkelerine Geri Gönderilmesine İlişkin Sözleşmede yer verilmeyen pek çok konuda ulusal mevzuat ve uygulamaların dikkate değer gelişmeler sağladığına işaretle,

Gemi adamlarının ülkelerine geri gönderilmeleri hususunun bazı yeni yönleri açısından ve deniz nakliyatçılığında yabancı uyrukluları çalıştırmanın yaygınlaştığı da hesaba katılarak, yeni bir uluslararası belgeye gereksinim duyulduğu göz ününde bulundurularak,

Gündemin 5. maddesini oluşturan 1926 yılına ait 23 numaralı Gemi adamlarının Ülkelerine Geri Gönderilmesine İlişkin Sözleşmenin ve 1926 yılına ait 27 numaralı Gemi adamlarının (Kaptan ve Miçoların) Ülkelerine Geri Gönderilmesine İlişkin Tavsiye Kararı üzerine verilen önergelerin benimsenmiş, ve

Bu önergelerin bir uluslararası sözleşme hüviyeti kazanması kararlaştırılarak,

Bin dokuz yüz seksen yedi yılı Ekim ayının dokuzuncu günü, 1987 yılına ait Gemi adamlarının Ülkelerine Geri Gönderilmesi (Revize) Sözleşmesi adıyla anılacak olan aşağıdaki Sözleşmeyi kabul etmiştir.

Bölüm I:Kapsam ve Tanımlar[düzenle | kaynağı değiştir]

Madde 1

1. Bu Sözleşme, yürürlükte olduğu Üyenin ülkesine kayıtlı hem kamu hem de özel sektöre ait genellikle ticarî deniz taşımacılığı işine tahsis edilmiş, deniz aşırı sefer yapan gemilere ve bu türden gemilerin sahiplerine ve bu tür gemilerde çalışan gemi adamlarına uygulanır.

2. Tatbikatı elverişli ise yetkili merci, bu Sözleşmenin hükümlerini balıkçı teknesi sahipleri ve balıkçıların temsil yetkisine sahip örgütlerine danışarak ticarî deniz balıkçılığına da uygular.

3. Bu Sözleşme bağlamında gemilerin ticarî deniz nakliyat gemisi ya da ticarî deniz balıkçılığı gemisi olarak kabul edilmelerine ilişkin tereddüdü gemi sahibi, gemi adamı ve balıkçı örgütleriyle istişarede bulunduktan sonra yetkili merci giderecektir.

4. Bu Sözleşme bağlamında “gemi adamı” sözcüğü, bu Sözleşme hükümlerine tâbi bir deniz aşırı sefer yapan gemide herhangi bir sıfatla istihdam edilmiş kişi anlamında kullanılır.

Bölüm II: Hak Kazanımları[düzenle | kaynağı değiştir]

Madde 2

1. Gemi adamı aşağıda belirtilen durumlarda ülkesine gönderilme hakkına sahiptir;

(a) süreli ücretli iş veya belirlenmiş bir sefer yurt dışında sona ermiş ise,

(b) sözleşme hükümleri veya gemi adamının yaptığı iş akdine göre verilen bildirimin süresinin dolması üzerine,

(c) tıbbî olarak seyahat etmesi mümkün ise, ülkesine geri gönderilmesini gerektiren bir hastalık, sakatlık veya tıbbî tedavi durumunda seyahat etmesini engelleyecek bir durum olmadığı tespit edildiği zaman, hastalık, yaralanma veya diğer sağlık nedenleri yüzünden,

(d) geminin batması halinde,

(e) iflas, geminin satışı, kütük değişikliği ya da benzer nedenlerle gemi sahibinin, işveren olarak yasalardan veya akitten kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirebilmesinin mümkün olmadığı hallerde,

(f) ulusal mevzuat veya toplu sözleşmelerde belirlendiği şekliyle gemi adamı geminin yollandığı savaş bölgesine gitmeye rıza göstermiyorsa,

(g) bir hakem kararı veya toplu sözleşme hükmüne uygun olarak ya da benzer başka bir sebeple çalışmaya ara verilmesi veya çalışmanın sona erdirilmesi halinde,

2. Gemi adamının ülkesine gönderilme hakkını kazanması için gemide çalışması icap eden azamî süreyi ki bu süre 12 aydan kısa bir süre olur, ulusal yasa veya yönetmelikler veya toplu sözleşme belirler. Söz konusu azamî süre belirlenirken gemi adamının çalışma ortamını etkileyen koşullar dikkate alınır. Her üye mümkün olan her halde teknolojik değişim ve gelişmeler ışığında bu süreyi azaltmayı gözetir ve Deniz Taşımacılığı Ortak Komisyonunun konuyla ilgili tavsiye kararlarından herhangi birinin yönlendirmesine açık olabilir.

Blüm III:Varış Yerleri[düzenle | kaynağı değiştir]

Madde 3

1. Bu Sözleşmenin yürürlükte olduğu her üye, ulusal yasa veya yönetmeliklerinde gemi adamlarının ülkelerine gönderilebilecekleri varış yerlerini belirler.

2. Bu şekilde öngörülen varış yerleri arasında gemi adamının işe alındığı yer, toplu sözleşmeyle şart koşulan yer, gemi adamının ikamet ettiği ülke veya işe alınma sırasında karşılıklı olarak üzerinde anlaşmaya varılan yer dahil edilir. Gemi adamı öngörülen varış yerleri arasında geri gönderileceği yeri seçme hakkına sahiptir.

Bölüm IV: Geri Gönderme Hazırlıkları[düzenle | kaynağı değiştir]

Madde 4

1. Uygun ve süratli vasıta ile geri göndermenin temini gemi sahibinin yükümlülüğüdür. Normal ulaşım biçimi hava yoluyla olanıdır.

2. Gönderme masrafları gemi sahibi tarafından karşılanır.

3. Geri gönderme; ulusal mevzuat veya toplu sözleşmelere göre gemi adamının çalışma ilişkisinden kaynaklanan yükümlülüklerini ciddî olarak yerine getirmemesinden dolayı gerçekleşiyor ise, bu Sözleşme hükümleri, ulusal mevzuat veya toplu sözleşme icabı gönderme masraflarının tamamı ya da bir kısmının gemi adamından tahsil edilmesi hakkına halel getirmez.

4. Gemi sahibi tarafından karşılanacak masraflar aşağıdakileri içerir:

(a) 3. madde gereğince seçilen varış noktasına gidiş,

(b) gemi adamının gemiden ayrılmasından itibaren varış noktasına kadar yiyecek ve barınma giderleri,

(c) ulusal mevzuat veya toplu sözleşme hükümlerinde yer verilmiş ise gemi adamının gemiden ayrılmasından itibaren varış noktasına kadar ücret ve harçlıklar,

(d) gemi adamının 30 kilograma kadar kişisel bagajının varış noktasına kadar taşınma masrafları,

(e) zaruri hallerde gemi adamının varış noktasına seyahat etmesine engel bir durum ortadan kalkıncaya kadar tedavi giderleri.

5. Gemi sahibi, çalışma ilişkisinin başlangıcında gemi adamından geri gönderilme masrafları karşılığında peşinen bir ödeme yapmasını istemeyeceği gibi 3. fıkra ile hükmedilen haller dışında ücret ve diğer kazançlarından geri gönderilme masrafını tahsil etmez.

6. Ulusal yasa veya yönetmelikler; gemi sahibinin, kendisi tarafından istihdam edilmemiş gemi adamının geri gönderilme masraflarını söz konusu gemi adamını istihdam eden işverenden tahsil etmesi hakkına halel getirmez.

Madde 5

Gemi sahibi geri gönderilme hakkını kazanmış bir gemi adamının gönderilme masraflarını karşılamaz veya gerekli hazırlıkları yapmaz ise;

(a) Geminin kayıtlı olduğu üyenin yetkili mercii ilgili gemi adamının geri gönderme masraflarını karşılar, gerekli hazırlıkları yapar. Geminin kayıtlı olduğu üye bunu yerine getirmez ise gemi adamının geri gönderilirken ayrılacağı devlet ya da uyruğu olduğu devlet gönderilme masraflarını karşılar ve gerekli hazırlıkları yapar. Masraf karşılayan ve hazırlıkları yapan devlet geminin kayıtlı olduğu üyeden masrafı tahsil eder.

(b) Gemi adamının gönderilmesine ilişkin tahakkuk eden masraflar geminin kayıtlı olduğu üye tarafından gemi sahibinden tahsil edilebilir niteliktedir.

(c) Gönderme giderleri, 4. maddenin 3. fıkrasıyla hükmedilenlerin dışında hiçbir şekilde gemi adamına yüklenemez.

Bölüm V: Diğer Düzenlemeler[düzenle | kaynağı değiştir]

Madde 6

Ülkesine geri gönderilecek gemi adamı pasaport ve geri gönderilmesiyle ilgili diğer kimlik belgelerini alır.

Madde 7

Geri gönderilme için bekleme ve yolculukta geçen süre gemi adamının hak kazandığı ücretli izin süresinden düşülemez.

Madde 8

Gemi adamı 3. madde uyarınca varış noktasına ulaştığında ya da geri gönderilme hakkını ulusal mevzuat veya toplu sözleşmelerle belirlenen makul bir süre içinde talep etmediğinde usulüne uygun olarak geri gönderilmiş kabul edilir.

MADDE 9

Bu Sözleşmenin hükümleri, toplu sözleşmeler veya ulusal koşulları uygun diğer yollardan yürürlüğe konmadığı takdirde ulusal yasa veya yönetmelikler yoluyla yürürlüğe konulur.

Madde 10

Her üye limanlarını ziyaret eden veya karasularından ya da karasal su yollarından geçen gemilerde çalışan gemi adamlarının ülkelerine geri gönderilmelerini olanaklı kıldığı gibi yerlerine başka gemi adamlarının alınmasına da olanak sağlar.

Madde 11

Her üyenin yetkili mercii ülkesinde kayıtlı gemi sahiplerinin bu Sözleşmenin hükümlerine göre hareket etmelerini yeterli gözetim ve denetim uygulayarak temin eder ve konuyla ilgili bilgiyi Uluslararası Çalışma Örgütüne bildirir.

Madde 12

Bu Sözleşmenin metni;bu Sözleşmenin geçerli olduğu üye devlete kayıtlı her geminin mürettebatının anlayacağı dilde hazırlanıp istifadeye sunulur.

Bölüm VI: Nihai Hükümler[düzenle | kaynağı değiştir]

MADDE 13

Bu Sözleşme 1926 yılına ait Gemi adamlarının Geri Gönderilmesi Sözleşmesini değiştirir.

Madde 14 Bu Sözleşmenin kesin onama belgeleri Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürüne gönderilir ve onun tarafından tescil edilir.

Madde 15

1. Bu Sözleşme, sadece onama belgesi Genel Müdür tarafından tescil edilen Uluslararası Çalışma Örgütü üyesi ülkeler için bağlayıcıdır.

2. Bu Sözleşme, iki üyenin onay belgeleri Genel Müdür tarafından tescil tarihinden on iki ay sonra yürürlüğe girer.

3. Bu Sözleşme, daha sonra, onu onaylayan her üye için, onay belgesinin tescil edildiği tarihten on iki ay sonra yürürlüğe girer.

Madde 16

1. Bu Sözleşmeyi onayan her üye, onu ilk yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on yıllık bir süre sonunda Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürüne göndereceği ve Genel Müdürün tescil edeceği bir belge ile feshedebilecek. Fesih, tescil tarihinden ancak bir yıl sonra hüküm ifade edecektir.

2. Bu Sözleşmeyi onamış olup da, onu bundan önceki fıkrada sözü edilen on yıllık sürenin bitiminden itibaren bir yıl zarfında bu maddede öngörüldüğü şekilde feshetmeyen her üye, yeniden on yıllık bir müddet için bağlanmış olur ve bundan sonra bu Sözleşmeyi, her on yıllık süre bitiminde, bu maddede öngörülen şartlar içinde feshedebilir.

Madde 17

1. Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü, Örgüt üyeleri tarafından kendisine bildirilen bütün onama ve fesihlerin kaydedildiğini Uluslararası Çalışma Örgütünün bütün üyelerine duyurur.

2. Genel Müdür, kendisine gönderilen Sözleşmenin ikinci onama belgesinin kaydedildiğini örgüt üyelerine duyururken bu Sözleşmenin yürürlüğe gireceği tarih hakkında örgüt üyelerinin dikkatini çeker.

Madde 18

Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü, yukarıdaki maddeler gereğince, kaydetmiş olduğu bütün onama ve fesihlere ilişkin tüm bilgileri, Birleşmiş Milletler Antlaşmasının 102 nci maddesi uyarınca kaydedilmek üzere, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine ulaştırır.

Madde 19

Uluslararası Çalışma Bürosu Yönetim Kurulu, gerekli gördüğü zaman bu Sözleşmenin, uygulanması hakkındaki bir raporu Genel Konferansa sunar ve konferansın gündemine sözleşmenin tamamen veya kısmen tadili konusunun konulup konulmaması hususunu inceler.

Madde 20

1. Konferansın, bu Sözleşmeyi tamamen veya kısmen tadil eden yeni bir Sözleşme kabul etmesi halinde ve bu yeni Sözleşme aksini öngörmediği takdirde;

a) Tadil edici yeni Sözleşmenin bir üye tarafından onanması durumu, yukarıdaki 16 ncı madde dikkate alınmaksızın ve tadil edici yeni Sözleşme yürürlüğe girmiş olmak kayıt ve şartıyla, bu Sözleşmenin derhal ve kendiliğinden feshini gerektirir.

b) Tadil edici yeni Sözleşmenin yürürlüğe girmesi tarihinden itibaren, bu Sözleşme üyelerin onamasına artık açık bulundurulamaz.

2. İşbu Sözleşme, Sözleşmeyi onaylayan fakat tadil edici sözleşmeyi onaylamayan üyeler için, mevcut şekil ve kapsamı ile yürürlükte kalacaktır.

Madde 21

Bu Sözleşmenin Fransızca ve İngilizce metinlerinin her ikisi de eşit derecede geçerlidir.


[1] ILO Kabul Tarihi: 09.10.1987

Türkiye Onayı: 15.07.2003 tarih 4941 sayılı kanun

Resmi Gazete Yayım Tarihi ve Sayısı: 22.07.2003 / 25176

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.