FANDOM



Dosya:Kaaba-plan.svg

Kâbe, (Arapça: الكعبة المشرفة) Mekke'de, Mescid-i Haram'ın yaklaşık olarak merkezinde bulunan küçük bir kutsal yapı.[1] Müslümanlarca dünya üzerindeki en kutsal mekan kabul edilir.[1] Müslümanlar Namaz kılarken yüzlerini Kabe'ye dönerler. Ölüler yüzleri Kabe'den geçen meridyene bakacak şekilde gömülür. Kabe, Hac ibadeti için her yıl Müslümanlarca ziyaret edilir.[1]

Yapısı ve Ölçüleri Edit

Dosya:Kaaba.png

Kâbe'nin yapısı sade fakat heybetlidir.

  • Kâbe'nin koordinatları Şablon:Coor dms.
  • Kâbe'nin geniş duvar yapısı yaklaşık bir küp biçimindedir.
  • Kuzeydoğu duvarı: 12.63; kuzeybatı duvarı 11.03; güneybatı duvarı 13.10 metre; güneydoğu duvarı 11.22 metre ve yüksekliği 13 metredir. 145 m² alan üzerine kurulmuştur.
  • Duvarlarında kullanılan taşlar Mekke tepelerindeki granit taşlardır.
  • Kâbe'nin köşeleri yaklaşık olarak dört ana yönü gösterir. Köşelerden her birinin ayrı ismi vardır. Doğu köşesine "Hacerü'l-Esved" [1] veya "Şarki", kuzey köşesine [11] "Irakî" , batı köşesine [10] "Şâmî" ve güney köşesine [9] "Yemânî" denir.
  • Hacerü'l-Esved [1]: Doğu köşesinde bulunan meteor asıllı kara parlak taş. 684de Kâbe'de çıkan bir yangında bu taş sıcaktan çatlayıp 15 parçaya bölünmüştür. Günümüzde taşın parçaları gümüş bir çerçeveyle tutulmaktadır ve görünen kısmı yaklaşık 16,5x20 cm-dir . [2]
Dosya:Kabaa.jpg
  • Kâbe Kapısı [2]: Doğu duvarında zeminden 2,13 metre yükseklikte bulunmaktadır.
  • Kâbe'nin içerisi: Kâbe'nin içerisine ancak yılda iki defa (Ramazan ayi baslamadan ve Kurban bayrami ile Hac ziyeretleri baçlamadan yaklaşık 15 gün önce) '"Kâbeyi temizleme töreni" adı verilen törenle Kaabe'nin anahtarıni geleneksel olarak ellerinde tutan "Beni Şaybat" kabilesi mensupları ve seçilmiş misafirler girebilmektedir. Kâbe Kapısı zeminden yüksekte olduğu için ozel bir tekerlekli merdiven kullanılarak girilir. Kâbe'nin tavanı ahşaptır. Tabanı mermer ve kireçtaşı kareler ile kaplıdır. Tavana kadar iç duvarlarının alt yarısı mermerle kaplı olup bu mermer duvar üstüne üzerine Kuran'dan ayetler kazılmış olan mermer tabletler konulmuştur. İç duvarların üst tarafı üzerinde altın işleme ile Kuran ayetleri bulunan bir yeşil bez ile kaplıdır.[3]
  • Multazam [6]: Kâbe'nin doğu duvarında Kâbe Kapısı ile Hacerü'l-Esved arasındaki duvar kısmı.
  • Cebrail makamı [14]: Kâbe'nin kapısının bulunmadığı doğu duvarının önunde hemen "Irakî" köşesinin yanında bulunan bir mevkii.
  • Mizab veya oluk [3]: Kuzey duvarı üzerinde bulunan altından yapılmış oluk. Mekke'de ender yağan yağmur sularını Kâbe'nin çatısından indermek için 1627de yapılmıştır.[4]
  • Şadarvan [4]: Kâbe'nin duvarlarının diplerini ender yağmur ve sel sularından korumak amacıyla yapılan mermerden koruma.
  • Sitâre veya kisve [12]: Kâbenin üzerine örtülen altın işlemeli hat yazıları bulunan siyah bir örtü. Üzerindeki örtü ipekli bir kumaştan dokunmuş olup, üzerine Kelime-i Şehadet işlenmiş, çatıya yakın kısmında çevresine altın işlemeli bir şerit geçirilmiş; kemer biçiminde olan bu şeritte de Kur'an ayetleri işlenmiştir. Bu ortü her sene hac mevsiminde yenilenmektedir.
  • Hatîm [5] : Kâbe'nin batı duvarının önünde bulunan ve 90 cm yüksekliğinde ve 1,5 m. eninde beyaz mermerden yapılmış İsmail duvarı adı verilen kavisli yarım daire şeklinde alçak duvarla sınırlanmış bir bölge.[5]
  • Makam-ı İbrahim [7]: İbrahim ve oğlu İsmail tarafından Kâbe inşaa edilmekte iken İbrahim'in ayak izini bıraktığı bir mevki.
  • Tavaf'ın başlangıç çizgisi [13] olarak kullanılan mermer bant.

Tarihçe Edit

Tam olarak ne zaman inşaa edildiği bilinmemekle birlikte, Kabe, putperestlerin ve paganların putlarının bulunduğu bir yapıdır. Bir çok put ile birlikte Isa ve Meryem'in figürlerinin de yer aldığı kaydedilmiştir. Putperestler putları önünde secdeye gelmek için Kâbe'ye doğru namaz kılarlar. Yılda bir kez genelde Arap Yarımadası'ndan hacılar tarafından ziyaret ediyorlardı.[1] Daha erken dönemlerdeki tarihine ilişkin yeterli bir bilgi yoktur.[1]

İslam dininin peygamberi Hz.Muhammet(asm) Kabe'de köklü değişikliklere gitmiş ve putları kaldırmıştır.

Kuran'da İbrahim ve İsmail peygamberler tarafından Kabe'nin temellerinin yükseltildiği yazar. Bu ayetin meali tartışmalı olmakla birlikte genel olarak İslam'da Kabe'nin ilk olarak Adem tarafından yapıldığına ancak ondan geriye sadece temellerinin ayakta kaldığına inanılır:

"Hani İbrahim, İsmail ile birlikte evin (Kâbe’nin) temellerini yükseltiyor, “Ey Rabbimiz! Bizden kabul buyur! Şüphesiz sen hakkıyla işitensin, hakkıyla bilensin” diyorlardı."[6]

Kâbe, tarih boyunca birçok değişikliklere maruz kalmıştır. Çeşitli dönemlerde kısmen ya da bütünüyle yeniden inşa edilmiş ve günümüzdeki haline ulaşmıştır. Günümüzde Kabe'yi barındıran Mescid-i Haram, toplam 361.000 metrekarelik bir alanı kapsamaktadır.

Kâbe'nin etrafını çeviren ve Kâbe yüksekliğini aşmayan kubbeli yapı (revaklar), Osmanlı padişahı II. Selim zamanında yapılmış, planlarını Mimar Sinan hazırlamıştır.

Senede bir defa Kralın hac zamanında Kabe içini süpürdüğü ve gül suyu ile yıkadığı zamanda çekilmiş bir resim.

Kabe’yi ilk inşa ettirenin Hz. İbrahim olduğu bilinmektedir. Yapı olarak 145 metrekarelik bir alana sahiptir. Yüksekliği 16 metredir. 630 yılında yüksekliğinin bundan daha az olduğunu Mekke’nin fetih günü Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (SAV) damadı Hz. Ali’yi omuzlarına çıkarıp onun da Kâbe’nin üzerindeki putları aşağı indirip kırdığına dair rivayet edilen hadisten anlıyoruz.

İslamiyetten önce de Araplar tarafından kutsal sayılan Kabe’de putlar bulunmaktaydı. Mekke’nin fethinden sonra (630) putlar atılmıştır. Yezid ve İbn-i Zübeyr savaşında Kâbe mancınık atışından isabet alarak yıkılmış ve yanmıştı. İbn-i Zübeyr Kâbe’yi yıkıp yeniden inşa etti. Mervan döneminde ise Kâbe eski haline döndürüldü.

Kanuni tarafından onarılan Kabe, 5. onarımını I. Ahmed döneminde görmüş, IV. Murad döneminde yine sel baskını sonucu yıkılmış ve hemen onarılmıştır. Kabe’nin içinde 9 adet oyma, 1 adet altın kabartma Ayet, işlemeli tahta bir sandık, oymalı ve içinde tütsü yakılan tarihi bir ocak, metal zemzem testileri ve kandiller bulunuyor.

Kıble Edit

Ana madde: Kıble

Kabe, Müslümanların Namaz ibadetleri sırasındaki yöneldikleri kıbledir. Hanefi mezhebine göre Kâbe ve onun üzerinden semaya doğru olan boşluk kıbledir, Şafii mezhebine göre sadece Kâbe'nin bina kısmı kıbledir.

Mescid-i Haram Edit

Ana madde: Mescid-i Haram

Kâbe’nin de içinde bulunduğu alanı çevreleyen büyük mescideMescid-i Haram” (Arapça: المسجد الحرام) denilmektedir. "Hürmetli Mescid" anlamına gelen bu ifade Kur'an'da 16 ayette yer almaktadır.

Mescid-i Haram’ın doğu köşesine işaret taşı olarak farklı renk ve özelliğe sahip olan ve Arapça'da siyah taş demek olan ”Hacer-ül Esved” yerleştirilmiş ve gümüş bir çerçeveyle çevrilmiştir. Bu taşın Adem’den günümüze kadar gelen bir hatıra olduğu kabul edilir.[kaynak belirtilmeli]

Resim galerisi Edit

Kaynakça Edit

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Şablon:Britannica
  2. 930de Mekke'yi basıp Kaabe'yi ellerine geçiren "Ebu Tahir Cannabi" idaresindeki Karamatiler bu taşı Mekke'den alıp Doğu Arabistan'da üsleri olan El-Ahsa vahasına götürmüşler ve Abbasiler de 952de bu taşı geri almak için büyük fidye ve tazminat vermek zorunda kalmışlardır.
  3. Bu törende misafirler, başta Mekke valisi, törensel olarak ellerinde süpürge ile Kâbe'nin içerisini süpürürler; mermer duvarlar Zemzem ve gülsuyu ile temizlenir ve Kâbe bakıcıları mermerleri özel kokulu yağla yağlarlar.
  4. Oluk bulunmadığı 1626 yılında şiddetle yağan ve seller yaratan yağmurlar Kâbe'in üç duvarının çökmesine sebep olmuş ve gelecekte böyle bir olayı önlemek için ertesi sene bu altın oluk yaptırılmıştır.
  5. Tavaf sırasinda bu bölgeye girilmemektedir. Bazı kaynaklara göre bu kısım orijinal Kâbe'ye dahil olup İsmail'in, annesi Hacer'in ve Ebu Simbel'in bu bölgede mezarları olduğu sanılmaktadır.
  6. Bakara Suresi, 127. ayet. T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Meali

Dış bağlantılar Edit

18px Wikimedia Commons'ta Kabe/VP ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.


Koordinatlar: 21°25′21″N 39°49′34″E / 21.4225°N 39.82611°E / 21.4225; 39.82611af:Kaäba ar:الكعبة az:Kəbə ba:Ҡәғбә bcl:Kaaba be:Кааба bg:Кааба bn:কাবা bs:Kaba ca:Kaba cs:Ka'ba da:Ka'ba de:Kaaba dv:ކަޢުބާ el:Κάαμπα en:Kaaba eo:Kaaba es:Kaaba et:Kaaba eu:Kaaba fa:کعبه fi:Kaaba fr:Kaaba gl:Kaaba he:כעבה hi:काबा hu:Kába szentély ia:Kaaba id:Ka'bah is:Kaba it:Kaaba ja:カアバ jv:Ka'bah ka:ქააბა kn:ಕಾಬಾ ko:카바 ku:Kabe lt:Kaaba mk:Каба ml:കഅബ mr:काबा ms:Kaabah nl:Ka'aba nn:Kaba no:Kaba pl:Kaaba pnb:کعبہ pt:Caaba ru:Кааба scn:Ka‘ba sh:Kaba simple:Kaaba sk:Kába sq:Qabeja sr:Каба sv:Kaba sw:Kaaba te:కాబా th:กะอฺบะหฺ tt:Кәгъбә uk:Кааба ur:خانہ کعبہ uz:Kaʼba yo:Káábà zh:克爾白

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.