FANDOM


Bakınız

D. Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça Osmanlıca Türkçe İngilizce Fransızca MKK/Düz Metin . MKK/Düz Metin linkli MKK/1-25 MKK/26-50 MKK/51-75 MKK/75-100 MKK. Mecelle/Hukukun Kavaid-i Külliyesi... Mecellenin külli kaideleri... Mecelle'den seçme hükümler... Majalla/ PART II... Mecelle/İlk 100 MADDE ... Mecellenin ilk 100 maddesi/Osmanlıca ... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça Osmanlıca Türkçe.... Mecellenin ilk 100 maddesi/Türkçe kelime izahlı... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arabi Türki İzahlı ve Şerhli.... ESK/Mecelle/1-100.... ESK/Mecelle/1-100/Kelime İzahlı.... Mecellenin ilk 100 maddesi/Osmanlıca... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça Osmanlıca Türkçe... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arabi Türki İzahlı ve Şerhli... MKK.. Mecellenin Külli Kaideleri.... Mecelle/Hukukun Kavaid-i Külliyesi

Bakınız

D . 50. Md şablonu güzel. MKK. MKK1 . MKK/1-25.MKK/1-30.MECELLE. MC/Mukaddime MAKALE-İ ÛLÂ; İLM-i FIKHIN TARİF VE TAKSİMİ HAKKINDADIR . Definition of Jurisprudence: MC/1 . MC/2 . MC/3 . MC/4 . MC/5 . MC/6 . MC/7 . MC/8 . MC/9 . MC/10 . MC/7 MC/8 MC/9 MC/10 MC/11 MC/12 MC/13 MC/14 MC/15 MC/16 MC/17 MC/18 MC/19 MC/20 MC/21 MC/22 MC/23 MC/24 MC/25
MAKALE-İ SANİYE; KAVÂİD-İ FIKHİYYE BEYÂNINDADIR MC/2 - Bir işden maksad ne ise hüküm ona göredir. Yani bir iş üzerine terettüb edecek hüküm ol işten maksat ne ise ona göre olur.MC. 170, 769, 1240.; TMK. 1, 2, 3, 84, 114, 125.; TBK. 18, 20, , 41, 43, 48, 82, 83.; ZGB. 2., 3.; BGB. 157, 242, 932.; TCK. 45 MC/3 - Ukûdda itibar makâsıt ve maâniyedir, elfâz ve mebâniye değildir.MC. MC/262, MC/389, MC/648.; TMK. ı, 2, 3.; TBK ı, 18,25, 26, 154, 165, 178, 505.; MH. 314, Madde 4 - Şek ile yakin zâil olmaz.MC. MC/5, MC/6, MC/7, MC/8, MC/9, MC/10, MC/11, MC/12. Madde 5 - Bir şeylin bulunduğu hal üzere kalması asıldır.MC. MC/6, MC/10, MC/1685, MC/1776, MC/1777.; TMK IS Madde 6 - Kâdim kıdemi üzere zikrolunur.MC. MC/166, MC/1224, MC/1197.; MH. 48; TBK. 125 - 140. Madde 7- Zarar kadim olmaz.MC. MC/6 , MC/166, MC/1166, MC/1224; MH. 48.; TBK. 125 - 140. Madde 8 - Berâ'et-i zimmet asıldır.MC. MC/9, MC/612. Madde 9Sıfât-ı ârizada asl olan ademdir.MC/8, MC/332 Madde 10Bir zamanda sabit olan şeylin hilâfina delil olmadıkça bekâsıyla hükmolunur. MC MC/5, MC/1621, MC/1592. Madde 11 - Bir emr-i hâdisin akreb-i evkâtına izâfeti asıldır. MC MC/10, MC/5, MC/8; HUMK 299. Madde 12 - Kelâmda asl olan manây-ı hakîkîdir.MC. MC/13, MC/60, MC/61.; TMK ı, 2; TBK18. Madde 13 - Tasrih mukâbelesinde delâlete i'tibar yokdur.MC. MC/12, MC/772.; TBK. ı. 2:, HUMK. 234, Madde 14 - Mevrid-i nassda ictihâda mesâğ yoktur.MC. MC/15, MC/16, MC/167.; TMK. ı, 2; TBK 18. Madde 15 - Alâ hilâfi'l-kıyâs sâbit olan şey sâire makîsün-aleyh olamaz.MC. MC/14, MC/16. MC/1659. Madde 16 - İctihâd ile ictihâd nakz olmaz.MC. MC/14, MC/15.; TMK. 1; TCK. 44 Madde 17 - Meşakkat tesyîri celbeder.MC. MC/18, MC/19, MC/20, MC/205, MC/223, MC/396, MC/799.; TMK. 2 Madde 18 - Bir iş zîk oldukda müttesi olur.MC. MC/17. Madde 19 - Zarar ve mukâbele bi'z-zarâr yokdur.MC. MC/20, MC/25, MC/26, MC/27, 28, MC/29.; TMK. 41, 61, vd; Madde 20 - Zarar izâle olunur.MC. MC/19, MC/21, MC/22, MC/25, MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/30, MC/32, MC/998, MC/1201.; TBK 41 vd. Madde 21 - Zarûretler memnû' olan şeyleri mübah kilâr. MC. MC/22, MC/96, MC/97, MC/1007.; TBK. 52; TCK 49-50, 516/4. Madde 22 - Zarûretler kendi mikdarlarınca takdir olunur.MC.MC/21, MC/23.; TBK. 52; TCK. 49-50, 516/4 Madde 23 - Bir özür için câiz olan şey ol özrün zevâliyle bâtıl olur.MC. MC/22, MC/517. Madde 24 - Mâni' zâil oldukda memnû' avdet eder.MC. MC/19, MC/335, MC/345, MC/347, MC/372, MC/869, MC/870, MC/1647, MC/1653, MC/1654. Madde 25 - Bir zarar kendi misliyle izâle olunamaz.MC. MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/31, MC/965, MC/1141, MC/1288, MC/1312.; TCK 49-50, 516/4; TBK 52

Bakınız

D MKK/25-50 Madde 25 - Bir zarar kendi misliyle izâle olunamaz. MC. MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/31, MC/965, MC/1141, MC/1288, MC/1312.; TCK 49-50, 516/4; TBK 52 Madde 26 - Zarar-ı âmmı def için zarar-ı has ihtiyâr olunur. MC. MC/20, MC/27, MC/28, MC/29, MC/1325. Madde 27 - Zarar-ı eşedd zarar-ı ehaf ile izâle olunur. MC. MC/25, MC/26, MC/20, MC/902, MC/906, MC/1044, MC/1224, MC/1440.; TMK. 656, 661 vd. Madde 28 - iki fesâd te'âruz etdikde ehaffí irtikâb ile a'zamının çaresine bakılır. MC. MC/20, MC/25, MC/26, MC/27, MC/29, MC/902.; TMK. 656, 661 vd. Madde 29 - Ehven-i şerreyn ihtiyâr olunur. MC. MC/21, MC/22, MC/26, MC/27, MC/28, MC/902.; TMK. 656, 661 vd. Madde 30 - Def'-i mefâsid celb-i menâfi'den evlâdır. Madde 31 -Zarar bi-kadari'l-imkân def olunur. MC. MC/28, MC/29, MC/30, MC/532, MC/533.; TMK. 656 ve 661. Bu maddede bahsedilen kıyas, İslâm Huküku'nun ana kaynaklarından birisidir. Bibliyografi Ali Haydar, Mecelle şerhi, 1/67, Ömer Nasuhi, Hukûk-l İslâmiye, 1/171, vd. Zeydan, age. sil. vd. Madde 32 - Hâcet umûmî olsun husûsî olsun zarûret menzilesine tenzîl olunur. Bey ' bili-vefânın tecvîzi bu kabîldendir ki Buhara ahâlîsinde borç tekessür etdikçe görülen ihtiyaç üzerine bu mu'âmele mer'iyyü'l-icrâ olmuştur. MC. MC/21, MC/118, MC/205, MC/213, MC/396, MC/420. Madde 33 - Iztırar gayrın hakkını ibtâl etmez. Binâen-alâ-zâlik bir adam aç kalıb da birinin ekmeğini yese ba'dehû kıymetini vermesi lazım gelir. MC. MC/400, MC/1007.; TCK: 49-50/4; TBK. 52 Madde 34 - Alması memnû' olan şeyin vermesi dahi memnû' olur. TCK 64 67 MC MC/35 tbk 50 Madde 35 - İşlenmesi memnû' olan şeyin istenmesi dahi memnû' olur. TCK 64-67.; TBK 50.; MC. MC/34, MC/1818. Madde 36 - Âdet muhakkemdir. Yani hükm-i şer'iyi isbât için örf ve âdet hakem kılınır. Gerek âmm olsun ve gerek hâs olsun. MC. MC/37, MC/38, MC/39, MC/40, MC/41, MC/42, MC/43, MC/44, 45, MC/230, MC/251, MC/291, MC/450, MC/460, MC/469, MC/574, MC/575, MC/576, MC/1340, MC/1790, MC/188, MC/354, MC/495, MC/555, MC/622, MC/829.; TMK. 1/1, 590/11, 592/281, 285, 420, 423. Madde 37 - Nâsın isti'mâli bir hüccetdir ki anınla amel vâcib olur. I'MK ı; MC. MC/36, MC/168, MC/389, MC/495. Madde 38 - Âdeten mümteni' olan şey hakîkaten mümteni' gibidir. MC. MC/36, MC/37, MC/39, MC/40, MC/1589, MC/1629. Madde 39 - Ezmanın tegayyürü ile ahkâm'ın tagayyürü inkâr olunamaz. MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/40, MC/244, MC/326, MC/596, MC/1716. Madde 40 - Âdetin delâletiyle ma'ânîy-ı hakîkî terk olunur. MC. MC/12, MC/36, MC/37, MC/38, MC/39, MC/61, MC/82, MC/912, MC/1584.; TMK ı, 2.; TBK. 18 Madde 41- Âdet ancak muttarid yâhut galip oldukda mu'teber olur. MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/39, MC/40, MC/42, MC/240.; TMK ı Madde 42 - İ'tibâr galib-i şâyi'adır, nâdire değildir. MC. MC/41, MC/987.; TMK ı; HUMK 238 Madde 43 - Örfe ma'rûf olan şey şart kılınmış gibidir. TMK 1; TTK ı; MC. MC/36, MC/37, MC/41, MC/42, MC/461, MC/563, MC/596, MC/871 Madde 44 - Beyne't-tüccâr ma'rûf olan şey beynlerinde meşrût gibidir. MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/790, MC/1463.; TMK 1/1, 2; TBK 18 Madde 45 - Örf ile ta'yîn nass ile ta'yîn gibidir, MC. MC/43, MC/44, MC/527, MC/528, MC/816, MC/1498, MC/1499.; TMK ı Madde 46 - Mâni' ve muktazi teâruz etdikde mâni' takdîm olunur. Binâen-alâ-zâlik bir adam borçlusu yedinde merhûn olan malını âhara satamaz. MC. MC/337, MC/350, MC/397, MC/96-MC/1192, MC/590-MC/1725, MC/756-MC/1192-MC/747, MC/1192-MC/1197, MC/1598-MC/1601. Madde 47 - Vücudda bir şeye tâbi' olan hükümde dahi ana tâbi' olur. tılmış olur. MC. MC/48, MC/50, MC/236, MC/903.; TMK. 619-622 Madde 48 - Tâbi' olan şeye ayrıca hüküm verilmez. Meselâ bir hayvanın karnındaki yavrusu ayrıca satılamaz. MC. MC/47, MC/216, MC/224, MC/856.; TMK. 619-622 Madde 49 - Bir şeye mâlik olan kimse ol şeyin zarûriyyâtmdan olan şeye dahi mâlik olur. Meselâ, bir hâneyi satın alan kimse ana mûsil olan tarîka dahi mâlik olur. MC. MC/232, MC/1194 Madde 50 - Asıl sâkıt oldukda fer' dahi sâkıt olur. MC. MC/81, MC/661, MC/662, MC/1527, MC/1530

Bakınız

D MKK; MKK3 MKK/51-75

Bakınız

D. MKK/75-100. MKK/4

MUKADDİME

MAKALE-İ ÛLÂ; iLM-i FIKHIN TARİF VE TAKSİMİ HAKKINDADIR

Madde 1 İlm-i fıkıh mesâ'il-i şer'iyye-i ameliyeyi bilmektir.

Mesâ'il-i fıkhiyye ya emr-i âhirete eder İçi alildinı-ı ibâdâttır veyâhût emr-i dünyaya taalluk eder ki Illiillâkclıâ( Ve nıuı'âıjıcljit ve uılçûl)jit l!jsımlarına taksim olu-

bu ise nev-i insanın bekâ.sıııa ve nev'in bikâsı tenasül ve tevâlüd için zükûr ve inâsın izdivâcına nıeııûttıır ve bir de nev'in bekâsı cşhâsın adem-i inkıtâıyladır. İnsan ise, i'tidâl-i nıizacı hasebiyle bekâda gıclâ ve libas ve meskence umûr-ı sınâiyeye muhtâc olur. Bu dahi efrâd beyninde te'âvün ve iştirâk husûlüne tevakkuf eder. Elhâsıl insan medeniyyü't-tab' olduğundan sâir hayvânât gibi münferiden yaşamayıp bast-ı bisât-ı medeniyet ile yekdîğere muâvenet ve müşârekete muhtacdır. Halbuki her şahıs kendüye mülâyim olan şeyi talep ve müzâhim olan şeye gazab eder olduğundan beynlerinde adl ü nizâmın halelden mahfûz kalması için gerek izdivaç ve gerek mâ-bihi'ttemeddün olan teâvün ve iştirâk hususlarında bir takım kavânîn-i müeyyide-i şer'iyyeye muhtâc olur ki evvelkisi fıkhın münâkehât kısmı ve ikincisi mu'âmelât kısmıdır ve emr-i temeddünün bu minvâl üzere pâyidâr olması için ahkâm-ı ceza tertîbi lazım gelip bu dahi fıkhın ukûbât kısmıdır. İşbu mu'âmelât kısmının kesîru'l-vuku' olan mesâ'ili kütüb-i mu'tebereden cem' ile kitaplara ve kitaplar bablara ve bablar fasıllara taksim olunmak üzere bu Mecelle'nin te'lifine ibtidar olunmuştur. İşte mehâkimde mamûlün bih olacak mesâ'il-i fer'iyye ber-vech-i âtî ebvâb ve fusûlde zikrolunacak mesâ'ildir. Ancak muhakkikîn-i fukahâ mesâ'il-i fıkhiyyeyi birtakım kavâid-i külliyeye irca' etmişlerdir ki herbiri nice mesâ'ili muhît ve müştemil olarak kütüb-i fikhiyyede müsellemâttan olmak üzere bu mesâ'ilin isbâtı için delil ittihaz olunur. Ve evvel-i emîrde bu kavâidin tefehhümü mesâ'ile istînâs hâsıl eder ve mesâ'ilin zihinlerde tekarruruna vesîle olur. Binâen-alâzâlik doksan dokuz kâide-i fikhiyye cem' ile maksûda şürû'dan mukaddem ber-vech-i âtî makâle-i sâniye olmak üzere îrâd olunur ve egerçi bunlardan bazısı münferiden ahz olundukta bazı müstesneyâtı bulunur ise de yekdîğerini tahsîs ve takyîd ettikleİ rinden min-haysi'l-mecmû' külliyet ve umûmiyetlerine halel gelmez. MC. 20, 21, 25, 96

(Bibliyografya: Beyzâvî, Minhâc, sh. 22, Âmidj Seyfettin, eljhkârn, Mısır, 2/8. Zeydan, Abdülkerim, Usûlü'l-Fıkh, İstanbul, 1979, Ali Haydar, Mecelle, Şerhi, 1/14. Bu madde daha ziyade Şafi'î bilginlerince fıkıh (İslâm Hukûku) ilminin yapılan tanımıdır, jmâm-l A'zam Ebu Hanîfe fıkıh bilimini daha kapsamlı ve felsefî olarak şöyle tanımlamıştır: "Fıkıh, amelî bakımdan insanın lehine ve aleyhine olan hükümleri Öğrenmesidir." Ömer Nasuhi, Hukûk-l İslâmiye, 1/13)

MAKALE-İ SANİYE;

KAVÂİD-İ FIKHİYYE BEYÂNINDADIR

Madde 2 - Bir işden maksad ne ise hüküm ona göredir.

Yani bir iş üzerine terettüb edecek hüküm ol işten maksat ne ise ona göre olur.

MC. [[MC/170|170, [[MC/769|769, 1240.; TMK. 1, 2, 3, [84, 114, 125.; TBK. 18, 20, , 41, 43, 48, 82, 83.; ZGB. 2., 3.; BGB. 157, 242, 932.; TCK. 45

Madde 3 - Ukûdda itibar makâsıt ve maâniyedir, elfâz ve mebâniye değildir.

Binâen-alâ-zâlik (bey' bi'l-vefâ) da rehin hükmü cereyân eder.

MC. MC/262, MC/389, MC/648.; TMK. ı, 2, 3.; TBK ı, 18,25, 26, 154, 165, 178, 505.; MH. 314,

Madde 4 - Şek ile yakin zâil olmaz.

MC. MC/5, MC/6, MC/7, MC/8, MC/9, MC/10, MC/11, MC/12.

/Madde 5 - Bir şeylin bulunduğu hal üzere kalması asıldır.

MC. MC/6, MC/10, MC/1685, MC/1776, MC/1777.; TMK IS

Madde 6 - Kâdim kıdemi üzere zikrolunur.

MC. MC/166, MC/1224, MC/1197.; MH. 48; TBK. 125 - 140.

Madde 7- Zarar kadim olmaz.

MC. MC/6 , MC/166, MC/1166, MC/1224; MH. 48.; TBK. 125 - 140.

Madde 8 - Berâ'et-i zimmet asıldır.

Binâen-alâ-zâlik bir kimse birinin malını telef edip de mikdarında ihtilaf etseler söz mütlifin olup mal sâhibi iddia ettiği ziyadeyi isbâta muhtac olur.

MC. MC/9, MC/612.

Madde 9Sıfât-ı ârizada asl olan ademdir.

Meselâ (şirket-i mudarebe)de kâr olup olmadığında ihtilaf olunsa ademi asıl olduğuna binâen söz mudâribin olup sâhib-i sermâye kâr olduğunu isbâta muhtac olur.

MC/8, MC/332

Madde 10Bir zamanda sabit olan şeylin hilâfina delil olmadıkça bekâsıyla hükmolunur.

Binâen-alâ-zâlik bir zamanda bir şey bir kimsenin mülkü olduğu sabit olsa mülkiyyeti izâde eden bir hal olmadıkça mülkiyyetin bekâsıyla hükmolunur.

MC MC/5, MC/1621, MC/1592.

Madde 11 - Bir emr-i hâdisin akreb-i evkâtına izâfeti asıldır.

Yani hâdis olan bir işin sebep ve zaman-ı vukûunda ihtilâf olunsa zaman-1 ba'îde nisbeti ispat olunmadıkça hâle akreb olan zamana nisbet olunur.

MC MC/10, MC/5, MC/8; HUMK 299.

Madde 12 - Kelâmda asl olan manây-ı hakîkîdir.

MC. MC/13, MC/60, MC/61.; TMK ı, 2; TBK18.

Madde 13 - Tasrih mukâbelesinde delâlete i'tibar yokdur.

MC. MC/12, MC/772.; TBK. ı. 2:, HUMK. 234,

Madde 14 - Mevrid-i nassda ictihâda mesâğ yoktur.

MC. MC/15, MC/16, MC/167.; TMK. ı, 2; TBK 18.

Madde 15 - Alâ hilâfi'l-kıyâs sâbit olan şey sâire makîsün-aleyh olamaz.

MC. MC/14, MC/16. MC/1659.

8 Bu madde İslâm Hukûku'nun tali kaynaklarından olan istishâb ile ilgilidir.

Bibliyografya: Ali Haydar, Mecelle Şerhi, 1/41 vd. Zeydan, Abdülkerim, el-Veciz, 224, Ömer Nasuhi, Hukûk-l İslamiye, 1/195-196.


Madde 16 - İctihâd ile ictihâd nakz olmaz.

MC. MC/14, MC/15.; TMK. 1; TCK. 44

Madde 17 - Meşakkat tesyîri celbeder.

Yani su'ûbet sebeb-i tesyîr olur ve darlık vaktinde vüs'at gösterilmek lazım gelir. Karz ve havâle ve hacir gibi pekçok ahkâm-ı fikhiyye bu asla müteferri'dir ve fukahânın ahkâm-ı şer'iyyede gösterdikleri ruhas ve tahfifat hep bu kâideden istihrâc olunmuştur.

MC. MC/18, MC/19, MC/20, MC/205, MC/223, MC/396, MC/799.; TMK. 2

Madde 18 - Bir iş zîk oldukda müttesi olur.

Yani bir işde meşakkat görülünce ruhsat ve vüs'at gösterilir.

MC. MC/17.

Madde 19 - Zarar ve mukâbele bi'z-zarâr yokdur.

MC. MC/20, MC/25, MC/26, MC/27, 28, MC/29.; TMK. 41, 61, vd;

Madde 20 - Zarar izâle olunur.

MC. MC/19, MC/21, MC/22, MC/25, MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/30, MC/32, MC/998, MC/1201.; TBK 41 vd.

Madde 21 - Zarûretler memnû' olan şeyleri mübah kilâr.

MC. MC/22, MC/96, MC/97, MC/1007.; TBK. 52; TCK 49-50, 516/4.

Madde 22 - Zarûretler kendi mikdarlarınca takdir olunur.

MC.MC/21, MC/23.; TBK. 52; TCK. 49-50, 516/4

Madde 23 - Bir özür için câiz olan şey ol özrün zevâliyle bâtıl olur.

MC. MC/22, MC/517.

Madde 24 - Mâni' zâil oldukda memnû' avdet eder.

MC. MC/19, MC/335, MC/345, MC/347, MC/372, MC/869, MC/870, MC/1647, MC/1653, MC/1654.

Madde 25 - Bir zarar kendi misliyle izâle olunamaz.

MC. MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/31, MC/965, MC/1141, MC/1288, MC/1312.; TCK 49-50, 516/4; TBK 52

Madde 26 - Zarar-ı âmmı def için zarar-ı has ihtiyâr olunur.

MC. MC/20, MC/27, MC/28, [[MC/29]<, MC/1325.

Madde 27 - Zarar-ı eşedd zarar-ı ehaf ile izâle olunur.

MC. MC/25, MC/26, MC/20, MC/902, MC/906, MC/1044, MC/1224, MC/1440.; TMK. 656, 661 vd.

Madde 28 - iki fesâd te'âruz etdikde ehaffí irtikâb ile a'zamının çaresine bakılır.

MC. MC/20, MC/25, MC/26, MC/27, MC/29, MC/902.; TMK. 656, 661 vd.

Madde 29 - Ehven-i şerreyn ihtiyâr olunur.

MC. MC/21, MC/22, MC/26, MC/27, MC/28, MC/902.; TMK. 656, 661 vd.

Madde 30 - Def'-i mefâsid celb-i menâfi'den evlâdır.

Madde 31 -Zarar bi-kadari'l-imkân def olunur.

MC. MC/28, MC/29, MC/30, MC/532, MC/533.; TMK. 656 ve 661.

Bu maddede bahsedilen kıyas, İslâm Huküku'nun ana kaynaklarından birisidir. Bibliyografi Ali Haydar, Mecelle şerhi, 1/67, Ömer Nasuhi, Hukûk-l İslâmiye, 1/171, vd. Zeydan, age. sil. vd.

Madde 32 - Hâcet umûmî olsun husûsî olsun zarûret menzilesine tenzîl olunur.

Bey ' bili-vefânın tecvîzi bu kabîldendir ki Buhara ahâlîsinde borç tekessür etdikçe görülen ihtiyaç üzerine bu mu'âmele mer'iyyü'l-icrâ olmuştur.

MC. MC/21, MC/118, MC/205, MC/213, MC/396, MC/420.

Madde 33 - Iztırar gayrın hakkını ibtâl etmez.

Binâen-alâ-zâlik bir adam aç kalıb da birinin ekmeğini yese ba'dehû kıymetini vermesi lazım gelir.

MC. MC/400, MC/1007.; TCK: 49-50/4; TBK. 52

Madde 34 - Alması memnû' olan şeyin vermesi dahi memnû' olur.

TCK 64 67 MC MC/35 tbk 50

Madde 35 - İşlenmesi memnû' olan şeyin istenmesi dahi memnû' olur.

TCK 64-67.; TBK 50.; MC. MC/34, MC/1818.

Madde 36 - Âdet muhakkemdir.

Yani hükm-i şer'iyi isbât için örf ve âdet hakem kılınır. Gerek âmm olsun ve gerek hâs olsun.

MC. MC/37, MC/38, MC/39, MC/40, MC/41, MC/42, MC/43, MC/44, 45, MC/230, MC/251, MC/291, MC/450, MC/460, MC/469, MC/574, MC/575, MC/576, MC/1340, MC/1790, MC/188, MC/354, MC/495, MC/555, MC/622, MC/829.; TMK. 1/1, 590/11, 592/281, 285, 420, 423.

Madde 37 - Nâsın isti'mâli bir hüccetdir ki anınla amel vâcib olur. I'MK ı; MC. MC/36, MC/168, MC/389, MC/495.

Madde 38 - Âdeten mümteni' olan şey hakîkaten mümteni' gibidir.

MC. MC/36, MC/37, MC/39, MC/40, MC/1589, MC/1629.

Madde 39 - Ezmanın tegayyürü ile ahkâm'ın tagayyürü inkâr olunamaz.

MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/40, MC/244, MC/326, MC/596, MC/1716.

Madde 40 - Âdetin delâletiyle ma'ânîy-ı hakîkî terk olunur.

MC. MC/12, MC/36, MC/37, MC/38, MC/39, MC/61, MC/82, MC/912, MC/1584.; TMK ı, 2.; TBK. 18

Madde 41- Âdet ancak muttarid yâhut galip oldukda mu'teber olur.

MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/39, MC/40, MC/42, MC/240.; TMK ı

Madde 42 - İ'tibâr galib-i şâyi'adır, nâdire değildir.

MC. MC/41, MC/987.; TMK ı; HUMK 238

Madde 43 - Örfe ma'rûf olan şey şart kılınmış gibidir.

TMK 1; TTK ı; MC. MC/36, MC/37, MC/41, MC/42, MC/461, MC/563, MC/596, MC/871

Madde 44 - Beyne't-tüccâr ma'rûf olan şey beynlerinde meşrût gibidir.

MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/790, MC/1463.; TMK 1/1, 2; TBK 18

Madde 45 - Örf ile ta'yîn nass ile ta'yîn gibidir,

MC. MC/43, MC/44, MC/527, MC/528, MC/816, MC/1498, MC/1499.; TMK ı

Madde 46 - Mâni' ve muktazi teâruz etdikde mâni' takdîm olunur.

Binâen-alâ-zâlik bir adam borçlusu yedinde merhûn olan malını âhara satamaz.

MC. MC/337, MC/350, MC/397, MC/96-MC/1192, MC/590-MC/1725, MC/756-MC/1192-MC/747, MC/1192-MC/1197, MC/1598-MC/1601.

Madde 47 - Vücudda bir şeye tâbi' olan hükümde dahi ana tâbi' olur.

tılmış olur.

MC. MC/48, MC/50, MC/236, MC/903.; TMK. 619-622

Madde 48 - Tâbi' olan şeye ayrıca hüküm verilmez.

Meselâ bir hayvanın karnındaki yavrusu ayrıca satılamaz.

MC. MC/47, MC/216, MC/224, MC/856.; TMK. 619-622

Madde 49 - Bir şeye mâlik olan kimse ol şeyin zarûriyyâtmdan olan şeye dahi mâlik olur.

Meselâ, bir hâneyi satın alan kimse ana mûsil olan tarîka dahi mâlik olur.

MC. MC/232, MC/1194

Madde 50 - Asıl sâkıt oldukda fer' dahi sâkıt olur.

MC. MC/81, MC/661, MC/662, MC/1527, MC/1530

Madde 51 - Sâkıt olan şey avdet etmez.

Ya'ni giden geri gelmez.

Madde 52 - Bir şey bâtıl oldukda anın zımmındaki şey dahi bâtıl olur.

MC. MC/175, MC/523, MC/1566.; MA. 41.; TCK. 49, 50, 51, 60.; TBK ı, 6, 113; HUMK. 234

Madde 53 - Aslın îfâsı kâbil olmadığı halde bedeli îfâ olunur.

MC. MC/488, MC/489, MC/891.; TBK. 43.

Madde 54 - Bizzat tecvîz olunmayan şey bi't-teba' tecviz olunabilir.

Meselâ, müşteri mebî'i kabz için bâyi'i tevkîl etse câiz olmaz. Amma iştira eylediği zahîreyi ölçüp koymak için bâyi'a çuvalı verip dahi zahîreyi çuvala edicek zımnan ve teb'an kabz bulunur.

???mMadde Meseli, 55 hi12s:-i' - İbtidâen şâ9ylayı tecviz olunmayan şey bakâen tecviz olunabilir.

hibe etmek sahîh değildir.

Amma bir mâl-ı mevhûbun bir hisse-i şâyi'asina bir müstahlik çıkıp da zabtetse hibe bâtıl olmayıp hisse-i bâkiye-i mevhûbün lehin malı olur.

MC. MC/19, MC/24, MC/430, MC/858, MC/1466.; TMK. 2

Madde 56 - Baka' ibtidâdan esheldir.

MC. MC/55, MC/429, MC/430.; TMK. 2

Madde 57 - Teberru' ancak kabz ile tamam olur.

Meselâ, bir adam birine bir şey hibe etse kable'l-kabz hibe tamam olmaz.

Madde 58 Raiyye yani teb'a üzerine tasarruf maslahatâ menuttur.

Madde 59 Iltejelllîl-i Velâyet-i hâssa velâyet-i âmmeden akvadır.

Meselâ, vakfın velâyeti kadınin velâyetinden akvadır.

TMK. 262, 265, 266, 267, 272, 275, 405.; MC. MC/974, MC/975.

Madde 60- Yani bir kelâmın bir manaya hamli mümkün oldukça ihmâl yani manasız i vamamalıd

MC, MC/40, MC/61, MC/1456.; TMK. ı, 2.; TBK. 18.

Madde 61 - Ma'nây-ı hakîkî mütaazzir oldukta mecaza gidilir.

MC.MC/40, MC/60, MC/62, MC/1517.; TMK. ı, 2.; TBK. 18.

Madde 62 - Bir kelâmın i'mâli mümkün olmaz ise ihmâl olunur.

Yani bir kelamın hakîkî ve mecâzî bir manaya hamli mümkün olmaz ise o halde mühmel yani manasız bırakılır.

MC. MC/60, MC/61, MC/1577, MC/1629, MC/1697.; TMK. ı, 2.; TBK. 18.

Madde 63 - Mütecezzi olmayan bir şeyin bazını zikretmek küllünü zikr gibidir.

MC. MC/60, MC/1041.; MA. 31, 36.; TBK. ı, 6.; HUMK 234.

Madde 64 - Mutlak ıtlakl üzere cârî olur. Eğer nassan yahut delâleten takyîd delîli bulunmaz ise.

MC. MC/1, MC/2, MC/571, MC/572, MC/573, MC/819, MC/820, MC/1494, MC/1495, MC/1478, MC/1482, MC/1483, MC/1484.; TBK. 180.; HUMK 234.

Madde 65 - Hazırdaki vasıf lağv ve gaibdeki vasıf muteberdir.

Meselâ, meclis-i hazır olan bir kır atı satacak olduğu halde şu yağız atı şu kadar bin kuruşa satdım dese icabı muteber olup yağız tabiri lağv olur amma meydanda Olmayan bir kır atı yağız deyu satsa vasıf mu'teber olmakla bey' mün'akid ol-

MC. MC/107, MC/208,.; TMK ı, 2.; TBK. 18, 31.

Madde 66 - Sual cevapta iâde olunmuş addolunur.

Yani tasdik, olunan bir sualde ne denilmiş ise mûcib onu söylemiş hükmündedir.

Madde 67 - Sâkit'e bir söz isnâd olunmaz. Lâkin ma'raz-ı hâcette sükût beyandır.

Yani, sükût eden kimseye şu sözü söylemiş oldu denilemez, lâkin söyleyecek yer-

MC. MC/281, 377]], 438]], 596]], MC/773, MC/805, MC/843, MC/847, MC/971, MC/1451, MC/1452, MC/1485, MC/1659, MC/1822.; HUMK 234.; TBK ı, 6, 31, 198-200, 221, 263, 387, 428.

Madde 68 - Bir şeyin umûr-u bâtınada delili ol şeyin makâmına kâim olur.

Yani hakîkatine olan umûr-l bâtınada delîl-i zâhirîsi ile hükm olunur???.

MC. MC/67, MC/183, MC/344, MC/769, MC/770, TMK 3.

Madde 69 - Mükâtebe muhâtaba gibidir.

MC. MC/436, MC/1607, MC/1610, MC/1736.; TEK 5, 10.

Madde 70 - Dilsizin işaret-i malhûdesi lisan ile beyân gibidir.

Madde 71 - Tercümanın kavli her hususda kabul olunur.

Madde 72 Hatâsı zâhir olan zanna i'tibar yoktur.

MC. 914, 1061, MC/1838.; TMK. ı, 2.; TBK. 18.; HUMK. 236, 254.

Madde 73 - Senede müstenid olan ihtimal ile hüccet yoktur.

Meselâ, bir kimse veresesinden birine şu kadar kuruş borcu olduğunu ikrâr hücc:ettiği takdirde eğer maraz-ı mevtinde ise diğer verese tasdik etmedikçe bu ikrârı değildir. Zira eğer vereseden mal kaçırmak ihtimali maraz-ı mevte müsteniddir. amma hal-i sıhhatda ise ikrârı mu'teber olur ve ol halde olan ihtimal mücerred bir nevi te-

MC.MC/72, MC/74, MC/1568, MC/1578.; HUMK. 236, 254.

Madde 74 - Tevehhüme i'tibar yokdur.

MC. MC/72, MC/73, MC/75, MC/1013, MC/1161, MC/1192, MC/1741.; MA. 92.

Madde 75 - Bürhan ile sâbit olan şey ıyânen sabit gibidir.

Madde 76 - Beyyine müdde'î için ve yemîn münkir üzerinedir.

MC. MC/1461, MC/1463, MC/1613, MC/1817, MC/1818, MC/78, MC/79.; TMK. 6, 28, 157, 185.; TBK 42/1, 55/1, 103/11.

Bu madde, isbât yükünün dağıtımı konusunda Hz. Peygamberin bir hadisine dayanan genel kuralı ifade etmektedir. (Ali Haydar, Mecelle Şerhi„ 1/161 vd.)

Madde 77Beyyine hilâf-ı zâhiri isbât için ve yemîn aslı ibkâ içindir.

MC. 8, 9, 11, 77, 81, 403, 967, 1774.

Madde 78 - Beyyine hüccet-i müteaddiye ve ikrâr hüccet-i kâsıradır.

MC. 80, 81, 1384, 1572, [[MC/1642|1642, 1676.; HUMK. 236, 254, 299.

Madde 79 - Kişi ikrârıyla muaheze olunur.

MC. 79, 81, 1127, 1573, 1575, 1588, 1632, 1654.

Madde 80Tenâkuz ile hüccet kalmaz, lâkin mütenâkızın aleyhine olan hükme halel gelmez.

Meselâ, şehidler şahâdetlerinden rücû' ile tenâkuz etdiklerinde şahâdetleri hüccet olmaz, lâkin evvelki şahâdetleri üzerine kâdî hükmetmiş ise bu hüküm dahi bozulmayıp mahkumunbihi şahidlerin tazmin etmesi lazım gelir.

MC. 78, 90, 1729, 1730.

Madde 81Asıl sâbit olmadığı halde fer'in sâbit olduğu vardır.

Meselâ, bir kimse filanın filana şu kadar kuruş deyni vardır, ben dahi kefilim dese ve asil'in inkârı üzerine dâ'in iddi'â etse meblağ-ı mezburu kefilin vermesi lazım gelir.

MC. 78, 1632.

Madde 82Şartin sübûtu indinde ana muallak olan şeyin sübûtu lazım olur.

MC. 83, 84, 408, 494, 623, 1456, 1584.; TMK/2.

Madde 83Bi-kaderi'l-imkân şarta mürâat olunmak lâzım gelir.

MC. 82, 84, 186, [[MC/187|187, 189, [[MC/287|287, 398, 468, 474, 777, 813, 884, 1073, 1166, 1420, 1337, 1402, 1561.; TMK. 2.

Madde 84 - Va'dler suver-i ta'lîki iktisâ ile lazım olur.

Meselâ, sen bu malı filan adama sat, eğer akçesini vermez ise ben veririm dese ve malı alan akçeyi vermese bu va'di eden kimsenin akçeyi vermesi lazım gelir.

MC. 82, 83, 623.

Madde 85Bir şeyin nefi zamânı mukâbelesindedir.

Yani, bir şey telef olduğu takdirde hasârı kime âit ise anın zamanında demek olup ol kimsenin bu vechile zamanı ol şey ile intifâ'a mukâbil olur.

Meselâ, hıyar-ı ayb ile reddolunan bir hayvanı müşteri kullanmış olmasından dolayı bâyi' ücret alamaz. Zira kablen-redd telef olaydı hasarı müşteriye ait olacaktı.

MC. 86, 87, [[MC/88|88, 236, 344, 393, 891, 903.

Madde 86 - Ücret ile zamân müctemi' olmaz.

MC. 85, 87, 88, 416, 469, 511, 536, 545, 548, 551, 596.

Madde 87 - Mazarrat menfa'at mukâbelesindedir.

Yani, bir şeyin menfa'atına nâil olan anın mazarratına da mütehammil olur.

MC, 85, 86], 88, 292, 1073. 1152, 1308, 1316, 1319, 1324, 1327, 1328.

Madde 88 - Külfet ni'mete ve nümet külfete göredir.

MC. 85, 86, 87.

Madde 89 - Bir fiilin hükmü fâiline muzâf kılınır ve mücbir olmadıkça âmirine muzaaf kılınmaz.

MC 90, 92, 93, 95, 9. Kizp, 293.

Madde 90 - Mübâşir yani bizzat fâil ile mütesebbib müctemi' oldukda hükm ol fâile muzaf kılınır.

Meselâ. birinin tarîk-i âmmda kazmış olduğu kuyuya diğeri, birinin hayvanını ilkâ ile itlâf ezse o zâmin olup kuyuyu hafr eden kimseye zamân lâzım gelmez.

MC. 89, 91. 92 193, 922, 1828; TCK 52, 6467.; TBK. 41, vd.

Madde 91 - Cevâz-ı şer'i zamâna münâfi olur.

Meselâ, bir adamın kendi mülkünde kazmış olduğu kuyuya birinin hayvanı düşüp telef olsa zamân lazım gelmez.

MC 92, 93, 796, 798, 822, 224, 875, 924, 1075, 1192.; TCK. 52, 64-67, 78, 49-51.

Madde 92 - Mübâşir müteammid olmasa da zâmin olur.

MC. 91, 93. 912, 913. 926; 41 vd.

Madde 93 - Mütesebbib müteammid olmadıkça zâmin olmaz.

MC. 91, 93, 913, 924; TBK 41

Madde 94 -Hayvanâtın kendiliğinden olarak cinâyet ve mazarratı hederdir.

MC. 81, 929, 931, 932. 933.939.:

Madde 95 - Gayrın mülkünde tasarrufla emretmek bâtıldır.

MC. 96, 97, 125, 657, 1007, 1510.: TEK. 411, 413.; 900 vd.

Madde 96 - Bir kimsenin mülkünde anın izni olmaksızın âhar bir kimsenin tasarruf etmesi câiz değildir.

MC, 27, 45, 95, 97, 365.446*799, 857, 919, 1075, 1078, 1079, 1459, 1546.

Madde 97 - Bilâ-sebeb-i meşrü' birinin malını bir kimsenin ahz eylemesi câiz olmaz.

MC. 95, 96, 369, [[MC/891]y, MC/889.; TMK. 2.; TBK 61, 41

Madde 98 - Bir şeyde sebeb-i temellükün tebeddülü ol şeyin tebeddülü makâmına kâimdir.

MC. 255, 869.

Madde 99Kim ki bir şeyi vaktinden evvel isti'câl eyler ise mahrûmiyetle mu'âteb olur.

TMK. 285-286.; TCK. 343, 477.

Madde 100Her kim ki kendi tarafından tamam olan şeyi nakz etmeğe sa'y ederse sa'yi merduttur.

MC. 19, 356, 368, 616, 898, 1658.; TMK. 3-4.

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.