FANDOM


Flag of Turkey Kahramanmaraş ili
İdarî Teşkilat
Vali: Şükrü Kocatepe
İstatistikler
Nüfus 1.037.492[1]
― Şehir nüfusu 605.531[1]
― Köy nüfusu 431.960[1]
Yüzölçümü 14.328 km²
Nüfus yoğunluğu 72,41 kişi/km²
Genel bilgiler
Bölge Akdeniz Bölgesi
Alan kodu 0344
Valilik Web sitesi {{{website}}}


Bu madde Kahramanmaraş il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Başlığın diğer anlamları için Kahramanmaraş (anlam ayrım) sayfasına gidiniz.

Kahramanmaraş, Akdeniz Bölgesi'nde yeralan, dondurma, biber ve tarhanasıyla ünlü bir ildir. Maraş kurtuluş savaşının başladığı yer, Türk milletinin dirilerek ayağa kalktığı, silkinip kendine geldiği, işgal ordularına karşı başkaldırıldığı öncü bir şehirdir. Kurtuluş Savaşı sırasında Fransız işgalcilere karşı verdiği yerel mücadeleden dolayı TBMM tarafından istiklal madalyası verilen tek ildir. Yine bu kararla Maraş olan eski adı, Kahramanmaraş olarak değiştirilmiştir. Ünlü Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde Maraş halkı için, kelimatları lisan-ı Türkidir ve ekseriya halkı Türkmendir der. Maraş ve çevresi başta Oğuzların Avşar, Bayat ve Beydili boyları çoğunlukta olmakla birlikte hemen hemen 24 Oğuz boyunun tamamı mevcuttur. İlin %84'ten fazlasını Türk'ler, %13'ünü Kürt'ler ve %3'ünü Kafkas kökenliler oluşturur[2].

Dosya:Kahramanmaras-overview.jpg

İlçeleri Merkez, Afşin, Andırın, Çağlayancerit, Ekinözü, Elbistan, Göksun, Nurhak, Pazarcık ve Türkoğlu'dur.

Kahramanmaraş, 400 Bin'i aşan Merkez Nüfusuyla Türkiye'nin 16.Büyük kentidir. Aynı zamanda Kahramanmaraş, Türkiye'de Toplam Nüfusu 1 Milyonun üzerinde olan 19 İl'den biridir. Günümüzde Kahramanmaraş, Büyükşehir Belediyesi olmayı bekleyen illerdendir.

Tarihçe Edit

Tekir Vadisi, Döngel Köyündeki mağaralarda yapılan araştırmalarda ele geçen buluntular yörede insan yerleşiminin Üst Paleolitik Çağda başladığını; Neolitik, Kalkolitik ve Eski Tunç Çağlarında da sürdüğünü göstermektedir. Şehri Hititler kurmuşlardır. Daha sonra Asurlular, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Memluklular, Dulkadiroğulları ve Osmanlılar şehre hakim olmuşlardır. Dünyanın sayılı madalyalı şehirlerinden biri olan Maraş'a Kurtuluş Savaşı sırasında halkın   gösterdiği direnişten dolayı 7 Şubat 1952' den itibaren TBMM tarafından Kahramanlık unvanı verilerek adı Kahramanmaraş olarak değiştirildi.

11. yüzyılın sonlarında Anadolu'ya kesin olarak yerleşen Türklerin egemenliğinde kaldı. 1243'te Moğol İşgaline uğrayan Maraş,II.Anadolu Beylikleri devrinde Dulkadiroğulları'nın oldu.1516'da Osmanlı egemenliğine geçen Maraş, 1516-1919 yılları arasında Osmanlı egemenliğinde kaldı.Mütareke Döneminde önce İngilizler, sonra Fransızlar tarafından işgal edildi.

Kurtuluş Savaşı dönemi Edit

Kahramanmaraşın kurtuluş savaşındaki yeri için Kurtuluş Savaşı, özellikle Türk-Fransız Cephesi ve Maraş Savunması makalelerinde anlatılmaktadır. Kurtuluş Savaşı`nda kahramanca düşmanlara saldırmış ve onları yenmişlerdir.Atatürk ise bu davranışa karşılık Maraş iline şimdiki adı ile Kahramanmaraş adı vermiştir.

Halkı direnişe sevk eden olaylar şöyle gelişti:Fransız işgalinin ilk günlerinde Maraş kalesinden Türk bayrağı indirildi.Fakat,halk tekrar astı. Sütçü İmam Olayı:Yolda Müslüman kadınlara taciz eden 3 Ermeni asker civardaki kahvelerden birinin müdahalesiyle karşılaştı.Kahvedekilerden 1 kişi öldürüldü, 1'i de yaralandı. Fakat, Sütçü Ali Hoca (Sütçü İmam) olaylara müdahale ederek 2'sini öldürdü. Direnen Maraş halkı 1920 yılında işgalden kurtuldu. 1921 yılında Ankara Antlaşmasını imzalayan Fransa Antep, Urfa ve Maraş'ı TBMM yönetimine terk ederek çekildi. Daha sonra TBMM, Maraş'a istiklal madalyası verdi. Ardından "Kahraman" ünvanını kazanmıştır.ayrıca madalyada almıştır. madalyalı tek şehirdir.

Cumhuriyet dönemi Edit

Maraş Olayları Alevi-Sünni çatışması olarak tarihe geçmişti. Olaylar 12 Eylül öncesi yaşanan sol-sağ çatışmalarından etkilenmiştir. Resmi verilere göre 114-115 kişi ortada hiçbir sebep yokken öldürülmüştür. Bu sayı her iki tarafın toplam kaybıdır. Olaylarla ilgili mübalağalı rakamlar telaffuz edilmiştir. Bunu 5000'e kadar çıkartanlar olmuştur ama bu aslında doğru değildir. Bu olaylar tüm Türk halkına bir ders olmuştur. Kardeş kavgası acı bilançolar bırakmıştır.

Idari Yapı Edit

2010 TUIK verilerine göre ilimizde merkez ilceyle beraber 10 ilce, 52 belde ve 476 köy vardir.

Coğrafya Edit

Kahramanmaraş Coğrafik olarak 3/4 ü dağlarla kaplı, Büyük Çoğunluğu Akdeniz bitki örtüsüne sahiptir. Akdeniz İkliminin yanı sıra Güneydoğu Anadolu iklimi(Pazarcık İlçesi) Doğu Anadolu Karasal İklimi(Elbistan ve Afşin İlçesi) Akdeniz Yayla İklimi(Andırın ve Göksun İlçesi) görülmekte bu kadar farklı iklimlerin bir arada olması bitki çeşitliliğini de beraberinde getirmektedir. Tabi ve bozulmamış bir coğrafya sahip olan Kahramanmaraş'ın Karadeniz Bölgesini aratmayacak güzellikte birçok yaylası mevcuttur.

İlimiz 14.346 km²’lik yüzölçümü ile Türkiye'nin 11. büyük vilâyeti durumundadır. 37-38 kuzey paralelleri ile 36-37 doğu meridyenleri arasında yer alır. Merkez ilçe deniz seviyesinden 568 m. Yükseklikte olup, ilin kuzey kesimleri oldukça dağlıktır. Yeryüzü şekilleri genellikle Güneydoğu Torosların uzantıları olan dağlarla bunlar arasında kalan çöküntü alanlarından oluşmaktadır. Arazi yüksekliği 350 metreden 3000 metreye kadar çıkan ilimizde geniş ovalar vardır. Bunlar; Gâvur, Maraş, Göksun, Aşağı Göksun, Afşin, Elbistan, Andırın, Mizmilli, Narlı ve İnekli Ovalarıdır.

İlimizin belli başlı dağları ise; Nurhak, Binboğa, Engizek, Uludaz ve Ahırdağıdır. Ceyhan nehri ile Aksu, Bertiz, Erkenez, Göksu, Göksun, Hurman, Körsulu, Sarsap ve Söğütlü çayları ilimizin başlıca akarsularıdır. Ayrıca Kahramanmaraş Türkiye'nin en çok baraja sahip illerinden bir tanesidir.Şu anda 7 baraj bulunmakla birlikte 3 tanesinin inşaatı sürmektedir.Kahramanmaraş bu baraj ve termik santraliyle ülkemizin enerji ihtiyacının %12,5 ini tek başına sağlamaktadır.

Ekonomi Edit

Dosya:Kahramanmaras.jpg

Kahramanmaraş'ın ekonomik yapısı, Cumhuriyet'ten 1980'li yıllara kadar genellikle tarım, hayvancılık ve küçük el sanatlarına dayalı olarak gelişmiştir.Bu süreçte şehrin ekonomisi gerek insanların içe dönük üretim ve ticaret stratejisi, gerekse de şehrin devletin ekonomi ve alt yapı konularındaki hizmetlerinden yeteri kadar pay alamamasından dolayı önemli ölçüde büyüme sağlanamamıştır.

Türkiye'de piyasa ekonomisi kural ve ilkelerinin benimsenmeye başlanmasıyla, 1980'li yılların başından itibaren Kahramanmaraş, bu çerçevede izlenen ekonomik politikalara hızla uyum göstermiştir. Ekonomik olarak yeni bir döneme, sanayileşme ve çağdaş ticaret sürecine girilmiştir. Böylece yıllarca gerçekleştirilemeyen ekonomik büyüme için gerek sermaye, gerekse girişimcilik konusunda alt yapı oluşturulmaya başlanmıştır. Devletin, üretime ve ihracata yönelik geliştirdiği teşviksel politikalara hızlı cevap veren ve bu çerçevede teşviklerini doğru kullanarak bu fırsatı iyi değerlendiren Kahramanmaraş'lı girişimciler şehrin bugün sahip olduğu dinamik ekonomik yapıyı kurmuştur.Pazarcık Ovası tarımsal alanda adeta Kahramanmaras'a can vermektedir.Özellikle Temmuz aylarında yurtdışında yaşayan Pazarcıklıların izine gelmesi ile Kahramanmaras esnafı adeta ticarette zirve yapar.

Kalkınma ve Sanayileşme Süreci Edit

Türkiye'de 1960 sonrası sekiz kalkınma planı hazırlanmıştır. İlgili dönemde ekonomik ve toplumsal yapının yeni yasal düzenlemelerle kararlı bir gelişme sürecine gireceği, sorunların bu yöntemle çözümleneceği düşüncesi yaygınlaşmıştır. Siyasal ve ekonomik bunalım yıllarından sonra, hak ve özgürlükleri genişletme ve kararlı bir ekonomik gelişme, demokratik bir anayasal düzenleme ile ekonominin planlanmasını gerektirmiştir.

Özel sektör yatırımları Edit

Kahramanmaraş'ta gerçek anlamda özel sektör yatırımları 1984 yılında başlamıştır. Sanayileşme, genel itibariyle tekstil sektörü alanında gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, geçmişten gelen küçük el sanatlarından bakırcılık ve alüminyumculuğun uzantısı olarak çelik mutfak eşyaları sektörü de aynı sanayileşme eğiliminden payını oldukça önemli ölçüde almıştır.

Sektör büyüklüğü açısından, tekstil sanayinden sonra ikinci sırada Çelik Eşya Sanayi yer almaktadır. Kentin en önemli sektörlerinden biri olan Toz ve Pul Bibercilikte sanayileşmeye paralel olarak gelişme eğilimindedir. Kahramanmaraş'ın ülkemizde ün kazanmasına yola açan dondurma sektörü en hızlı gelişen sektörler arasındadır. Kahramanmaraş dondurması sanayileşmeden büyük ölçüde etkilenmiş, ülkemiz sınırlarını aşmış ve öncelikle yakın ülkeler ve ABD, daha sonrada tüm dünya ülkelerine yayılma sürecine girmiştir.

Sanayileşme sürecinde oldukça yüksek bir hıza ulaşılmıştır. Bu dönemde birçok yatırım hayata geçirilmiştir. Tekstil sektörü lider durumunda olmak üzere Konfeksiyon, Çelik Mutfak Eşyası, Pamuk İşleme (çırçır), İnşaat, Bankacılık, gıda, Yem, Ambalaj, Kağıt ve Makine İmalatı, Isıtma ve Soğutma sistemleri sektörleri iktisadî profilin ana hatlarını oluşturmuştur. Nakliye, Kuyumculuk, Bakır ve Alümiyum Doğramacılık, Plastik Doğramacılık, Kereste ve Yapı Malzemeleri Sanayi gibi diğer sektörler de kent ekonomisinin dinamiklerini oluşturmaktadır.

Kahramanmaraş ekonomisinin en gelişmiş sektörü olan tekstilde, özellikle teknoloji ve kalitede ulaşılan nokta Türkiye standartlarının üstüne çıkmıştır. Dünya tekstil pazarlarında teknolojik olarak ve kalite bakımından rahatça rekabet edebilecek yetenek kazanmıştır. Böylece uluslararası bir hammadde merkezi haline gelmiştir. Kentin olduğu gibi ülkenin de iktisadî büyümesinde tartışılmaz bir statüye sahip olan Tekstil Sanayi yüksek döviz girdisi sağlamaktadır.

Bu bölümde Kahramanmaraş'ta özel ve kamu kesimi tarafından kalkınma planları çerçevesinde gerçekleştirilen kalkınma çabaları konusunda bilgiler verilmiştir. Öncelikle, özellikle 1980'li yıllarda gerçekleştirilen özel kesim yatırımları kentin ekonomi büyüklüğünden önemli bir pay almaktadır. Bu bakımdan öncelik sırası özel sektöre verilmiştir.

Ayrıca Kahramanmaraş, ayakkabı sektöründe Türkiye'de 1. sıradadır. Öyle ki, Harry Potter, Yüzüklerin Efendisi, Truva gibi büyük filmler ayakkabısını Kahramanmaraş'lı ustalara yaptırmışlardır.

Nufus Edit

2010 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre İl nüfusu 1.044.000’dir. Kahramanmaraş kent merkezi nüfusu 412.000 dir. Nüfusun % 58’i il ve ilçe merkezlerinde, % 42’si ise belde ve köylerde yaşamaktadır. İl genelinde km²’ye düşen kişi sayısı 72’dir.

Ulaşım Edit

Kahramanmaraş Akdeniz Bölgesinin doğusunda bulunmakta ve hem kara hem de demir yolu ulaşımında güneyden ve Akdeniz'den gelen yolları doğuya ve kuzeye bağlayan önemli bir noktadır.

Birçok ilden otobüs seferlerinin bulunduğu otobüs terminali kent merkezindedir.Yeni otobüs terminali kent merkezine 4 Km uzaklıktadır.

Kahramanmaraş tren istasyonu ile demiryolu ulaşımı sağlanmaktadır.

Türk Hava Yolları İstanbul-Kahramanmaraş arasında haftanın her günü direk sefer düzenlemektedir. Ayrıca Anadolu Jet ile Ankara-Kahramanmaraş arasında havayolu ulaşımı sağlanmaktadır.

Eğitim Edit

2010–2011 eğitim öğretim yılında toplam 251.338 öğrenciye 10.425 kadrolu, 929 sözleşmeli olmak üzere toplam 11.354 öğretmen tarafından eğitim verilmektedir. Derslik Başına Düşen Öğrenci Sayısı Okul Öncesinde 25, İlköğretimde 38, Lisede 36’dir.

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde;

Sağlık Edit

Kahramanmaraş'ta toplam 19 hastanenin yatak kapasitesi 1.920 olup, yatak başına düşen kişi sayısı 540’tır. 2010 Aralık ayı itibariyle İlde yeşil kartlı kişi sayısı 259.633’tür.

Kahramanmaraş barajları Edit

Sır Barajı : Kahramanmaraş İlinin 33 km batısında Ceyhan Nehri üzerinde inşa edilen Sır Barajı, yılda 725 GWh (Giciwatt) enerji üretmektedir. Yıllık ortalama enerji üretimi 725 milyon Kilowattsaattır. Sır Barajı ve HES tesisleri Çukurova Elektrik A.Ş. tarafından 1991 yılından itibaren işletilmektedir.

Menzelet Barajı: Kahramanmaraş İlinin 26 km kuzey batısında Ceyhan Nehri ile Güredil Çayının birleştiği yerin 2,5 km mansabında inşa edilen Menzelet Barajı yılda 515 GWh (Giciwatt) enerji üretim kapasitesine sahiptir. Toplam göl hacmi 2.088 hm3, kurulu güç 124 MW. olan baraj faaliyettedir. Yıllık ortalama enerji üretimi 575 Milyon kilowattsaat.

Kartalkaya Barajı: Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesinin 5 km kuzeybatısında Aksu çayı üzerinde inşa edilen ve 1971 yılında işletmeye açılan Kartalkaya Barajı ile Narlı ve Kahramanmaraş Ovalarında toplam 22.810 hektar alan sulanmaktadır. Ayrıca Gaziantep İlinin içme, kullanma ve endüstri suyu için yılda 47 hm³ su verilmektedir.

Ayvalı Barajı: İl Merkezinin 23 km kuzeydoğusunda, Erkenez çayı üzerinde inşa edilmekte olan Ayvalı barajı ile, Kahramanmaraş’a içme, kullanma ve endüstri suyu olarak yılda 52 hm³ su verilecek, brüt 1.680 ha. arazinin sulanması sağlanacak ve taşkın zararları önlenecektir. Toplam göl hacmi 80 hm3 olan baraj tamamlandığında İl Merkezinin 2025 yılına kadar içme suyu karşılanacaktır. Ayvalı Barajı 02 Aralık 1992 tarihinde ihale edilmiş ve 14.01.1993 tarihinde işe başlanmıştır.

Klavuzlu Barajı: Kahramanmaraş İlinin 18 km kuzeybatısında Ceyhan nehri üzerinde inşa edilmektedir. Tamamlandığında Hatay İl Merkezine kadar uzanan 96.963 ha. tarım arazisinin sulanması ve 54 MW kurulu gücü ile yıllık 100 Milyon kwh enerji üretimi amaçlanmaktadır. Sulamanın 27.818 hektarı İlimiz sınırları içerisindedir. 12.08.1993 tarihinde ihale edilmiş olup, 05.01.1994 tarihinde yer teslimi yapılmıştır.

Adatepe Barajı: Kahramanmaraş İli Göksun İlçesinin 20 km. kuzeydoğusunda Göksun Çayı üzerinde inşaa edilmektedir. Barajın 04.11.1994 tarihinde ihalesi yapılarak işe başlanmıştır. Baraj ve sulama tesisleri tamamlandığında Afşin-Elbistan Ovalarında 44.030 ha. arazi sulanacaktır.

Kişiler Edit

Yönetim Edit

İlin valileri Edit

Kahramanmaraş ilinin şu anda görevde bulunan (ocak 2011) valisi Şükrü Kocatepe'dir.

Mehmet Niyazi Tanılır 2007 - 2011 İlhan Atış 2003 - 2007 Ali Bilir 1999 - 2003 Saim Çotur 1996 - 1999 Aslan Yıldırım 1994 - 1996 A. Osman Çelebioğlu 1993 - 1994 Atilla Vural 1992 - 1993 Erdoğan İzgi 1991 - 1992 Mustafa Demir 1986 - 1991 Adnan Darendeliler 1984 - 1986 Kamil Demircioğlu 1983 - 1984 Celal Güvenç 1980 - 1983 Nurettin Yılmaz 1979 - 1980 Enver Hızlan 1979 - 1979 Tahsin Soylu 1978 - 1979 Yiğit Kızılcan 1975 - 1977 Naim Cömertoğlu 1972 - 1975 Hilmi İnanç 1971 - 1972 Adil Aktan 1970 - 1971 Necmettin Karaduman 1966 - 1970 Kemalettin Koray 1964 - 1966 Ahmet M. Gümüşlü 1962 - 1964 Orhan Akbay 1960 - 1962 İhsan Atınç 1960 - 1960 Kazım Atakul 1959 - 1960 İbrahim Öztürk 1955 - 1959 Lütfü Öner 1954 - 1955 Safaattin Karanakçı 1954 - 1954 Ahmet Tekelioğlu 1953 - 1954 Mustafa Cemal Babaç 1952 - 1953 Şevket Özanalp 1951 - 1952 Mustafa Rauf İnan 1950 - 1951 Nurettin Özçöbek 1949 - 1950 Nuri Atay 1947 - 1949 Osman Nuri Tekeli 1946 - 1947 Mehmet Recai Türeli 1946 - 1946 Refik Noyan 1944 - 1946 Kudret Kantoğlu 1942 - 1944 S.Özdemir Günday 1939 - 1942 İbrahim Sabri Çıtak 1938 - 1939 Osman Şahinbaş 1937 - 1938 Can Kılıçaslan - 1936 - 1937 Salih Cemal Gülen 1936 - 1936 Mustafa Adil Bayman 1935 - 1936 Fahrettin Kiper 1933 - 1934 Mehmet Arif 1932 - 1932 Ebubekir Sami Baran 1926 - 1931 Halit Bey 1925 - 1926 Ahmet Ekrem Engür 1924 - 1925 Ahmet Ekrem Engür 1923 - 1923

Ayrıca bakınız Edit

Kaynakça Edit

  1. 1,0 1,1 1,2 Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 25 Ocak 2010.
  2. Kahramanmaraş'ın Etnik yapısı Kanal46.com

Dış bağlantılar Edit

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'da Kahramanmaraş ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiKaynak'ta Kahramanmaraş ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.

Şablon:Kahramanmaraş ilçeler Şablon:Türkiye idariar:كهرمانمرعش (محافظة) az:Qəhrəmanmaraş vilayəti be:Правінцыя Кахраманмараш be-x-old:Кахраманмараш (правінцыя) bg:Кахраманмараш (вилает) br:Kahramanmaraş (proviñs) ca:Província de Kahramanmaraş ckb:پارێزگای کاهرامان ماراش crh:Kahramanmaraş (il) cs:Kahramanmaraşská provincie cv:Кахраманмараш (ил) cy:Kahramanmaraş (talaith) de:Kahramanmaraş (Provinz) diq:Gurgum (wılayet) el:Επαρχία Καχραμανμαράς en:Kahramanmaraş Province eo:Provinco Kahramanmaraş es:Provincia de Kahramanmaraş eu:Kahramanmaras probintzia fa:استان قهرمان مرعش fr:Kahramanmaraş (province) hu:Kahramanmaraş (tartomány) hy:Կահրամանմարաշ (նահանգ) id:Provinsi Kahramanmaraş it:Provincia di Kahramanmaraş ja:カフラマンマラシュ県 ka:ქაჰრამანმარაში (პროვინცია) ku:Mereş (parêzgeh) la:Kahramanmaraş (provincia) lv:Kahramanmarašas ils mk:Кахраманмараш (покраина) mrj:Кахраманмараш (ил) ms:Wilayah Kahramanmaraş nl:Kahramanmaraş (provincie) os:Кахраманмараш (ил) pl:Kahramanmaraş (prowincja) pnb:صوبہ کہرامانمراش pt:Kahramanmaraş (província) ro:Provincia Kahramanmaraș ru:Кахраманмараш (ил) sv:Kahramanmaraş (provins) sw:Mkoa wa Kahramanmaraş tg:Вилояти Кахраманмараш tk:Kahramanmaraş (il) ug:قاھرامان ماراش ۋىلايىتى uk:Кахраманмараш (іл) uz:Kahramanmaraş (viloyat) vi:Kahramanmaraş (tỉnh) vo:Kahramanmarajiän war:Kahramanmaraş (lalawigan) zh:卡赫拉曼马拉什省 zh-min-nan:Kahramanmaraş (séng)

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.