Şablon:Leviler - d


Levi -
Leviler - Levites
Hz İsanıb annesi Meryem, Levioğulları soyundan geliyordu.
Kohen = Bat-Kohen - Urfalim
R1a

Aşağıdaki metin google çevirisidir.

Levililer לויים
[1][2][3]

[4][5][6]

Üst sıra (soldan sağa) Musa • Harun • Samuel • Yitzhaq ben Amram • Yaakov Yitzchak Horowitz • Adam Levine

Toplam nüfus
Milyon 1.0-1.1 civarında çapında [a]
Önemli nüfusa sahip bölgeler
 İsrail 360,000
 Amerika Birleşik Devletleri 300,000
 Fransa 38,000
 Kanada 25,000
Diller

Yöresel: İbranice , İngilizce Arşivi: Eski İbraniceAramice

Din

Yahudilik , Samaritanism

İlgili etnik gruplar

Yahudiler , Samaritans

Dipnotlar
Levililer (rahipler) de dahil Kohens (yüksek rahip) ve yakından Yahudi veya Samaritan toplulukları ile bağlı

Yılında Yahudi geleneği, Levili ( zam:. ː aɪ t/ , İbranice : לֵוִי , Modern  Levi Tiberian  Lewi  ; "Attached") bir üyesi olan İbrani kabilesi arasında Levi . Ne Joshualiderliğindeki İsrailliler toprağa Canaan , Levili vardı sadece İsrail şehirleri aldı kabilesi ama (Tesniye 18:2) "Rab'bin İsrail kendini Tanrı onların miras, çünkü" toprak olması için izin verilmemiştir. [ 1  ][ 2 ] Levi Kabile İsrailliler için belirli bir dini görev yaptı ve aynı zamanda politik sorumlulukları vardı. Buna karşılık, toprak kabilelervermek için beklenen onda özellikle Levililer, olarak bilinen tithe Maaser Rishon veya Levili Tithe . Geçerli Yahudi Uygulamada, imha kalma Kudüs Tapınağı , Levili toplumlu ayrıcalıkları ve sorumlulukları çoğunlukla sınırlıdır sinagogda Tora okuma ve ritüel pidyon haben .

Musa ve kardeşi Aaron , hem Levililer vardı. İncil kapsıyor göre Levili hanedanının Önemli soyundan Miriam , Samuel , Hezekiel , Ezra , Malaki , Vaftizci Yahya ,Evangelist işaretleyin , Matthew Evangelist ve Barnabas . Ilk Aaron, torunları Kohen Gadol İsrail, yüksek rahip, ruhban sınıfı, olarak tayin edildi kohanim . Gibi, kohanim Levi oymağının (kohanim olduğunu iddia eden insanların birçok haplogroups olmasına rağmen) bir aile hanedanı oluşturan ve böylece tüm kohanim geleneksel Levililere olarak kabul edilir, ancak tüm Levililer kohanim vardır.

Içindekiler[düzenle | kaynağı değiştir]

  [ hide ] *1 İncil'de

değiştir ]İncil[düzenle | kaynağı değiştir]

Kabilesi Levi, oniki oğlundan biri sonra adlandırılmıştır Yakup (diğer adıyla İsrail ). : Levi üç oğlu vardı Gerşon , Kehat ve Merari ( Tekvin 46:11 ).

                    Levi       Melcha  
       
                                         
                                                     
                   
                    Gershon   Kehat   Merari    
                                           
                                                     
                               
      Jochebed       Amram   Yishar   Hebron   Uzziel
       
                                     
                                   
                     
    Miriam   Aaron   Musa    
 

Kehat oğlu Amram babası olan Miriam , Aaron ve Musa . Ve torunları Aaron : Kohanim ("Rahipler"), rahipler olarak özel bir rolü vardı Tabernacle vahşi ve ayrıca yılında Kudüs Tapınağı .Kalan Levili ( Levi'yim içinde İbranice üç gruba (Gerşon soyundan veya bölünmüş), Gershonites , Kehat soyundan veya Kohathites ve Merari soyundan veya Merarites ) Tabernacle her dolu farklı roller ve üstü Tapınağı hizmetleri.

Temple Levililer 'başlıca rolleri şarkı dahil Mezmurlar , Temple hizmetleri sırasında Tapınağı için inşaat ve bakım yapmadan, gardiyan olarak görev, ve diğer hizmetleri yapmak. Levililer de koruyarak, öğretmen ve hakim olarak görev sığınak şehirlerde İncil zamanlarda. Kitabı Ezra Levililer inşası için sorumlu olduğu raporlar İkinci Tapınak ve ayrıca tercüme edilmiş ve açıklanmıştır Tevrat alenen okunması sırasında.

Mısır'da Levililer Tanrı'nın sadık kaldı sadece kabilesi vardı. Sırasında Exodus Levili kabilesi ibadet olanların karşısında Musa'nın şeriatına korunmasında özellikle gayretli idi Altın Buzağıonların papazlara durumu için bir sebep olmuş olabilir. [ 3 ]

değiştir ]Tevrat'ta[düzenle | kaynağı değiştir]

In Numbers Kitap Levililer için ministering suçlandı Kohanim (rahipler) ve gözetleyen Tabernacle :

2 de kardeşinin getirmek ile, siz ve sizinle birlikte oğulları tanıklık çadırın önünde iken onlar size ve size bakan katılabilir Levi, babanın kabilesinden kabilesi. 3. Onlar üzerinde nöbet tutacak Sizin ve tüm çadır üzerinde, ancak kutsal gemilere ya da diye mihraba yakın gelmek değildir, ve sen, ölürsün. 4. Onlar size katılmak ve çadırın her hizmet için toplantı çadırın üzerinde nöbet tutacak ve hiçbir yabancı. size yaklaşmak zorundadır 5 Ve tekrar İsrail halkına gazabını hiçbir zaman olabilir, kutsal üzerinde ve sunak üzerinde nöbet tutmak zorundadır. 6 Ve işte, ben arasından kardeşlerin Levililer almış İsrail insanlar.Onlar toplantı çadır hizmeti yapmak için Rab verilen size bir hediye, vardır. Sayılar 18:2-6 (ESV)

değiştir ]Peygamberler içinde[düzenle | kaynağı değiştir]

Yeremya Kitabı Kral Davut'un tohumu ile antlaşma ile bağlayarak, Kohanim (rahipler) ve Levililer ile bir antlaşma konuşuyor:

Cennet konak sayılı olamaz gibi, ölçülen deniz kum ne; yani soyu çarpacaktır David Kulum, ve Levililer Beni kahinlik olduğunu.
Ve L kelime ORD söyleyerek, Jeremiah geldi:
L iki aile: 'Considerest sen bu insanlar söyleyerek, konuştum değil ne ORD seçtin, Onları atmak indirdiği? Yeremya 33:22-24

Peygamber Malaki Levi ile bir antlaşma da konuştu:

Kendime antlaşma Levi, der L olabilir, size indirilene bu emir göndermiş olduğunuz o bilin ORD hosts.
Benim antlaşma yaşam ve barış onunla, ben ona verdi, ve korku, ve o Ben korkulan ve İsmim korkuyordu.
Gerçeğin yasası ağzında idi ve kötülükten dudaklarını bulunamadı, o barış ve dürüstlük Me ile yürüdü ve uzakta kötülük birçok döndün. Malaki 2:4-6

Malaki gelişi ile "Levi oğulları" bir arınma bağlı Tanrı'nın habercisi :

Hani, Kendime göndermek haberci ve siz aramak Rab, aniden O'nun gelecek;, ve o önümde önünü olacaktır tapınak o Huzurunuzda, der, ve antlaşma habercisi, siz zevk kime seyretmek L ORD hosts.
Ama kim onun geleceği güne uymak olabilir? Zaman o appeareth Ve kim duracak? Için o bir rafinerici ateşi gibi, ve Fullers 'sabun gibi;
Ve o bir rafinerici ve gümüş temizleyici gibi oturacağım ve o Levi oğulları arındırmak, altın ve gümüş olarak tasfiye edilir ve bu L Allah'a sunacağım onlar orada olacaktır ORD doğruluk teklifleri. Malaki 3:1 - 3

değiştir ]İncil eleştiri[düzenle | kaynağı değiştir]

Tevrat'ın parçaları savunanlar tarafından atfedilen Belgesel hipotez için Elohist , tedavi gibi görünüyor Levili yerine bir kabilenin belirleyicisi olarak değil, özellikle rahiplik uygun birisi için tanımlayıcı niteliği olarak ve hissediyorum Musa ve Harun'un olarak tasvir ediliyor yerine adlandırılan bir kabilenin bir parçası olmaktan daha Joseph grubun parçası Levi . [ 4 ]Levililer tarafından belirtilmeyen Deborah Song İncil'in eski pasajlar arasında sayılmaktadır. Jahwist pasajlar daha muğlak dili var; geleneksel bir işaret olarak yorumlanmıştır isimli bir kişi Levi onlar da sadece başlıklı bir toplumsal konumu işaret olarak yorumlanabilirlevi . [ 5 ] dağılmış olmalarını küfrederek, Jacob (daha sonra Deborah Şarkı fazla) Blessing yılında Levi bir kabile olarak kabul edilir; eleştirmenler bir olarak görüyor etiyolojik postdiction bir kabilenin çok dağınık olabilir nasıl açıklamak için, rahiplik başlangıçta herhangi bir kabileye açık olduğunu olmanın basit bir çözüm, ama yavaş yavaş kendileri için ayrı bir kabile olarak görülüyor. oldu [ 5  ][ 6 ] olarak Priestly Kaynakve eleştirel alimler yüzyıllar sonra menşeli olarak görüntülemek Musa, kutsama, Levililer sıkıca bir kabile ve rahiplerin olması hakkına sahip tek kabile olarak kurulmuştur.

değiştir ]Çağdaş Yahudi Uygulamada[düzenle | kaynağı değiştir]

Bugün içinde Levililer Ortodoks Yahudilik bu sorumlulukları Tapınak'ın yıkılmasından azaldı olmasına rağmen, insanlar yatıyordu kıyasla ek hak ve yükümlülükleri devam etmektedir. Örneğin, Kohanim uygun olan Tevrat'a çağrılacak ilk Levililer izledi. Levililer de yardım sağlamak Kohanim önce, özellikle ellerini yıkama, Kohanim ezbere Priestly Blessing . Onlar da katılmayan Pidyon haben onlar geleneksel İlahi hizmet sözü verdi, çünkü (ilk doğan kurtuluş) töreni. Muhafazakar Yahudilik özel statüye sahip olarak Levili tanır, ancak tüm Muhafazakar cemaatleri now Kohanim birinci ve ikinci okuma ve Levililer ve Tevrat , ve birçok artık bu gibi ritüelleri yerine Priestly Blessing ve Pidyon Haben hangi Kohanim . ve Levililer özel bir role sahip Reconstructionist ve Reform Yahudiliği arasındaki ayrımlar gözlemlemek yok Kohanim , Levililer ve diğer Yahudiler .

Ortodoks Yahudilik Kudüs Tapınağı ve Levitical rolünün yeniden başlamasını nihai yeniden inanmaktadır. Okullar az sayıda öncelikli olarak var İsrail'in kendi rollerini rahipler ve Levililer yetiştirmektir. Değil eski kurban sisteminin önceden uygulandığı gibi olsa Muhafazakar Yahudilik, bir ibadet evi olarak ve Levililer için bazı özel rolü Tapınağı'nın restorasyon inanmaktadır.

Reform ve Reconstructionist Yahudilik hiç bir gelecekte Tapınağı inanıyorum, veya rol soy tarafından belirlenen bir ibadet şeklinde değil. Ancak, bazı Reform sinagog hizmetler ve diğer fonksiyonları ile yardımcı olmak için gönüllü üyelerine sevk edecektir "Levililer." kaynak belirtilmeli ] Bu bir yüceltici başlığı daha fazla olduğunu ve soyunun hiçbir dayanağı bulunmamaktadır.

değiştir ]Kohens[düzenle | kaynağı değiştir]

Ana maddeler: Kohen ve Rahiplik (Eski İsrail)

Kohanim geleneksel inanılan ve olan halachically doğrudan babanın soyundan gelen kökenli olması gereken İncil Aaron ve Levi kabilesinin.

Kohen kullanılan Tevrat ifade etmek için rahipleri böyle bir bütün olarak İsrailli millet olarak, İsrail ve non-İsrailli her ikisi, yanı sıra rahipler (İbranice kohanim of) Baal . Varlığı sırasında Kudüs Tapınağı , Kohanim (günlük ve tatil yapılan Yom Tov arasında) görevleri kurbanlık teklifleri .

Bugün kohanim içinde olsa az biraz farklı durumlarını korumak Yahudilik ve uygun ek kısıtlamalar ile bağlı Ortodoks Yahudilik.

değiştir ]Bat Levi[düzenle | kaynağı değiştir]

Bir Bat Levi (bir Levili kızı) artık birçok kişi tarafından kabul edilmektedir rishonim Ortodoks ve Muhafazakar hem Musevilik çizgisel kutsallığı sahip olarak, [ 7 ] Levitical öşür (hasılat almak için onun geleneksel uygunluk kaynaklanan Maaser Rishon ). Ne olursa olsun onu medeni durum veya kocanın kabilenin Ortodoks Yahudilik ve Muhafazakar Yahudilik, Bat Levi çocuk, iki yılında yoluyla itfa edilme şartı çocukları için geleneksel muafiyet korumak Pidyon haben . Sanılanın aksine, bu çizgisel kutsallığı her türlü bağlı değildir [ 8 ] değil, bir olduğunu Mitzvah diğer tüm Mitzvaların benzer.

Muhafazakar Yahudilik aslında çağırılıyorsunuz dahil bir erkek Levi gerçekleştirmek tüm ritüelleri gerçekleştirmek için bir Bat Levi izin Tevrat Levili için aliya muhafaza geleneksel aşiret rolleri ve modifiye geleneksel cinsiyet rolleri hem sahip olan Muhafazakar sinagoglarda. [ 9 ]

değiştir ]Levili ve Holokost[düzenle | kaynağı değiştir]

Ana madde: Holokost teoloji

1938 yılında, olarak bilinir hale gelen şiddet salgını ile Kristallnacht , Amerikan Ortodoks haham Menahem HaKohen Risikoff merkez ibadet Yahudi ve dünya yanıtları açısından Rahipler ve Levililer için gördü rolü, ayini, ve hakkında yazdı teshuva , tövbe. In הכהנים והלוים HaKohanim vHaLeviim (1940) , Rahipler ve Levililer , o bu grupların üyeleri öyküsü (aşağıda) ve itfa (yukarıda) arasındaki alanda var olduğunu vurguladı ve dua hareket başkalarına yardım etmek için eşsiz bir şekilde hareket etmeli ve eylem, ve acı bir son getirmek yardımcı. O Bugün, biz de su yok, ama yakar ve harabe haline Yahudi yaşamı dönüşür. Şimdi bir kan seli boğuluyorlar parlak bir yangın, sel bir zamanda yaşıyoruz "diye yazdı ... Kohanim sayesinde ve Levi'im yardım bütün İsrail'e gelecek. " [ 10 ]

değiştir ]Levili nüfusu[düzenle | kaynağı değiştir]

değiştir ]Levili Y-kromozomu çalışmaları[düzenle | kaynağı değiştir]

Behar tarafından Y-kromozomunun A 2003 çalışma ark. birden fazla kökeni işaret Aşkenaz Levili, Aşkenaz Yahudiler yaklaşık% 4'ü oluşturan bir ruhban sınıfı. O bulundu haplogroup Ortadoğu'da veya arasında nadir R1a1a (R-M17), Sefarad Yahudileri, Orta Asya menşeli ve Doğu Avrupa'ya hakim, Aşkenaz Levili% 50'nin üzerinde mevcut ise Aşkenaz Levili 'baba soyunun geri kalan Ortadoğu kökenlidir. Behar muhtemelen. Olası bir açıklama olarak Aşkenaz topluluğunun ilk oluşumu ve yerleşim yakın bir zamanda meydana bir veya çok az Avrupalı ​​erkekler de kapsayan, bir kurucu olayı göstermektedir [ 11 ] "Nebel, Behar ve Goldstein, spekülasyon gibi ne olsa Dunlop, 1967;, Ben-Sasson 1976 (1957 Baron, bazı yazarlar tarafından sürülmektedir olarak Ashkenazi Yahudilerinin çoğu ya da Aşkenaz Levili içinde R1a1 haplogroup microsatellite haplotip bileşimin nry haplogroup kompozisyonu, büyük bir Xazar veya başka kökenli Avrupa ile tutarlıdır ; Tuşlar 1999), bir çağdaş Aşkenaz Levili arasında bir tek veya bir kaç kurucularının önemli katkısı göz ardı edemeyiz ". [ 12 ]

değiştir ]Linage[düzenle | kaynağı değiştir]

Levi soyadı veya ilgili bir terim olması illa bir kişi Levili olduğu anlamına gelmez ve birçok Levililer gibi soyadları yok. Levitical durum bir ailenin soy geleneğinin bir parçası olarak, ebeveynden çocuğa ailelerde aşağı geçirilir. Tribal statüsüne göre belirlenir babanın soyundan gelen kökenli , kimin biyolojik babası bir Levili (kabulü veya suni tohumlama durumlarda, durumu genetik babası tarafından belirlenir) bir çocuk, aynı zamanda bir Levili nitelendirilir. Yahudi durumu dolayısıyla çocukların üzerine Levitical statüsü veriyor hem de biyolojik anne bir Levili olarak Yahudileri ve biyolojik babası olmasını gerektirir, anasoylu iniş tarafından belirlenir.

Şu anda her iki ebeveyn tarafından conferable olarak Yahudi durumu kabul Yahudiliğin sadece dalları da bu her iki durumda da bir görünümü nedeniyle aşiret durumları ve farklılıkları, kaldırmış eşitlikçi ilkeler geçersiz Halaha'nın (geleneksel Yahudi hukuku). Buna göre, anasoylu iniş conferable olarak Levitical statüsü konusunda Yahudilik hiçbir dalı bulunmuyor. Bu, geleneksel bir şekilde, ya da conferable patrilineally, ya mevcut olmayan ve hiç haiz değildir.

değiştir ]Önemli soyundan[düzenle | kaynağı değiştir]

değiştir ]geleneğinde[düzenle | kaynağı değiştir]

değiştir ]Tarihte Yahudi soy[düzenle | kaynağı değiştir]

Bazı Levililer onların papazlara durumunu belirtmek için ilgili soyadını benimsemiştir. İlle downlisted soyadı tüm taşıyıcılar Levili kabilesi türemiştir, ama genellikle çağlar boyunca hakiki Levili kökenli iyi bir gösterge olarak kabul edilir. Çünkü farklı coğrafi konumları, isimleri çeşitli varyasyonları vardır:

  • Sefarad kökenli "Alouwi", Arapça varyant,
  • Aguiló - Mallorca (Xuetes) den Yahudilere soyadı.
  • "Bazes"-Bir Levili Soyadı.
  • Benveniste - bir Sefarad Yahudi soyadı.
  • Horowitz HaLevi , ya da sadece Horowitz / Hurwitz / Gurvich - Sefarad kökenli bir Avrupa Levili soyadı.
  • Levi , Lévy - Ashkenasic ve Sefarad gruplarda eşit ortak "Levili", İbranice.
  • HaLevi , Halevi ve Halevy - İbrani dili ve tüm "çevirmek Levi "ya da" Yahudi ".
  • Levin - Rus varyasyon, ayrıca Levine , Lavin veya lavine ( pron:. ə ː n/ "ravine" ile kafiyeli, ya da daha fazla anglicised bazı durumlarda ə aɪ n/ "ilahi ile kafiyeli, ") ve Lewin Polonyalı bir varyasyonu.Bazen Almanca'ya "talasemi" (vadi) ile desteklenmiş Levinthal'ın veya Leventhal ve-sohn ve-oğul Levinson ya Levinsohn bir lakap olarak, ve Slav-kayak ve gökyüzü sonekleri Levinski , Levinsky , Lewinskive Lewinsky ("e" genellikle Alman alanlarda "a") ile değiştirilir.
  • Lev - basitleştirilmiş Rus varyasyonu.
  • Levi veya Levy - ortak bir Levili soyadı
  • Leviyev - Ruslaşmış soyadı (ekleme yev / yev birçok ki) Bukharian Yahudilerin Orta Asya var. Bazen yazılmış Leviev ya da hatta Levaev .
  • Levita - Elijah Levita , atası David Cameron, [ 13 ]
  • Lewicki - Ayrıca, "Levililer" Lehçe Lewicka , Lewycka , Lewycki , Lewycky , Lewicky , Levicki , Levicky (ayrıca Polonya'da yer adlarının kaynaklanabilir).
  • Lević , - Ayrıca Levinić , Prelević , Hırvat veya Sırp varyasyonları.
  • Levit , - Ayrıca Levitt , genellikle Romanya, Moldova ve Güney Ukrayna Besarabya bölgesinden.
  • Lewita : - Polonya Levili veya Levita Slav soneki -an/in ile Latince'ye Lewitan , Levitan , Levitin , Lewitin , Lewitinn ve ek sonek -ski/sky ile Levitanski , Lewitanski , Levitansky da Lewitas , Levitas , Litvanya, Beyaz Rusya.
  • Dan Varyantlar Yidiş Leyvik : Leyvi bir hayvan şeklinde Levitch ayrıca Ukraynalı varyant, Levicz , Levis , Levitz , Lewicz , Lewitz , Lewis , ve ile kayak ve gökyüzü soneklerini Leviczky , Levitski ,Levitski'nin , Lewitski ve Lewitsky ("e" ve "s" genellikle) Almanca alanlarda "a" ve "z" ile değiştirilir.
  • Loewy , LOWI , Lowy ve Loewe Alman veya İsviçre varyasyonları (bu isimler için zamanki kökenli Löwe, olmasına rağmen Alman "kelimesine aslan ").
  • Leevi - Fince varyasyonu.
  • Leven - İsveççe varyasyonu.
  • Levian / Livian / Benlevi / Liviem - Farsça-Yahudi varyasyonları.

değiştir ]Modern Levililer[düzenle | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki modern çağda Levili bir listesi verilmiştir:

düzenle ]Ayrıca bakınız[düzenle | kaynağı değiştir]

değiştir ]Dipnotlar[düzenle | kaynağı değiştir]

^ Levililer dünya Yahudilerinin yaklaşık% 4 bir alt grubu oluşturmaktadır. [ 14 ] ile birlikte Kohanim da Levili olan, alt grup, dünya Yahudi nüfusunun yaklaşık% 8 oluşturur [ 14 ] ya da milyon 1.0-1.1 hakkında.

değiştir ]Referanslar[düzenle | kaynağı değiştir]

  1. ^ Joshua 13:33 , atıf Levililer ". Katolik Ansiklopedisi . New York: Robert Appleton Şirketi. 1913. 
  2. ^ Tesniye 18:02
  3. ^ Gönderen Levililer ". Katolik Ansiklopedisi . New York: Robert Appleton Şirketi. 1913. alıntı Exodus 32:25-32:29 
  4. ^ [9]  Bu makale şimdi bir yayından metin içerir kamu alanı :  Yahudi Ansiklopedisi . 1901-1906.
  5. b Yahudi Ansiklopedisi
  6. İncil üzerine Peake 'ın yorumları
  7. ^ Rivash "15;" Divrei Yatziv "R 'Y. Halberstam'ın, EH 6;" R tarafından Yechaveh Da'at "' O. Yosef, V 61)
  8. ^ "Rivash" 15; R 'Y. Halberstam'ın tarafından "Divrei Yatziv"
  9. ^ Joel Roth, Aliyot için Kohanim ve Leviyim Kızları Statüsü, Hahamlar Meclisi
  10. ^ Gershon Greenberg, "Kristal: Müdahale Amerikan Ultra-Ortodoks Yahudi Teoloji," Maria Mazzenga in (editör), Kristal Amerikan Dini yanıtlar, Palgrave MacMillan: 2009, pp158-172.
  11. ^ Behar DM, Thomas MG, Skorecki K, ve ark. (Ekim 2003). "Aşkenaz Levili Çoklu kökenleri: Yakın Doğu ve Avrupa kökeninin hem de Y kromozomu kanıtlar" . Genetik İnsan Dergisi 73 (4): 768-779 . doi :10.1086/378506 . PMC  1.180.600 . PMID  13680527 .
  12. ^ Goldstein, David B. (2008). "3". Jacob mirası: Yahudi tarihinin bir genetik görünümü . Yale University Press. s konum 873 (PC için Kindle). ISBN  978-0-300-12583-2 .
  13. ^ David Cameron 'Musa'nın doğrudan soyundan olabilir' Times Online, 10 Temmuz 2009
  14. b Bradman ve ark. 1999.

değiştir ]Kaynakça[düzenle | kaynağı değiştir]

  • Grena, GM (2004). LMLK - Kral vol Mensup A Mystery. 1 . Redondo Beach, California:. Tarihi Yazma 4000 Yıl ISBN  0-9748786-0-X .

değiştir ]Dış bağlantılar[düzenle | kaynağı değiştir]

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.