FANDOM


 
157. satır: 157. satır:
 
Mecelle cemiyeti, vakitsiz kapatilmis oldugundan, bu mühim eser de tamamlanamamistir. Medenî kânunun mühim konularindan olan [[evlenme]], [[boşanma]], [[gaib]], [[mefkud]], [[vakif]], [[vasiyet]], [[miras]] mevzulari Mecelle’de eksik kalmistir. Yalniz bu konular fikih kitablarinda genis olarak yazilmistir. Her meselenin dindeki hükümleri açiklanmistir.
 
Mecelle cemiyeti, vakitsiz kapatilmis oldugundan, bu mühim eser de tamamlanamamistir. Medenî kânunun mühim konularindan olan [[evlenme]], [[boşanma]], [[gaib]], [[mefkud]], [[vakif]], [[vasiyet]], [[miras]] mevzulari Mecelle’de eksik kalmistir. Yalniz bu konular fikih kitablarinda genis olarak yazilmistir. Her meselenin dindeki hükümleri açiklanmistir.
   
===Kitabeti===
+
===Kitabeti ve üstün özellikleri===
   
Mecelle’nin yazilis tarzi: Mecelle’nin üslûbu bir kânun kitabi olarak sâheserdir.
+
*Mecelle’nin yazilis tarzi: Mecelle’nin üslûbu bir kânun kitabi olarak sâheserdir.
   
[[Fesâhet]] ve [[belâgat]]la yazilmistir.
+
*[[Fesâhet]] ve [[belâgat]]la yazilmistir.
   
Bilhassa basindaki 99 fikih kâidesinin çogu, dilimize ezberlenmesi kolay cümleler hâlinde girmistir.
+
* Bilhassa basindaki 99 fıkıh kâideleri(hukuk kuralları) itibariyle çogu, dilimize ezberlenmesi kolay cümleler ve vecizeler hâlinde girmistir. ("Beraati zimmet asıldır" gibi.)
   
Bunlarda Ahmed Cevdet Pasanin akici ve düzgün ifâdesi hissedilmektedir.
+
*Bunlarda Ahmed Cevdet Paşa'nın akıcı ve düzgün ifâdesi hissedilmektedir.
  +
  +
*Türkçesi aşılamaz bir güzellikte ve muhteşemdir.
  +
  +
*Sade bir Türkçe kullanılmıştır.
   
 
Fakat o devrin Türkçesi hakkinda ve o konularda bilgisi olmayanlar Mecelle’yi kolayca anlayamazlar.
 
Fakat o devrin Türkçesi hakkinda ve o konularda bilgisi olmayanlar Mecelle’yi kolayca anlayamazlar.
   
Mecelle’nin basindaki küllî (genel) kâidelerin çogu, Islâm fakihlerinden Ibn-i Nüceym’in [[Esbah ve’n-Nezâir]] adli eseriyle [[Mecâmi Şerhi]]’nden alinmistir.
+
Mecelle’nin basindaki küllî (genel) kâidelerin çogu, Tatar fetvahanesinden ve Islâm fakihlerinden [[Ibn-i Nüceym]]’in [[Esbah ve’n-Nezâir]] adli eseriyle [[Mecâmi Şerhi]]’nden alınmıştır.
   
 
== MECELLE HAKKINDA ==
 
== MECELLE HAKKINDA ==
175. satır: 175. satır:
 
Mecelle; yürürlüğe konulan ilk yazılı kanun kitabımızdır. Mecelleden evvel hakimler (kadılar), [[mutavvel]] olarak yazılmış, fıkıh kitaplarından bakarak Hanefi fıkhına göre hüküm verirlerdi. Yani devlet tarafından kabul edilmiş bir kanun, anayasa, tüzük yönetmelik v.s yoktu. İslam şeriatına göre yazılmış fıkıh kitaplarına ve Şeyhülislam tarafından yazılan fetva mecmualarından istifade ederek hüküm verilirdi. Bu şekilde hüküm çıkarmak ve önüne gelen olayda uygulamak ise çok aşırı zaman ve ilmi dirayet gerektiriyordu. Zamanla böyle alimlerin azalması, ve davalık olayların çoğalması ile uygulanacak kısa ve öz maddeleri barındıran kanun kitabı hazırlamak gerekiyordu.
 
Mecelle; yürürlüğe konulan ilk yazılı kanun kitabımızdır. Mecelleden evvel hakimler (kadılar), [[mutavvel]] olarak yazılmış, fıkıh kitaplarından bakarak Hanefi fıkhına göre hüküm verirlerdi. Yani devlet tarafından kabul edilmiş bir kanun, anayasa, tüzük yönetmelik v.s yoktu. İslam şeriatına göre yazılmış fıkıh kitaplarına ve Şeyhülislam tarafından yazılan fetva mecmualarından istifade ederek hüküm verilirdi. Bu şekilde hüküm çıkarmak ve önüne gelen olayda uygulamak ise çok aşırı zaman ve ilmi dirayet gerektiriyordu. Zamanla böyle alimlerin azalması, ve davalık olayların çoğalması ile uygulanacak kısa ve öz maddeleri barındıran kanun kitabı hazırlamak gerekiyordu.
   
Mecelle, 1869-1876 yılları arasında Ahmet Cevdet Paşa'nın başkanlığında toplanan on beş kişilik bir heyet tarafından hazırlanmıştır. Mecelle çok zorlu bir süreç sonrasında hazırlanmış ve yürürlüğe konulabilmiştir. Ali Paşanın başını çektiği devlet içindeki bir kısım bürokratlar, Fransız Medeni Kanunu'nun kabulünü istiyorlardı.Ahmet Cevdet paşanın savunduğu fikir ise İslam kaynaklarından istifade ile kendimize mahsus bir kanun yazılabileceği idi. Bu ikinci fikir galip gelmiş ve 7 senelik bir çalışma neticesinde tamamlanabilmiştir. Mecelle birden fazla kitaptan müteşekkil olup, her kitap hazırlandıkça hilafete arz edilirdi. "[[Mucibince amel oluna]]" yazısıyla ibaresi çıktıktan sonra başkatip tarafından uygulanmak üzere ilgili yerlere tebliğ edilirdi. 1877 yılında [[Abdülhamit Han]] zamânında tatbik edilmeye başlanmış. 1926'da yürürlükten kaldırılmıştır
+
Mecelle, 1869-1876 yılları arasında Ahmet Cevdet Paşa'nın başkanlığında toplanan on beş kişilik bir heyet tarafından hazırlanmıştır. Mecelle çok zorlu bir süreç sonrasında hazırlanmış ve yürürlüğe konulabilmiştir. Ali Paşanın başını çektiği devlet içindeki bir kısım bürokratlar, Fransız Medeni Kanunu'nun kabulünü istiyorlardı.Ahmet Cevdet paşanın savunduğu fikir ise İslam kaynaklarından istifade ile kendimize mahsus bir kanun yazılabileceği idi. Bu ikinci fikir galip gelmiş ve 7 senelik bir çalışma neticesinde tamamlanabilmiştir. Mecelle birden fazla kitaptan müteşekkil olup, her kitap hazırlandıkça hilafete arz edilirdi. "[[Mucibince amel oluna]]" yazısıyla ibaresi çıktıktan sonra başkatip tarafından uygulanmak üzere ilgili yerlere tebliğ edilirdi. 1877 yılında [[Abdülhamit Han]] zamânında tatbik edilmeye başlanmış.
   
 
Mecelle, 1851 maddeden meydana gelmiş bir kânun olup, İslâm devletlerinde ve bu arada Osmanlı Devletinde uygulanmış, bugünkü mânâsıyla medenî hukûkun ve [[hukuk usûlü]]nün birçok bölümünü ihtivâ etmektedir.Mecellenin başında [[Kavaid-i Külliye]] başlığı altında genel hukuk hükümlerine yer verilen 99 maddelik bir bölüm vardır. Bu bölüm [[Anayasa]] gibi kabul edilmiştir. Bütün hukuk dallarında uygulanacak, bu gün bile [[hukuk mantığı]] ([[hukuk nosyonu]]) içinde yer alan genel esasları içermektedir. Örnek vermek gerekirse; Madde 1: [[Bir işten maksat ne ise hüküm ona göredir]]. Madde 4: Şek (şüphe) ile yakin (bilinen-malum) zail olmaz.
 
Mecelle, 1851 maddeden meydana gelmiş bir kânun olup, İslâm devletlerinde ve bu arada Osmanlı Devletinde uygulanmış, bugünkü mânâsıyla medenî hukûkun ve [[hukuk usûlü]]nün birçok bölümünü ihtivâ etmektedir.Mecellenin başında [[Kavaid-i Külliye]] başlığı altında genel hukuk hükümlerine yer verilen 99 maddelik bir bölüm vardır. Bu bölüm [[Anayasa]] gibi kabul edilmiştir. Bütün hukuk dallarında uygulanacak, bu gün bile [[hukuk mantığı]] ([[hukuk nosyonu]]) içinde yer alan genel esasları içermektedir. Örnek vermek gerekirse; Madde 1: [[Bir işten maksat ne ise hüküm ona göredir]]. Madde 4: Şek (şüphe) ile yakin (bilinen-malum) zail olmaz.
181. satır: 181. satır:
 
===Mecelle cemiyetinin dağıtılması===
 
===Mecelle cemiyetinin dağıtılması===
   
Mecelleyi hazırlayan heyet 1888 de padişahın iradesi ile lağvedildi. '''1919 da mecellenin bazı maddelerinin tadili için komisyonlar kuruldu'''. '''Fakat bunlar beklenen neticeyi vermeyince Mahmut Esat'ın emriyle lağvedildi.'''
+
Mecelleyi hazırlayan heyet 1888 de padişahın iradesi ile lağvedildi. '''1919 da mecellenin bazı maddelerinin tadili için komisyonlar kuruldu'''. '''Fakat bunlar beklenen neticeyi vermeyince [[Mahmut Esat]]'ın emriyle lağvedildi.'''
 
Mecellenin ihtiva ettiği esaslar İslam Fıkhından alındığı için, bittabi Din ile devleti birbirinden ayıran laik rejime zıt olduğundan 12 Şubat 1926 da 57 senelik bir yürürlükten sonra kaldırılmış oldu. Ve yerine 1926 Ekiminde beri İsviçre medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu icra edilmektedir. Ancak Mecellenin muamelata ait hükümleri Osmanlıdan sonra Osmanlı topraklarında kurulan bazı devletlerde uzun yıllar uygulanmaya devam etmiştir. Hukuk kültürü bakımından çağının en büyük eseri kabul edilen hukuk ilminde mühim bir safha olan mecelle, Osmanlı Devleti gibi şimdilik sadece tarih kitaplarında geçerliliğini devam ettirmektedir.
 
   
Hukuk fakültelerimizde [[Roma Hukuku]] bir yıl boyunca bir ders olarak okutulmaktadır. Ancak mecelle ile ilgili [[Hukuk Tarihi]] dersinde az bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak mecelle okumanın bir hukukçunun hukuk nosyonun gelişmesine katkıda bulunabileceğine inananlardanım. Çünkü ne de olsa tarih bizim tarihimizdir, ecdat bizim ecdadımızdır.
+
Mecellenin hükümlerinin bazıları kaldırılmıştır. Sonradan çıkarılan kanunlar eğer mecellenin hükümlerine aykırı değilse, mecellenin hükümleri hala caridir. Mecellenin medeni hukumleri yerine yerine 1926 Ekiminde beri İsviçre medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu icra edilmektedir. Ancak Mecellenin muamelata ait hükümleri Osmanlıdan sonra Osmanlı topraklarında kurulan bazı devletlerde uzun yıllar uygulanmaya devam etmiştir. Hukuk kültürü bakımından çağının en büyük eseri kabul edilen hukuk ilminde mühim bir safha olan mecelle, Osmanlı Devleti gibi şimdilik sadece tarih kitaplarında geçerliliğini devam ettirmektedir.
   
  +
Hukuk fakültelerimizde [[Roma Hukuku]] bir yıl boyunca bir ders olarak okutulmaktadır. Ancak mecelle ile ilgili [[Hukuk Tarihi]] dersinde az bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak mecelle okumanın bir hukukçunun hukuk nosyonun gelişmesine katkıda bulunacaktir.
  +
==Mecellenin kitapları==
   
Mecelle kitabında, bir başlangıç ile 16 kısım vardır. Hepsi 1851 maddedir.
+
Mecelle kitabında, bir başlangıç ile 16 kitap vardır. Hepsi 1851 maddedir.
   
 
Başlangıç ([[Mukaddime]]), ilk makalesi([[MAKALE-İ ÛLÂ]])) fıkhin tarifi, ikinci makale ([[MAKALE-İ ÛLÂ]]]] Hukukun temel kaideleridir.
 
Başlangıç ([[Mukaddime]]), ilk makalesi([[MAKALE-İ ÛLÂ]])) fıkhin tarifi, ikinci makale ([[MAKALE-İ ÛLÂ]]]] Hukukun temel kaideleridir.

06:59, Kasım 10, 2019 itibarı ile sayfanın şu anki hâli

Mecelle-i Ahkâm-ı i Adliye مجل احكام عدلي Adalet Hükümleri Jurnali. (Mecellesi).

Bakınız

D Portal:Mecelle - Mecelle(Türkî) -Majalla (Eng) -Mecelle/English - Mejelle - המג'לה (İbranî) . MEDŽELLE (Bosnian) . Medjelle Meğelle Mecelle-'i Ahkâm-ı'Adlīye ,Majallah el-Ahkâm-ı-Adliya, مجلة الأحكام العدلية . Mecelle/Arabî - مجلةMecelle/Arabi- Mecelle/Fihrist - Mecelle/Fransızca Kodifikasyon hareketleri .MKK/Düz Metin linkli

Bakınız

D Şablon:Mecelle/Mukaddime . MKK. 1.Kitap:Büyu' . 2.Kitap: .3.Kitap:. 4.Kitap:.5.Kitap:. 6.Kitap:. 7.Kitap:.8.Kitap:. 9.Kitap:. 10.Kitap:Şirket 11.Kitap. 12.Kitap:. 13.Kitap:.14.Kitap:İbra 15.Kitap:Dava KBVT. 16.Kitap:Kaza Mecelle/Resimler

Bakınız

D . Son:Ahmet Cevdet Paşa...Son:MC/1 MC/2... MKK Mecellenin Külli Kaideleri.... KSVİ KİTÂBÜ'S-SULH VE'L-İBRÂ KİTÂBÜ'S-SULH VE'L-İBRÂ/Düz Metin..... Kitab-ı İkrar.... Kitab-ı Dava Kitab-ı Dava/Düz metin..... KBVT Kitab-ı Beyyinat ve Tehalif Şablon:KBVT... Kitab-ı Dava Şablon:Kitab-ı Dava.... Kitab-ı İkrar Şablon:Kitab-ı İkrar.... KBVT.... Kitab-ı Kaza Şablon:Kitab-ı Kaza Kitab-ı Kaza/Günümüz Türkçesiyle... Şablon:Kitâbü'l- vekalet Kitâbü'l-Vekâle..... KİTAB-I VEDİA züfer görüşlerine 5. kitapta yer verip tepki çekmesi üzerine mecelle'nin 6. kitabının hazırlandığı komisyondan birtakım entrikalarla uzaklaştırılır ve mecelle'nin en kötü kitabı da bu 6. kitaptır. bakarlar ki o'nsuz ellerine yüzlerine bulaştıracaklar, kendisini geri çağırırlar ve o kötü hazırlanan 6. kitap (kitab'ül vedia) toplatılır. Mecelle/Eleştiriler Mecelle/Mütealalar Mecelle/Mutealalar/Ebul Ula Mardin Mecelle cemiyeti Mecelle/Eşi sözlük seçmeleri MECELLE’NİN TA’DİL EDİLEN MADDELERİNİN İSLAM HUKUKU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ


Mecelle/Günümüz Türkçesiyle İzah güzel Yetkin de çıkmış
Mecelle/Vecizeler Mecelle/BİBLİYOGRAFYA Mecelle/Hazırlanışı Mecelle/Mutealalar/Ebul Ula Mardin
ESK/Mecelle ESK/Mecelle/1-100 ESK/Mecelle/1-100/Kelime İzahlı Mecelle’nin üslûbu bir kânun kitabi olarak sâheserdir. Fesâhet ve belâgatla yazilmistir. Bilhassa basindaki 99 fikih kâidesinin çogu, dilimize ezberlenmesi kolay cümleler hâlinde girmistir. Bunlarda Ahmed Cevdet Pasanin akici ve düzgün ifâdesi hissedilmektedir. Fakat o devrin Türkçesi hakkinda ve o konularda bilgisi olmayanlar Mecelle’yi kolayca anlayamazlar. Mecelle’nin basindaki küllî (genel) kâidelerin çoğu, Islâm fakihlerinden Ibn-i Nüceym’in Esbah ve’n-Nezâir adli eseriyle Mecâmi Serhi’nden alinmistir. --- Mecelle/Fransızca Mecelle/Arabî
Osmanlıca Mecelle Mecellenin ilk 100 maddesi/Osmanlıca Osmanlıca PDF mecelle
مجلة احكام عدلى Arapçası

Mecelle Esbâb-ı Mûcibe Mazbatası
Mecelle/Sadaretin Arzı ve İrade-i Seniyye
Mecelle/Mukaddime Majalla/Introduction Majalla/Part I
Mecelle'den seçme hükümler güzel medeni kanun hükümleri
Mecelle/Fransızca Mecelle/Rumca Mecelle/Boşnakça Mecelle/Osmani Mecelle/Türki Mecelle/Farisi Mecelle/Arabî Mecelle/English
• İddianame için: mütevatirin aleyhine Beyyine kabul olunmaz. Madde 73.md Hatası zahir olan zanna itibar yoktur
ŞERHLER:Mecelle şerhi Mecelle/Şerhleri MM hocası Atıf Bey şerhi - Archive org Atif bey mecelle Şerhi
Mecelle/VP Mecelle/WP Mecelle/WP Arabi
Mecelle-i Ahkam-ı Adliye
Tafsili Mecelle İcmali Mecelle İzahlı Mecelle Mecelle Taramaları
Mecal Mecal-ı şahsi Mecellat Megillah [1] Ester Esther Aşir Aşur Aysu Esau Isaiah Book of Esther [2] Ester kitabı [3]) :Hz.Muhammed as hakkında haberler vardır. İbni Kesir Peygamber olduğunu söyler.

Bakınız

D . Mecelle/Şerhleri Ali Haydar Efendi , Dürerül-Hukkâm (Osmanlica) Haci Resid Pasa , Rûhul-Mecelle , Mes’ud Efendi (Kayseri Müftüsü ) Mir’atül-Mecelle (Arapça ) G. Snopian (Fransiz Yazar) , Code Civil Ottoman

Bakınız

D. Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça Osmanlıca Türkçe İngilizce Fransızca MKK/Düz Metin . MKK/Düz Metin linkli MKK. Mecelle/Hukukun Kavaid-i Külliyesi... Mecellenin külli kaideleri... Mecelle'den seçme hükümler... Majalla/ PART II... Mecelle/İlk 100 MADDE ... Mecellenin ilk 100 maddesi/Osmanlıca ... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça Osmanlıca Türkçe.... Mecellenin ilk 100 maddesi/Türkçe kelime izahlı... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arabi Türki İzahlı ve Şerhli.... ESK/Mecelle/1-100.... ESK/Mecelle/1-100/Kelime İzahlı.... Mecellenin ilk 100 maddesi/Osmanlıca... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arapça Osmanlıca Türkçe... Mecellenin ilk 100 maddesi/Arabi Türki İzahlı ve Şerhli... MKK.. Mecellenin Külli Kaideleri.... Mecelle/Hukukun Kavaid-i Külliyesi MKK/1-25 MKK/26-50 MKK/51-75 MKK/75-100

Bakınız

D . MKK. MKK1 . MKK/1-25.MKK/1-30.MECELLE. MC/Mukaddime MAKALE-İ ÛLÂ; İLM-i FIKHIN TARİF VE TAKSİMİ HAKKINDADIR . Definition of Jurisprudence: MC/1 . MC/2 . MC/3 . MC/4 . MC/5 . MC/6 . MC/7 . MC/8 . MC/9 . MC/10 . MC/7 MC/8 MC/9 MC/10 MC/11 MC/12 MC/13 MC/14 MC/15 MC/16 MC/17 MC/18 MC/19 MC/20 MC/21 MC/22 MC/23 MC/24 MC/25
MAKALE-İ SANİYE; KAVÂİD-İ FIKHİYYE BEYÂNINDADIR MC/2 - Bir işden maksad ne ise hüküm ona göredir. Yani bir iş üzerine terettüb edecek hüküm ol işten maksat ne ise ona göre olur.MC. 170, 769, 1240.; TMK. 1, 2, 3, 84, 114, 125.; TBK. 18, 20, , 41, 43, 48, 82, 83.; ZGB. 2., 3.; BGB. 157, 242, 932.; TCK. 45 MC/3 - Ukûdda itibar makâsıt ve maâniyedir, elfâz ve mebâniye değildir.MC. MC/262, MC/389, MC/648.; TMK. ı, 2, 3.; TBK ı, 18,25, 26, 154, 165, 178, 505.; MH. 314, Madde 4 - Şek ile yakin zâil olmaz.MC. MC/5, MC/6, MC/7, MC/8, MC/9, MC/10, MC/11, MC/12. Madde 5 - Bir şeylin bulunduğu hal üzere kalması asıldır.MC. MC/6, MC/10, MC/1685, MC/1776, MC/1777.; TMK IS Madde 6 - Kâdim kıdemi üzere zikrolunur.MC. MC/166, MC/1224, MC/1197.; MH. 48; TBK. 125 - 140. Madde 7- Zarar kadim olmaz.MC. MC/6 , MC/166, MC/1166, MC/1224; MH. 48.; TBK. 125 - 140. Madde 8 - Berâ'et-i zimmet asıldır.MC. MC/9, MC/612. Madde 9Sıfât-ı ârizada asl olan ademdir.MC/8, MC/332 Madde 10Bir zamanda sabit olan şeylin hilâfina delil olmadıkça bekâsıyla hükmolunur. MC MC/5, MC/1621, MC/1592. Madde 11 - Bir emr-i hâdisin akreb-i evkâtına izâfeti asıldır. MC MC/10, MC/5, MC/8; HUMK 299. Madde 12 - Kelâmda asl olan manây-ı hakîkîdir.MC. MC/13, MC/60, MC/61.; TMK ı, 2; TBK18. Madde 13 - Tasrih mukâbelesinde delâlete i'tibar yokdur.MC. MC/12, MC/772.; TBK. ı. 2:, HUMK. 234, Madde 14 - Mevrid-i nassda ictihâda mesâğ yoktur.MC. MC/15, MC/16, MC/167.; TMK. ı, 2; TBK 18. Madde 15 - Alâ hilâfi'l-kıyâs sâbit olan şey sâire makîsün-aleyh olamaz.MC. MC/14, MC/16. MC/1659. Madde 16 - İctihâd ile ictihâd nakz olmaz.MC. MC/14, MC/15.; TMK. 1; TCK. 44 Madde 17 - Meşakkat tesyîri celbeder.MC. MC/18, MC/19, MC/20, MC/205, MC/223, MC/396, MC/799.; TMK. 2 Madde 18 - Bir iş zîk oldukda müttesi olur.MC. MC/17. Madde 19 - Zarar ve mukâbele bi'z-zarâr yokdur.MC. MC/20, MC/25, MC/26, MC/27, 28, MC/29.; TMK. 41, 61, vd; Madde 20 - Zarar izâle olunur.MC. MC/19, MC/21, MC/22, MC/25, MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/30, MC/32, MC/998, MC/1201.; TBK 41 vd. Madde 21 - Zarûretler memnû' olan şeyleri mübah kilâr. MC. MC/22, MC/96, MC/97, MC/1007.; TBK. 52; TCK 49-50, 516/4. Madde 22 - Zarûretler kendi mikdarlarınca takdir olunur.MC.MC/21, MC/23.; TBK. 52; TCK. 49-50, 516/4 Madde 23 - Bir özür için câiz olan şey ol özrün zevâliyle bâtıl olur.MC. MC/22, MC/517. Madde 24 - Mâni' zâil oldukda memnû' avdet eder.MC. MC/19, MC/335, MC/345, MC/347, MC/372, MC/869, MC/870, MC/1647, MC/1653, MC/1654. Madde 25 - Bir zarar kendi misliyle izâle olunamaz.MC. MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/31, MC/965, MC/1141, MC/1288, MC/1312.; TCK 49-50, 516/4; TBK 52

Bakınız

D MKK/25-50 Madde 25 - Bir zarar kendi misliyle izâle olunamaz. MC. MC/26, MC/27, MC/28, MC/29, MC/31, MC/965, MC/1141, MC/1288, MC/1312.; TCK 49-50, 516/4; TBK 52 Madde 26 - Zarar-ı âmmı def için zarar-ı has ihtiyâr olunur. MC. MC/20, MC/27, MC/28, MC/29, MC/1325. Madde 27 - Zarar-ı eşedd zarar-ı ehaf ile izâle olunur. MC. MC/25, MC/26, MC/20, MC/902, MC/906, MC/1044, MC/1224, MC/1440.; TMK. 656, 661 vd. Madde 28 - iki fesâd te'âruz etdikde ehaffí irtikâb ile a'zamının çaresine bakılır. MC. MC/20, MC/25, MC/26, MC/27, MC/29, MC/902.; TMK. 656, 661 vd. Madde 29 - Ehven-i şerreyn ihtiyâr olunur. MC. MC/21, MC/22, MC/26, MC/27, MC/28, MC/902.; TMK. 656, 661 vd. Madde 30 - Def'-i mefâsid celb-i menâfi'den evlâdır. Madde 31 -Zarar bi-kadari'l-imkân def olunur. MC. MC/28, MC/29, MC/30, MC/532, MC/533.; TMK. 656 ve 661. Bu maddede bahsedilen kıyas, İslâm Huküku'nun ana kaynaklarından birisidir. Bibliyografi Ali Haydar, Mecelle şerhi, 1/67, Ömer Nasuhi, Hukûk-l İslâmiye, 1/171, vd. Zeydan, age. sil. vd. Madde 32 - Hâcet umûmî olsun husûsî olsun zarûret menzilesine tenzîl olunur. Bey ' bili-vefânın tecvîzi bu kabîldendir ki Buhara ahâlîsinde borç tekessür etdikçe görülen ihtiyaç üzerine bu mu'âmele mer'iyyü'l-icrâ olmuştur. MC. MC/21, MC/118, MC/205, MC/213, MC/396, MC/420. Madde 33 - Iztırar gayrın hakkını ibtâl etmez. Binâen-alâ-zâlik bir adam aç kalıb da birinin ekmeğini yese ba'dehû kıymetini vermesi lazım gelir. MC. MC/400, MC/1007.; TCK: 49-50/4; TBK. 52 Madde 34 - Alması memnû' olan şeyin vermesi dahi memnû' olur. TCK 64 67 MC MC/35 tbk 50 Madde 35 - İşlenmesi memnû' olan şeyin istenmesi dahi memnû' olur. TCK 64-67.; TBK 50.; MC. MC/34, MC/1818. Madde 36 - Âdet muhakkemdir. Yani hükm-i şer'iyi isbât için örf ve âdet hakem kılınır. Gerek âmm olsun ve gerek hâs olsun. MC. MC/37, MC/38, MC/39, MC/40, MC/41, MC/42, MC/43, MC/44, 45, MC/230, MC/251, MC/291, MC/450, MC/460, MC/469, MC/574, MC/575, MC/576, MC/1340, MC/1790, MC/188, MC/354, MC/495, MC/555, MC/622, MC/829.; TMK. 1/1, 590/11, 592/281, 285, 420, 423. Madde 37 - Nâsın isti'mâli bir hüccetdir ki anınla amel vâcib olur. I'MK ı; MC. MC/36, MC/168, MC/389, MC/495. Madde 38 - Âdeten mümteni' olan şey hakîkaten mümteni' gibidir. MC. MC/36, MC/37, MC/39, MC/40, MC/1589, MC/1629. Madde 39 - Ezmanın tegayyürü ile ahkâm'ın tagayyürü inkâr olunamaz. MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/40, MC/244, MC/326, MC/596, MC/1716. Madde 40 - Âdetin delâletiyle ma'ânîy-ı hakîkî terk olunur. MC. MC/12, MC/36, MC/37, MC/38, MC/39, MC/61, MC/82, MC/912, MC/1584.; TMK ı, 2.; TBK. 18 Madde 41- Âdet ancak muttarid yâhut galip oldukda mu'teber olur. MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/39, MC/40, MC/42, MC/240.; TMK ı Madde 42 - İ'tibâr galib-i şâyi'adır, nâdire değildir. MC. MC/41, MC/987.; TMK ı; HUMK 238 Madde 43 - Örfe ma'rûf olan şey şart kılınmış gibidir. TMK 1; TTK ı; MC. MC/36, MC/37, MC/41, MC/42, MC/461, MC/563, MC/596, MC/871 Madde 44 - Beyne't-tüccâr ma'rûf olan şey beynlerinde meşrût gibidir. MC. MC/36, MC/37, MC/38, MC/790, MC/1463.; TMK 1/1, 2; TBK 18 Madde 45 - Örf ile ta'yîn nass ile ta'yîn gibidir, MC. MC/43, MC/44, MC/527, MC/528, MC/816, MC/1498, MC/1499.; TMK ı Madde 46 - Mâni' ve muktazi teâruz etdikde mâni' takdîm olunur. Binâen-alâ-zâlik bir adam borçlusu yedinde merhûn olan malını âhara satamaz. MC. MC/337, MC/350, MC/397, MC/96-MC/1192, MC/590-MC/1725, MC/756-MC/1192-MC/747, MC/1192-MC/1197, MC/1598-MC/1601. Madde 47 - Vücudda bir şeye tâbi' olan hükümde dahi ana tâbi' olur. tılmış olur. MC. MC/48, MC/50, MC/236, MC/903.; TMK. 619-622 Madde 48 - Tâbi' olan şeye ayrıca hüküm verilmez. Meselâ bir hayvanın karnındaki yavrusu ayrıca satılamaz. MC. MC/47, MC/216, MC/224, MC/856.; TMK. 619-622 Madde 49 - Bir şeye mâlik olan kimse ol şeyin zarûriyyâtmdan olan şeye dahi mâlik olur. Meselâ, bir hâneyi satın alan kimse ana mûsil olan tarîka dahi mâlik olur. MC. MC/232, MC/1194 Madde 50 - Asıl sâkıt oldukda fer' dahi sâkıt olur. MC. MC/81, MC/661, MC/662, MC/1527, MC/1530

Bakınız

D MKK; MKK3 MKK/51-75

Bakınız

D. MKK/75-100. MKK/4

Adobe Post 20190711 080718

Majalla/English

Bakınız

D Şablon:Majalla bakınız .Portal:Mecelle. Majalla. Mecelle/English [4]
AL-MAJALLA AL AHKAM AL ADALIYYAH (The Ottoman Courts Manual (Hanafi)) The Journal of The Verdicts of The Justice Mecelle/Dictionary ENG word .Mecelle/İngilizce/Düz metin Majalla 1. Sale (BUYU' 101-403 ). 2.Majalla/Book II BOOK II:Hire 404-611 . BOOK III: GUARANTEE


INTRODUCTION Definition and Classification of Turkic Jurisprudence MAXIMS OF TURKIC JURISPRUDENCE BOOK I BOOK II BOOK III BOOK IV BOOK V BOOK VI BOOK VII BOOK VIII BOOK IX BOOK X BOOK XI BOOK XII BOOK XIII BOOK XIV BOOK XV BOOK XVI
Mecelle/Fransızca Mecelle/Arabî Mecelle/Osmani Anadoluda hukuk bilinci

Azerbaycan Cumhuriyetinin Mülk Mecellesi
C1ff688de36687d49d19f70c55f8c691
Motivasyon Etkinliği - Yazar Hayati İnanç ile "Mecelle ve Ahmet Cevdet Paşa"

Motivasyon Etkinliği - Yazar Hayati İnanç ile "Mecelle ve Ahmet Cevdet Paşa"

Rehber-i talibin-i mecelle


Osmanlı Devleti zamanında, Ahmed Cevdet Paşa Başkanlığındaki ilmî bir heyet tarafından, İslam Hukûkuna bağlı kalınarak hazırlanan ve asil ismi Mecelle-i Ahkâm-i Adliye olan meşhur kânun.

Lügat anlamıEdit

Mecelle , lügatte; Latin dillerinde journal tabir edilen yevmi olmayan bir fen dalında mütehassısların belirli aralıklarla (periyodik) çıkardıkları dergiye veya kitaba verilen addır.

Ayrıca içinde hikmet bulunan sâhife, ciltlenmiş kitap, dergi vs. manalarına gelir.

Celal kelimesi buradan gelmektedir. Celle celaluhu da buradan gelir. Eskiden İçişleri bakanlığı nin adı Dahiliye vekâleti celilesi idi.

Mecelle nedir?Edit

Bir Hukuk Abidesi Olarak Mecelle

Osmanlı-İslam Hukuku’nda ilim deryasında yüzebilen alimlerin azaldığı bir devirde Ahmet Cevdet Paşa riyasetinde toplanan bir heyet tarafından vücuda getirilip devrin padişahına arz edilen bir hukuk şaheseridir.

Fransız Bilimler Akademisinden ödül almasıEdit

Mecelle, veciz bir üslup ile kaleme alınarak bugün bile bazı kaideleri darb-ı mesel olan, çeşitli lisanlara tercüme edilen (İngilizce ,Arabca, Fransizca, Almanca, Grekçe , Boşnakça , Bulgarca vb dillere çevrilen tek kanun metnimizdir) , şerhleri yapılan bir belagat harikası olup Türk dilinin şaheserlerinden en birincisidir.

O kadar ki, Fransız İlimler Akademisi, kendi kanunlarının iktibasına mani olmasına rağmen Ahmet Cevdet Paşa’yı bir “Altın Madalya“ ile taltif etmiştir.

1926 yılında İsviçre Medenî Kanunu’nun merinolmasiyla medeni kanuna aykırı bazı hükümleri yürürlükten kaldırılsa da hala pek çok maddesi modern hukumuzda da caridir. Mesela Hukukun külli kaideleri gibi Yani beraati zimme[ asıldır. Hatası zahir olan zanna itibar yoktur vb maddeler hala caridir. Hakimlik mesleği tanımı, daha güzel bir tanımlama yapılamadığı icin hala caridir.


Mecelle Öncesi Osmanlı HukukuEdit

İslam Hukuku’nun kaynakları Edille-i Şeriyye dediğimiz Kitap, Sünnet, İcma-ı Ümmet ve Kıyas-ı Fukaha’dır. Osmanlı Devleti’nde Mecelle hazırlanmadan evvel kadılar, fıkıh ve fetva kitaplarına bakarak ve her meseleyi müstakil olarak inceleyip ona göre hüküm verirlerdi. Zaman içinde çoğalan bu hükümler, mevzu bakımından tasnif edilmiş ve benzer meseleleri ortak hükümler altında birleştiren küllî kaideler (umumi prensipler) ilk kez muhteşem ulemalari olan Tatarlar tarafından tespit edilmiştir. İslâm Hukuku’nda fıkıh kitapları bir nevi kanun manasına geldiğinden, ayrıca kanun ismiyle metinler hazırlayıp ilan etmeye lüzum görülmemiştir.

Mecelle İhtiyacını Gerektiren SebeplerEdit

Çoklu hukuk sistemi, Devlet-i Aliyye’nin güçlü olduğu devirlerde herhangi bir sorun teşkil etmezken, Tanzimat Fermanı’nın ilanı ile kemâle eren Batılılışma hareketi neticesinde Osmanlı Devleti bu dönemde askeri, idari ve hukuki alanlarda yeniliklere gitmek zorunda kalmıştır.

Tanzimat Dönemi idarecileri, devletin geleneksel askeri ve idari teşkilatı gibi, adliye teşkilatının da değişimin ortaya çıkardığı yeni sorunları çözmede yetersiz kaldığı görüşündeydi. Bu anlayışa bağlı olarak, devletin adliye yapısı da değiştirildi. Adliye teşkilatında tek hâkimle çalışan Şer’iyye Mahkemeleri’nin yanında, genellikle çok hâkimle çalışan, Batı tarzı Nizamiye Mahkemeleri kuruldu. Bu mahkemelerin hâkimleri, verecekleri hükümlerde hukuk bilgileri kâfi gelmediği için eski fıkıh kitaplarını taramakta veya çoğu zaman müftülere müracaat etmekteydiler. Bu sebeple muntazam ve kolay anlaşılır bir hukuk metni ihtiyacı doğmuştur.


Mecelle İhtiyacının Farklı SebepleriEdit

Medeni kanuna duyulan ihtiyacın ortaya çıkmasında rol oynayan bir diğer sebep ise, Avrupa ile olan ticari münasebetlerin artmasıdır. Şer’iyye Mahkemeleri’nde müslüman Osmanlı tebaasına karşı, müslüman olmayan Osmanlı tebaasının (zimminin), zimmiye karşı da yabancı devlet vatandaşının (müstemenin) şahitliği kabul edilmemekteydi. Ticaret Mahkemeleri çıkan uyuşmazlıkları çözmekte yetersiz kalırken, zimmiler ve yabancılar Şer’iyye Mahkemeleri’ne gitmek istememekteydiler. Ayrıca siyasi değişiklikleri takip eden sosyo-ekonomik değişiklikler de, mahkemelerin önüne, çözüm bekleyen yeni meselelerin gitmesine sebep olmaktaydı. Örneğin; eski fıkıh alimlerine göre satın alınacak evin bir odasını görmek yeterliydi. Evlerin her odasının aynı yapıldığının kabulü, evin tüm odalarının alıcı tarafından görülmesi gerekliliğini ortadan kaldırmaktaydı. Ancak sonradan evlerin odaları farklı yapılmaya başlandığında, evin her odasının görülmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır.

Mecelle'nin HazırlanışıEdit

Osmanlı Devleti’nin 19. asırda içinde bulunduğu siyasi, iktisadi ve hukukî şartlar altında doğan medeni kanun ihtiyacı, kanunun kaynağı ile ilgili farklı görüşlerin ileri sürülmesine neden olmuştur. Fransız Medeni Kanunu’nun alınması veya İslam hukukuna dayanan bir kanun hazırlanması şeklinde ortaya çıkan fikir ayrılığında, sonunda Ahmet Cevdet Paşa’nın temsil ettiği görüş benimsenerek, İslam ve Türk hukuk tarihinin ilk Medeni ve Borçlar Kanunu olan Mecelle’nin hazırlanmasına karar verilmiştir. Bunu tahakkuk ettirmek için de Ahmet Cevdet Paşa’nın reisliği altında bir ilmi cemiyet “Mecelle Cemiyet-i Osmaniyesi” kuruldu. Zamanın çok kıymetli İslâm hukukçularının yer aldığı bu heyet, 1869-1876 seneleri arasında fasılalı, maceralı çalışma neticesinde Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’yi tamamlamaya muvaffak olmuştur. Kanunun her bir kitabı, çalışmanın sonu beklenmeden, tamamlandıkça zamanın padişahı Sultan Abdülaziz'in fermânıyla ilan olunmuştur.


Mecelle'nin MuhteviyatıEdit

Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’nin, tam bir medeni kanun olduğu söylenemez. Çünkü, içinde Aile ve Miras hukukuna ilişkin hükümleri barındırmamaktadır. İçinde Borçlar, Eşya ve Usul hukukuna ait hükümler mevcuttur; hükümlerinin çoğu Borçlar hukukuna ilişkin, daha az bir kısmı da Eşya ve Usul hukukuna aittir. Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’nin sistemine bakıldığında, söz konusu kanunun kitaplardan oluştuğu görülür. Her kitap ile alâkalı ıstılahlar (tabirler) o kitabın mukaddimesi (girişi) olarak verilmiş; sonra bu kitaplar, mevzuları içerisindeki farklılıklara göre bâblara, bâblar da fasıllara ayrılmıştır. Kısaca ifade etmek gerekirse, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’nin bir girişi, 16 kitabı, 1851 maddesi vardır. Mecelle'nin kitapları muhtelif târihlerde, ayrı ayrı neşredilerek yürürlüğe konmuştur. Mukaddime ile bey' ve şirâ (alış-veriş) mevzuunu ihtiva eden ilk kitabı 1869'da, on altıncı ve sonuncusu olan kazâ kitabı da 1876'da neşredilmiştir.

Mecelle'nin KitaplarıEdit

KaynakçaEdit

Ahmet Şimşirgil, Ekrem Buğra Ekinci, Ahmed Cevdet Paşa ve Mecelle, KTB Yayınları, İstanbul 2008 Refik Gür, Hukuk Tarihi ve Tefekkürü Bakımından Mecelle, Sebil Yayınevi, İstanbul 1993 Seda Örsten Esirgen, Osmanlı Devleti’nde Medeni Kanun Tartışmaları : Mecelle mi, Fransız Medeni Kanunu mu? Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi (OTAM), 2011 (Bahar), Sayı: 29, s. 31-48. Cihan Osmanağaoğlu Karahasanoğlu, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’nin Yürürlüğe Girişi ve Türk Hukuk Tarihi Bakımından Önemi Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi (OTAM), 2011 (Bahar), Sayı:29, s. 93-124 Abdullah Satun, Yedikıta Aylık Tarih Ve Kültür Dergisi, Nisan 2010




1877 yılında Abdülhamit Han zamanında tatbik edilmeye başlanmış. Mecelle heyeti aynı padişahın evh ve korkuları yüzünden lagvedilmistir. 1926’da da medeni kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.

HikayesiEdit

Mecelle, 1851 maddeden meydana gelmiş bir kânun olup, İslam devletlerinde ve bu arada Osmanlı Devletinde uygulanmış, bugünkü manasıyla medenî hukûkun ve hukuk usûlünün birçok bölümünü ihtivâ etmektedir. Osmanlı Devleti, kurulduğu târihten îtibâren İslam Hukûku esaslarına bağlı kalınarak idâre olunmuştur. Gerek amme hukûku ve gerekse özel hukuk sahalarında, bunun dışına çıkılmamıştır. İslamiyet'in bildirdiği ilâhî kurallardan hiç ayrılınmamıştır. Osmanlı Devleti, asırlarca süren idarî, askerî ve iktisâdî üstünlüğünü, İslamiyet'e bağlı kalmasına ve tam tatbik etmesine borçludur. Bu kurallara bağlılıkta gevşeklik baş gösterince, devletin yükselmesi durmuş, ilimde, fende, askerlikte daha evvel gösterilen başarılar, yok olmuş, bir duraklama ve gerileme devri başlamıştır. Devletin her bakımdan yara alması, Tanzimat hareketinden sonra daha çok olmuştur. İslam dînine yabancı kalan, Avrupa kültürü tesiri altında yetişen ve kurtuluşu batılılaşmakta görenler basta M. Resid Pasa olmak üzere, Fuat ve Âli Paşalar, Avrupaî tarzda bir takım yenilik hareketlerine giriştiler. Bu yenilik fikrini, devletin idare edildiği kânunlarda da göstermeye kalkıştılar. Bunlardan bilhassa Âli Pasa, Fransa’da Birinci Napolyon zamanında (1804) tedvin edilmiş olan Fransız Medenî Kânunu’nun tercüme edilerek, Osmanlı Devletinde de tatbik edilmesi fikrini ileri sürüyordu. Buna mukâbil Ahmed Cevdet Pasa ve bâzı ileri gelen ilim adamları İslam hukukunun zengin ve islenmiş bir dalı olan Hanefî fıkhının kânunlaştırılması tezini müdâfaa ediyorlardı. Bu ikinci fikir gâlip geldi ve tahakkuk ettirilmesi için, “Mecelle Cemiyeti” adıyla ilmi bir heyet toplandı. Başına Cevdet Pasa reis yapıldı. Memleketin en kıymetli İslam bilginlerinin (fakihlerin) iştirak ettiği bu cemiyet, Osmanlı Devletinin Tanzimat devrinde en mühim içtimaî, sosyal hâdiselerinden birini teşkil eden ve Türk fikir heyetinin ölmez ve muhteşem âbidesi olan Mecelle-i Ahkâm-i Adliye’yi meydana koydu.

Mecelle ve Ahmed Cevdet Pasa: Mecelle, bir heyet tarafından telif edilmiştir. Bu bakımdan onu sâdece Ahmed Cevdet Paşa'nın eseri olarak göstermek yanlıştır. Cevdet Pasa zamanında, medenî hukuk sahasında iki zıt fikir vardı: 1) İslam Hukuk (fıkıh) kâidelerinin bir kânun metin hâline getirilmesi, 2) Fransız medenî kânununun tercüme edilerek kabul edilmesi.

O zamanlar İstanbul’da en tesirli ve nüfuzlu elçi, Fransa elçisiydi. O ve onun entrikalarına kapılanlar ikinci fikrin tatbikat sahasına konulmasını temin etmek için var güçleriyle çalışıyorlardı. Fakat, birinci teze taraftar olanların başında bulunan Ahmed Cevdet Paşa'nın ve diğerlerinin gayretleriyle, İslam fıkıh kitaplarından, zamanın icaplarına uyan meselelerin Mecelle-i Ahkâm-i Adliye adıyla asrî bir kânun seklinde yazılması fikri kabul edildi. Ahmed Cevdet Pasa, bu isi yapacak ilmî cemiyete reis seçildi. Paşa’nın yazdığına göre, Frenk hayranları, câhil softalar, ecnebî kışkırtmalarına âlet olanlar, bu hayırlı isi baltalamak için çok dalavereler çevirmişlerdir. Nihâyet Mecelle, 1868’de neşrolundu.

Ahmed Cevdet Pasa çetin bir mücâdeleden gâlip çıkmıştı. Aşağıdaki satırlar onun bu esnâdaki hissiyatını ifâde etmektedir:

“Avrupa kıtasında en evvel tedvin olunan kânunnâme, Roma Kânunnâmesi’dir ki, Kostantiniye (İstanbul) şehrinde ilmî bir cemiyet tarafından tertip ve tedvin olunmuştu. Avrupa kânunnâmelerinin esasidir ve her tarafta meşhur ve mûteberdir. Fakat Mecelle-i Ahkâm-i Adliye’ye benzemez. Aralarında pek çok fark vardır. Çünkü o, beş altı kânun bilen zat tarafından yapılmıştı, bu ise beş altı fakih (İslam Hukûkunu bilen) zat tarafından, Allah-u Teala'nın koymuş olduğu yüce İslam dîninden alınmıştır.

Avrupa hukukçularından olan ve bu defâ Mecelle’yi mütâlaa ve Roma kânunlarıyla mukâyese eden ve her ikisine de sâdece birer insan eseri nazarıyla bakan bir zat dedi ki: “Dünyâda, ilmî bir cemiyet vasıtasıyla iki defâ kânun yapıldı. İkisi de İstanbul'da oldu. İkincisi; tertibi, düzeni ve içindeki meselelerin hüsn-i temsil ve irtibatı dolayısıyla evvelkinden çok üstün ve müreccahtir. Aralarındaki fark da, insanin o asırdan bu asra kadar medeniyet âleminde kaç adim atmış olduğuna bir ölçüdür.”

(Târih-i Osmanî Mecmuası No. 47, s. 284)


Mecelle’nin hazırlanmasında hizmeti olan kimseler: Edit

1) Filibeli Halil Efendi, 2) Seyfeddin İsmail Efendi, 3) Sirvanizâde Seyyid Ahmed Hulûsi Efendi, 4) Ahmed Hilmi Efendi, 5) Bağdatlı Muhammed Emin Efendi, 6) İbn-i Âbidinzâde Alâeddin Efendi, 7) Gerdankıran Ömer Hulûsi Efendi, Şeyhülislâm Kara Halil Efendi, 9) İsa Ruhî Efendi, 10) Yunus Vehbi Efendi, 11) Abdüllatif Şükrü Efendi, 12) Ahmed Hâlid Efendi, 13) Karinâbadli Ömer Hilmi Efendi, 14) Abdüssettar Efendidir. Bu zevatın bâzıları Ahmed Cevdet Paşa ile birlikte bugünkü Mecelle’nin hazırlanmasında cidden değerli mesâi sarf etmiş, bâzılarıysa daha az çalışmışlardır.

Mecelle’nin yazilmasi esnâsinda pekçok fikih kitaplarina ve fetvâ mecmualarina mürâcaat olunmustur.

Bu kitaplarin adlari, merhûm Ebü’l-Ulâ Mardin’in Medenî Hukuk Cephesinden Ahmed Cevdet Pasa ünvanli eserinin 167’nci sayfasinda ve Kayseri eski müftüsü Mes’ûd Efendinin Mir’at-i Mecelle kitabinda yazilidir.

Islâm Hukûku denilince birçok kimsenin hatirina Mecelle gelirse de, Islâm Hukûkunun tamâmi Mecelle’den ibâret degildir.

Mecelle, yalniz Hanefî mezhebinin muâmelâta âit hükümlerini ihtivâ etmektedir. Islâm Hukûku denilince, Hanefî mezhebi ile birlikte diger üç mezhebin hükümleri de anlasilir. Bu hâliyle Islâm Hukûku, dünyâda benzeri hiç bulunmayan bir hukuk deryâsidir.

Bilâhare Mecelle’nin eksik bahislerinin tamamlandigi söylenmisse de su ana kadar ortaya çikmamistir.

Mecelle yazilmadan önce, asirlar boyunca bütün Islâm memleketlerinde ve bu arada Osmanli Devletinde uygulanmis olan Islâm Hukûkunun bâzi hükümleri, Mecelle ile her an herkesin mürâcaat edip, kolaylikla anlayip tatbik edebilecegi sâde maddeler hâline getirilmis ve bu durum büyük bir hizmet olmustur.


Mecelle’nin içindeki konular: Edit

Mecelle, Islâm medenî kânununun akitler ve borçlar kânunu ile sivil muhâkeme usûlünü içine alan bir kânunnâmedir. Bu, Osmanli Medenî Kânunu olmak üzere 17 Eylül 1876 (26 Sâban 1293) târihinde îlân olunmustur.

Mecelle kitâbinda, bir baslangiç ile on alti kisim vardir. Hepsi bin sekiz yüz elli bir (1851) maddedir.

KısımlarıEdit

  • Baslangiç, Fikih Temel bilgileri olup, yüz birden dört yüz üçüncü maddeye kadardir.
  • Ikinci kisim, Kirâ bilgileri olup, alti yüz on birinci maddeye kadardir.
  • Üçüncü kisim, Kefil Olmak bilgileridir. Alti yüz yetmis ikinci maddeye kadardir.
  • Dördüncü kisim Havâle bilgisi, yedi yüzüncü maddeye kadardir.
  • Besinci kisim, Rehin olup, yedi yüz altmis birinci maddeye kadardir.
  • Altinci kisim, Emânet’tir. Sekiz yüz otuz ikinci maddeye kadardir.
  • Yedinci kisim, Hibe bagislamaktir. Sekiz yüz sekseninci maddeye kadardir.
  • Sekizinci kisim, Gasb ve Zarar’dir. Dokuz yüz kirkinci maddeye kadardir.
  • Dokuzuncu kisim, Hicr ve Ikrâh’dir. Bin kirk dördüncü maddeye kadardir.
  • Onuncu kisim, Şirketler ve Sosyal Bilgiler’dir. Bin dört yüz kirk sekizinci maddeye kadardir.
  • On birinci kisim, Vekâlet’tir. Bin bes yüz otuzuncu maddeye kadardir.
  • On ikinci kisim, Sulh ve Afv’dir. Bin bes yüz yetmis birinci maddeye kadardir.
  • On üçüncü kisim, Ikrâr’dir. Bin alti yüz on ikinci maddeye kadardir.
  • On dördüncü kisim, Da’va’dir. Bin alti yüz yetmis besinci maddeye kadardir.
  • On besinci kisim, Isbât ve Yemin’dir. Bin yedi yüz seksen üçüncü maddeye kadardir.
  • On altinci kisim, Hâkimlik’tir. Bin sekiz yüz elli birinci maddeye kadardir.

Diğer ülkelerde mecelle=Edit

Iktisâdî ve Ticârî Ilimler Dergisinin 1969 da basilmis, yirmi üçüncü sayisinda, Profesör Dr. Yılmaz Altuğ diyor ki:

“Israil Devletinin hukûku, memleketin târihi gelisimini aksettirir hâldedir. Temel medenî kânun, Osmanli Devleti zamânindan kalma Mecelle’dir. Mecelle, Filistin’in Ingiliz idâresine geçtiginde, aynen birakilmis, sonra 1948’de Israil Devleti kurulunca degistirilmemistir.”

Mecelle, Osmanli Devletinin resmî kânunnâmelerinden biriydi. 1918’den sonra Osmanli Devletinden ayrilan memleketlerde, daha sonra buralarda kurulmus olan devletlerde (yeni kânuna tâbi olarak) Mecelle hükümleri cârî kalmistir.

Bu ülkelerde Mecelle, modern lâik mahkemelerce medenî kânun olarak tatbik edilegelmistir. Nihâyet Lübnan’da (1932), Suriye’de (1949) ve Irak’ta (1953) Mecelle’nin yerini yeni medenî kânunnâmeler almistir. Daha önce 1878’de Osmanli Devletinden ayrilmis olan Kibris’ta ve Israil ile Ürdün’de hâlâ medenî hukûkun esâsini, Mecelle teskil etmektedir.

Türkiye’de 1926 yilinda, Mecelle ile birlikte bütün Islâm Hukuku ve şer’i mahkemeler kaldirilmistir.

Ayni sey, 1928’de de Arnavutluk’ta yapilmistir.

Bosna ve Hersek’te de yalniz suf’a müessesesi muhâfaza edilmis olmakla birlikte Mecelle kaldirilmis, Islâm Hukûku bâzi bakimlardan ahvâl-i şahsiyye (statut personnel) vasiyet ve vakif gibi konularda Müslümanlara uygulanmaya devâm etmistir. Bütün bunlara normal mahkemelerde bakilmistir.

Tamanlanmayan kısımlarıEdit

Mecelle cemiyeti, vakitsiz kapatilmis oldugundan, bu mühim eser de tamamlanamamistir. Medenî kânunun mühim konularindan olan evlenme, boşanma, gaib, mefkud, vakif, vasiyet, miras mevzulari Mecelle’de eksik kalmistir. Yalniz bu konular fikih kitablarinda genis olarak yazilmistir. Her meselenin dindeki hükümleri açiklanmistir.

Kitabeti ve üstün özellikleriEdit

  • Mecelle’nin yazilis tarzi: Mecelle’nin üslûbu bir kânun kitabi olarak sâheserdir.
  • Bilhassa basindaki 99 fıkıh kâideleri(hukuk kuralları) itibariyle çogu, dilimize ezberlenmesi kolay cümleler ve vecizeler hâlinde girmistir. ("Beraati zimmet asıldır" gibi.)
  • Bunlarda Ahmed Cevdet Paşa'nın akıcı ve düzgün ifâdesi hissedilmektedir.
  • Türkçesi aşılamaz bir güzellikte ve muhteşemdir.
  • Sade bir Türkçe kullanılmıştır.

Fakat o devrin Türkçesi hakkinda ve o konularda bilgisi olmayanlar Mecelle’yi kolayca anlayamazlar.

Mecelle’nin basindaki küllî (genel) kâidelerin çogu, Tatar fetvahanesinden ve Islâm fakihlerinden Ibn-i Nüceym’in Esbah ve’n-Nezâir adli eseriyle Mecâmi Şerhi’nden alınmıştır.

MECELLE HAKKINDA Edit

Mecelle; yürürlüğe konulan ilk yazılı kanun kitabımızdır. Mecelleden evvel hakimler (kadılar), mutavvel olarak yazılmış, fıkıh kitaplarından bakarak Hanefi fıkhına göre hüküm verirlerdi. Yani devlet tarafından kabul edilmiş bir kanun, anayasa, tüzük yönetmelik v.s yoktu. İslam şeriatına göre yazılmış fıkıh kitaplarına ve Şeyhülislam tarafından yazılan fetva mecmualarından istifade ederek hüküm verilirdi. Bu şekilde hüküm çıkarmak ve önüne gelen olayda uygulamak ise çok aşırı zaman ve ilmi dirayet gerektiriyordu. Zamanla böyle alimlerin azalması, ve davalık olayların çoğalması ile uygulanacak kısa ve öz maddeleri barındıran kanun kitabı hazırlamak gerekiyordu.

Mecelle, 1869-1876 yılları arasında Ahmet Cevdet Paşa'nın başkanlığında toplanan on beş kişilik bir heyet tarafından hazırlanmıştır. Mecelle çok zorlu bir süreç sonrasında hazırlanmış ve yürürlüğe konulabilmiştir. Ali Paşanın başını çektiği devlet içindeki bir kısım bürokratlar, Fransız Medeni Kanunu'nun kabulünü istiyorlardı.Ahmet Cevdet paşanın savunduğu fikir ise İslam kaynaklarından istifade ile kendimize mahsus bir kanun yazılabileceği idi. Bu ikinci fikir galip gelmiş ve 7 senelik bir çalışma neticesinde tamamlanabilmiştir. Mecelle birden fazla kitaptan müteşekkil olup, her kitap hazırlandıkça hilafete arz edilirdi. "Mucibince amel oluna" yazısıyla ibaresi çıktıktan sonra başkatip tarafından uygulanmak üzere ilgili yerlere tebliğ edilirdi. 1877 yılında Abdülhamit Han zamânında tatbik edilmeye başlanmış.

Mecelle, 1851 maddeden meydana gelmiş bir kânun olup, İslâm devletlerinde ve bu arada Osmanlı Devletinde uygulanmış, bugünkü mânâsıyla medenî hukûkun ve hukuk usûlünün birçok bölümünü ihtivâ etmektedir.Mecellenin başında Kavaid-i Külliye başlığı altında genel hukuk hükümlerine yer verilen 99 maddelik bir bölüm vardır. Bu bölüm Anayasa gibi kabul edilmiştir. Bütün hukuk dallarında uygulanacak, bu gün bile hukuk mantığı (hukuk nosyonu) içinde yer alan genel esasları içermektedir. Örnek vermek gerekirse; Madde 1: Bir işten maksat ne ise hüküm ona göredir. Madde 4: Şek (şüphe) ile yakin (bilinen-malum) zail olmaz.

Mecelle cemiyetinin dağıtılmasıEdit

Mecelleyi hazırlayan heyet 1888 de padişahın iradesi ile lağvedildi. 1919 da mecellenin bazı maddelerinin tadili için komisyonlar kuruldu. Fakat bunlar beklenen neticeyi vermeyince Mahmut Esat'ın emriyle lağvedildi.

Mecellenin hükümlerinin bazıları kaldırılmıştır. Sonradan çıkarılan kanunlar eğer mecellenin hükümlerine aykırı değilse, mecellenin hükümleri hala caridir. Mecellenin medeni hukumleri yerine yerine 1926 Ekiminde beri İsviçre medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu icra edilmektedir. Ancak Mecellenin muamelata ait hükümleri Osmanlıdan sonra Osmanlı topraklarında kurulan bazı devletlerde uzun yıllar uygulanmaya devam etmiştir. Hukuk kültürü bakımından çağının en büyük eseri kabul edilen hukuk ilminde mühim bir safha olan mecelle, Osmanlı Devleti gibi şimdilik sadece tarih kitaplarında geçerliliğini devam ettirmektedir.

Hukuk fakültelerimizde Roma Hukuku bir yıl boyunca bir ders olarak okutulmaktadır. Ancak mecelle ile ilgili Hukuk Tarihi dersinde az bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak mecelle okumanın bir hukukçunun hukuk nosyonun gelişmesine katkıda bulunacaktir.

Mecellenin kitaplarıEdit

Mecelle kitabında, bir başlangıç ile 16 kitap vardır. Hepsi 1851 maddedir.

Başlangıç (Mukaddime), ilk makalesi(MAKALE-İ ÛLÂ)) fıkhin tarifi, ikinci makale (MAKALE-İ ÛLÂ]] Hukukun temel kaideleridir.

1.Kitap, Buyu' (Şale - ALIŞ VERİŞ) kuralları olup 101'den 403. maddeye kadardır.

2. Kitap, Kirâ bilgileri olup, 611. maddeye kadardır.

3. Kitap, Kefil Olmak bilgileridir. 672. maddeye kadardır.

4. Kitap Havâle bilgisi, 700. maddeye kadardır.

5. Kitap, Rehin olup, 761 maddeye kadardır.

6. Kitap, Emânet’tir. 832. maddeye kadardır.

7. Kitap, Hibe bağışlamaktır. 882. maddeye kadardır.

8. Kitap, Gasp ve Zarar’dır. 942. maddeye kadardır.

9. Kitap, Hicr ve Ikrâh’dir. 1044. maddeye kadardır.

10. Kitap, Şirketler ve Sosyal Bilgiler’dir. 1448. maddeye kadardır.

[11. Kitap]], Vekâlet’tir. 1530. maddeye kadardır.

12. Kitap, Sulh ve Afv’dır. 1571 maddeye kadardır.

13. Kitap, Ikrâr’dır. 1612. maddeye kadardır.

14. Kitap, Dava’dır. 1675. maddeye kadardır.

15.Kitap, İsbât ve Yemin’dir. 1783. maddeye kadardır.

16.Kitap, Hâkimlik’tir. 1851. maddeye kadardır.

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.