FANDOM


Referandum sonrası halk oylaması Başbakan konuşması

Referandum sonrası halk oylaması Başbakan konuşması

Referandum sonrası halk oylaması Başbakan konuşması

Referandum (latince referendum) genelde anayasa değişikliği, yasaların kabulu veya çok önemli meselelerde halkın iradesini belirlemek amacıyla yapılan oylamadır.

Referandumda halkın iradesi idareye doğrudan doğruya yansımakta olup doğrudan demokrasi'nin çok güzel bir örneğidir.

Temsili demokrasiEdit

Temsili demokraside ise, halkın seçtiği insanlar, halkın iradesini yansıtmaya çalışmaktadır. Türkiye'de çok az uygulanan referandum, gelişmiş ülkelerde sık sık uygulanır.

PlebisitEdit

Referandum kelimesi genelde plebisit kelimesiyle beraber anılır. Plebs, Eski Roma'da, ayrıcalıklı patriciiler dışında kalan kalabalık halk sınıfına verilen isimdir. Plebs meclislerinin aldığı karar anlamında olan Latince plebiscitum sözünden gelir.

Plebisit genelde yasama organlarının biri tarafından halkın oylamasına sunulan bir sorudur. Plebisit bir şekilde güven oylaması manasını ihtiva ettiği için, günümzde pek sık kullanılmamaktadır.

Eski çağ sitelerinde vatandaşlık hakkına sahip bir kısım halk, gerçek bir hükümet ve yasama organı gibi toplanırdı. Bugün ise bazı İsviçre kantonlarında ve bir kısım Amerikan kominlerinde, yılda bir defa toplanan halk genel kurulunun görevi, sadece yöneticileri denetlemek ve tekliflerini bildirmektir.

ReferandumEdit

Doğrudan demokrasinin fiilen uygulanmasındaki güçlük sebebiyle temsili demokrasi sistemine gidilmiştir. Bu sistemin de mahzurlarını gidermek ve doğrudan demokrasi sistemine yaklaşmak için, yarı doğrudan demokrasi sistemine gidilmiştir. Referandum bunlardan birisidir. Yarı doğrudan demokrasi denilen, halkın yönetime katılmasının bu şeklinde ise; seçmenlerin görevi, sadece temsilciler seçmek değildir. Seçmenler, gerek anayasa yapma ve gerekse yasama yetkisine oylarıyla katılırlar.

Hazırlanmakta olan bir kanunun kabulüne veya bir kanun teklifine halkın katılması iki şekilde olur:Edit

  • Yetkili makamın bir kanun tasarısı veya teklifinin esaslı kısımları hakkında halk oyuna başvurmak.
  • Yasama organı (parlamento)nun hazırladığı kanun hakkında halkın reyine müracaat etmek.

Meclisin hazırlamış olduğu kanun, yürürlüğe girmeden önce halka sunulur. Seçmenler, hazırladıkları bir dilekçe ile kanunun karşısında yeterli sayıda imza toplayabilirse, kanunun tasdiki veya yürürlükten kaldırılması hususunda halkın reyine başvurulur.

Karşı oylar yetersiz kalırsa kanun, referandumla tasdiklenmiş sayılır. Karşı oylar fazla gelirse, kanun yürürlükten kalkmış olur.

1789 Fransız ihtilali sonucu Fransa'da uygulanan bu sistem, bugün bazı Amerikan eyalet anayasalarında yer alır. Buna halkın tasdiki veya halk vetosu denir.

Bazan da, Alman Weimar Anayasasında olduğu gibi; devlet başkanı dilerse, her hangi bir kanunu tasdik etmeden önce, bir defa da halkın oyuna gerek duyabilir.

Anayasaların, yeni hazırlanmalarından sonra veya önemli değişikliklerde referandumla halkın oyuna başvurulur. Türkiye'de, Fransa'da ve İsviçre'de yeni anayasaların kabulü bu şekilde olmuştur. Buna [[[Anayasa Referandumu]] denir.

Türkiyede referandum örnekleriEdit

  • Türkiye'de ilk defa referanduma, 1960 Anayasasının kabulü sırasında başvurulmuştur. Katılan seçmenlerin % 62'si evet, % 38'i hayır şeklinde oy kullanarak; Kurucu Meclis'in hazırladığı Anayasayı kabul etmiş oldu.
  • 1982 yılındaki, Danışma Meclisi tarafından hazırlanan Anayasanın referandumunda ise, kabul oyları % 91'i geçti. Red ise % 9 idi. Yeni anayasa ittifaka yakın bir çoğunlukla kabul edilmiş ve seçmenlerin tasvibini almıştır.

Kanunların halkın referandumuna sunulması usulü ABD ve İsviçre'de temel bir prensip olarak kabul edilmiştir. Bugüne kadar referanduma sunulmuş dünya anayasaları içinde sadece 1946 Fransız Anayasası halk tarafından birinci oylamada reddedilmiştir. Bu anayasa ikinci referandumda kabul edilmiştir.

Ayrıca bakınz Edit


ar:استفتاء عام bg:Референдум bs:Referendum ca:Referèndum cs:Referendum cy:Refferendwm da:Folkeafstemning de:Referendum el:Δημοψήφισμα en:Referendum eo:Referendumo es:Referéndum et:Referendum eu:Erreferendum fa:همه‌پرسی fi:Kansanäänestys fr:Référendum gd:Barail-fhuasgladh gl:Referendo he:משאל עם hr:Referendum hu:Népszavazás id:Referendum is:Þjóðaratkvæðagreiðsla it:Referendum ja:住民投票 ka:რეფერენდუმი ko:국민투표 li:Referendum lt:Referendumas mk:Референдум ms:Pungutan suara nl:Volksraadpleging nn:Folkerøysting no:Folkeavstemning pap:Referéndum pl:Referendum pt:Referendo ro:Referendum ru:Референдум scn:Referendum sh:Referendum simple:Plebiscite sk:Referendum sl:Plebiscit sr:Референдум sv:Folkomröstning sw:Kura ya maoni szl:Absztimůng th:การออกเสียงประชามติ tl:Reperendum uk:Референдум ur:ریفرنڈم vi:Trưng cầu dân ý yi:רעפערענדום zh:公民投票 zh-min-nan:Kong-bîn tâu-phiò zh-yue:公投

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.