FANDOM


Wikipedia-logo-tr
'den Mevlid ile ilgili bir şeyler var

Mevlid, özel günlerde (sünnet töreni, hac dönüşü, asker uğurlama, bir ölümün 40. günü gibi) ve kutsal gecelerde Hz. Muhammed'in doğumunu anlatan güftelerin tasavvufi tarzda bestelenmiş ezgilerle okunmasıdır. Türkçe'ye Arapça'dan girmiş olan kelime, "Hz. Muhammed’in doğum zamanı" anlamında da kullanılır. Mevlit, Mevlüd, Mevlüt olarak da söylenmektedir.

Bir edebiyat terimi olarak, Muhammed'in doğumunu, hayatından kısa pasajları, mucizelerini anlatan mesnevi tarzında yazılmış dizelerden oluşan metinlerdir. Günümüz Türkiye'sinde bu tarzdaki en yaygın olarak bilinen manzum eser 15. yüzyılda Süleyman Çelebi tarafından kaleme alınan "Vesîletü'n Necât" (Kurtuluş Vesilesi) adlı manzumedir. Bu nedenle "mevlid" kelimesi ile kastedilen çoğunlukla Süleyman Çelebi'nin eseridir.

Müzik terimi olarak, cami musikisinin bir formunu ifade eder. Bu müziği seslendirenler "mevlidhan" olarak anılır. Günümüzde icra edilmekte olan mevlid ezgisini 17. yüzyılda Bursalı Sekban adlı bir müzisyenin bestelediği sanılmaktadır.

Arap Edebiyatında MevlidEdit

İslam dünyasında Muhammed'in doğumunun bir şenlik olarak kutlanmasının gelenekselleştiği 13. yüzyılda Arap şairler tarafından peygamberin doğumunu konu alan metinler kaleme alınmıştır. Bu metinlere "siyer" adı verilirdi. O dönemin en önemli mevlid kitabı, Şeyh Ebu'l-Hattâb b. Dıhye tarafından yazılmış "Kitâbut-Tenvir fi Mevlîd's Sirâcı'l - Münîr" adlı kitaptır. [1].

Türk Edebiyatında MevlidEdit

Türk edebiyat literatüründe 63 mevlid yer alır. En önemlisi, Süleyman Çelebi tarafından 15. yüzyılda yazılmış olandır. Diğer mevlitlerin hemen hepsi Süleyman Çelebi'nin mevlidine naziredir. Yalnızca Süleyman Çelebi'den önce yaşamış olan Erzurumlu Mustafa Darir'in "Tercümetü'd Darir" adlı eseri, İbn-i İshak'ın "Siret'ün Nebi" eserinden çeviridir.

Hamdullah Hamdi'nin ve Şemseddin Sivasi Efendi'nin yazdığı mevlidler, başarılı örneklerdendir. Ancak hiç bir eser Süleyman Çelebi'nin yazdığı mevlidin seviyesine erişememiştir.

Süleyman Çelebi'nin Mevlid'iEdit

Süleyman Çelebi tarafından 1409'ta yazılmıştır. Asıl adı "Vesîletü'n Necât" (Kurtuluş Vesilesi)'tır. 16 kısım ve 770 beyitten oluşur Kaside şeklinde yazılan eserin içinde gazel formunda yazılan bölümler de vardır. Aruzun "failatun failatun failun" vezni kullanılmıştır; sadece "velâdet” bölümünün sonundaki on beyit “ mef’ ulü-fâilâtü-mefâilü- fâilün” kalıbı ile yazılmıştır.

Süleyman Çelebi eserini yazarken, referans aldığı eserlerin, Âşık Paşa’ nın “Garibnâme” si, Erzurumlu Darîr in “Siyerü’ n- Nebî” si, Eb’ul Hasan Bekrî’ nin “Siyer” i ve Muhiddîn-i Arabî’ nin “Füsûs”u olduğu tesbit edilmiştir.

Mevlidin BestesiEdit

Günümüze kadar gelen besteyi Bursalı Sekban isimli bir müzisyenin 17. yüzyılda bestelediği sanılmaktadır. Bir beste olmaktan ziyade, her bir bölümün hangi makamda nasıl seslendirileceği konusunda rehber niteliğindedir. Halka mal olmuş bir müziktir; ülkenin değişik bölgelerinin kendine özgü bir mevlid tavır ve üslubu gelişmiştir. Hâfız Sadettin Kaynak ve Hâfız Kemal Batanay gibi bestekarlar da mevlidi bestelemiştir ancak pek yaygınlaşmamıştır.

Mevlid GeleneğiEdit

Hz.Muhammed'in doğum günü 12 Rebiülevvel'dir. İslam dünyası her yıl bu günü Mevlid Kandili olarak kutlar. Mevlid günleri oruç tutma, geceleri ilahi, dua, vaaz, kıraatla kutlama yaygındır. Mevlid kutlaması, Osmanlı'da 1588'de, resmi bir devlet protokolü haline getirildi. Sarayın önceleri Ayasofya Camisi'nde, daha sonra Sultanahmet Camisi'nde düzenlediği törenlere devletin ileri gelenleri ile birlikte halk da katılırdı. Sultan Abdülaziz döneminde Ortaköy, I. Abdülhamid devrinde Yıldız Camisi'nde tören düzenlenirdi.

Kandiller dışında, çocuk 40'ını çıkınca, bir Müslümanın vefatının 40. gününde, adaklarda, evlenme töreninde, hacıların dönüşünde, sünnet merasiminde, asker uğurlamada mevlid okuma geleneği vardır.

KaynakçaEdit

Wikisource-logo
Vikikaynak'ta bu konuyla ilgili metin bulabilirsiniz.
Mevlid-i Şerif
Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.