FANDOM



Seyfi Baba
Seyfi Baba
Geçen akşam eve geldim

Dediler:

-Seyfi Baba hastalanmış,yatıyormuş

-Nesi varmış acaba?

Keçən axşam evə gəldim.

Dedilər:

-Seyfi Baba xəstələnmiş,yatırmış.

-Nesi varmış görəsən?

Bilmeyiz,oğlu haber verdi geçerken bu sabah...

Keşki ben evde olaydım...

Esef ettim, vah vah!

Bilmərik,oğlu xəbər verdi keçərkən bu səhər...

Kaş ki, mən evdə olaydım ...

Üzüldüm, vah vah!

Bir fener yok mu, verin...

Nerde sopam?

Kız çabuk ol!..

Gecikirsem kalırım beklemeyin...

Zîrâ yol hem uzun hemde bataktır..

Bir fənər yoxmu,verin...

Harada çubuq?

Qız tez ol...

Geç qalırsam qalaram gözləməyin...

Çünki yol hem uzun həm də bataktır ...

- Daha a'lâ, kalınız.:

Teyzeniz geldi, bu akşam, değiliz biz yalınız.

- Daha yaxşı,qalın:

Xalanız gəldi,bu axşam,deyilik biz yalnız.

Sopa sağ elde, kırık camlı fener sol elde;

Boşanan yağmur iliklerde, çamur tâ belde.

Çubuq sağ əldə, qırıq şüşəli fənər sol əldə;

Boşanan yağış iliklər, palçıq ta beldə.

Hani, çoktan gömülen kaldırımın, hortlayarak;

"Gel!" diyen taşları kurtarmasa, insan batacak.

Xatırlayın ki, çoxdan basdırılan qaldırımın, hortlayarak,

"Gəl!" deyən daşları kurtarmasa, insan batacaq.

Saksağanlar gibi sektikçe birinden birine,

Boğuyordum! müteveffâyı bütün âferine.

Saksağanlar kimi sektikçe birindən birinə,

Boğurdum ölmüşləri bütün âferine.

Sormayın derdimi, bitmez mi o taşlar, giderek,

Düştü artık bize göllerde pekâlâ yüzmek!

Soruşmayın dərdimi, bitməz mi o daşlar, gedərək,

Düşdü artıq bizə göllərdə çox yaxşı üzmək!

Yakamozlar saçarak her tarafından fenerim,

Çifte sandal, yüzüyorduk, o yüzer, ben yüzerim!

Ay işıqları saçaraq hər tərəfindən işığım,

İkiqat səndəl üzüb gedirdik, o üzər, mən yüzerim!

Çok mu yüzdük bilemem, toprağı bulduk neyse;

Fenerim başladı etrâfını tektük hisse

Çox mu yüzdük, bilmərəm, torpağı tapdıq nədirsə;

İşığım başladı ətrafını tək-tük kısmetini.

Vâkıâ ben de yoruldum, o fakat pek yorgun...

Bakıyordum daha mahmurluğu üstünde onun:

Hərçənd mən də yoruldum, o lakin çox yorğun ...

Axtarıram daha yuxusuzluqdan ötəri sersemliği üstündə onun:

Kâh olur, kör gibi çarpar sıvasız bir duvara;

Kâh olur, mürde şuâ'âtı düşer bir mezara;

Bəzən kor kimi dəyər sıvasız bir divara;

Bəzən ölgün işıqları düşər bir qəbirə;

Kâh bir sakfı çökük hânenin altında koşar;

Kâh bir ma'bed-i fersûdenin üstünden aşar;

Bəzən bir tavanı çökük evin altında qaçar;

Bəzən də bir xarab məbədin üstündən aşar;

Vakt olur pek sapa yerlerde, bakarsın, dolaşır;

Sonra en korkulu eşhâsa çekinmez, sataşır;

Bəzən çox sapa yerlərdə, baxarsan, gəzər;

Sonra ən qorxulu kişilərə çəkinməz, dalaşır;

Gecenin sütre-i yeldâsını çekmiş, uryan,

Sokulup bir saçağın altına gûyâ uyuyan

Gecənin uzanıb gedən örtüsünü çəkmiş, çılpaq.

Soxulub bir saçağın altında sanki yatan

Hânüman yoksulu binlerce sefilân-ı beşer;

Sesi dinmiş yuvalar, hâke serilmiş evler;

Evsiz barksız minlərlə yoxsul insanlar;

Səsi dinmiş yuvalar, torpağa sərilmiş evlər;

Kocasından boşanan bir sürü bîçâre karı;

O kopan râbıtanın, darmadağın yavruları;

Ərindən boşanan bir çox yazıq qadın;

O qopan evlilik bağının balaları, darmadağın;

Zulmetin, yer yer, içinden kabaran mezbeleler:

Evi sırtında, sokaklarda gezen âileler!

Qaranlığın, bəzən, içində qabaran süprüntüler:

Evi kürəyində, küçələrdə gəzən ailələr!

Gece rehzen, sabah olmaz mı bakarsın, sâil!

Serserî, derbeder, âvâre, harâmî, kaatil...

Gecə yol kəsən, səhər olmaz mı baxarsan, dilənçi!

Serseri, dərbədər, başıboş, quldur, qatil ...

Böyle kaç manzara gördüyse bizim kör kandil
Bana göstermeli bir kerre...
Niçin? Belli değil!
Beləcə neçə mənzərə gördüsə bizim kor qəndil

Mənə göstərəcək bir dəfə ...

Nə üçün? Müəyyən deyil!

Ya o bîçâre de râhmet suyu nûş eyliyerek,

Hatm-i enfâs edivermez mi hemen "cız!" diyerek?

Ya o yazıq da yağış suyunu içərək,

Son nəfəsini verməz bilərmi dərhal "cız!" deyərək?

O zaman sâmi'anın, lâmisenin sevkıyle

Yürüyen körlere döndüm, o ne dehşetti hele!

O vaxt eşitmə və toxunma duyğusunun sürüklemesiyle

Gedən körlerə qayıtdım, o nə dehşetti hele!

Sopam artık bana hem göz, hem ayak, hem eldi..
Ne yalan söyliyeyim kalbime haşyet geldi.
Dəynəğim artıq mənə həm göz, həm ayaq, həm el di ...

Nə yalan deyim ürəyimə qorxu gəldi.

Hele yâ Rabbi şükür, karşıdan üç tâne fener geçiyor...

Sapmıyarak doğru yürürlerse eğer,

Hələ ya Rəbbi şükür, qarşıdan üç dənə işıq keçir ...

Sapmayarak doğru yürürlerse əgər,

Giderim arkalarından...

Yolu buldum zâten. Yolu buldum, diyorum, gelmiş iken hâlâ ben!

Gədərim dallarından ...

Yolu tapdım onsuz da. Yolu tapdım, deyirəm, gəlmiş ikən hələ mən!

İşte karşımda bizim yâr-ı kadîmin yurdu.

Bakalım var mı ışık? Yoksa muhakkak uyudu.

Məhz qarşımda bizim köhnə dostun yurdu.

Baxaq varmı işıq? Əgər yoxsa şübhəsiz yatdı.

Kapının orta yerinden ucu değnekli bir ip

Sarkıtılmış olacak, bir onu bulsam da çekip

Qapının orta yerindən ucu dəyənəkli bir ip

Sarkıtılmış olacaq, bir onu tapsam da çəkib Açıversem

Açıversem... İyi amma kapı zâten aralık...

Gâlibâ bir çıkan olmuş...

Neme lâzım, artık

Yaxşı amma qapı onsuz da aralıq ...

Yəqin bir çıxan olmuş ...

Nəmə lazım, artıq

Girerim ben diyerek kendimi attım içeri,

Ayağımdan çıkarıp lâstiği geçtim ileri.

Girerim mən deyərək özümü atdım içəri,

Ayağımda çıxarıb şini keçdim irəli.

Sağa döndüm, azıcık gitmeden üç beş basamak

Merdiven geldi ki zorcaydı biraz tırmanmak!

Sağa qayıtdım, azca getmədən üç-beş pillə

Nərdivan gəldi ki zorcaydı bir az dırmaşmaq!

Sola döndüm, odanın eski şayak perdesini,

Aralarken kulağım duydu fakîrin sesini:

Sola qayıtdım, otağının köhnə şayan pərdəsini,

Aralarken kulağım eşitdi kasıbın səsini:

- Nerde kaldın?

Beni hiç yoklamadın evlâdım!


Haklısın, bende kabâhat ki haber yollamadım.

-Yaşayış qaldın?

Məni heç yoklamadın övladım!


Haqlısan, məndə qəbahət ki xəbər yollamadım.

Bilirim çoktur işin, sonra bizim yol pek uzun...

Hele dinlen azıcık anlaşılan yorgunsun.

Bilirim çoxdur işin, sonra bizim yol çox uzun ...

Hələ dinlen azca, aydınki yorgunsun.

Bereket versin ateş koydu demin komşu kadın...
Üşüyorsan eşiver mangalı, eş eş de ısın.
Bərəkət versin atəş qoydu bayaq qonşu qadın ...

Üşüyorsan eşiver manqal, əş də ısın.

Odanın loşluğu kasvet veriyor pek, baktım

Şu fener yansa, deyip bir kutu kibrit çaktım.

Otağın loşluğu kasvet verir çox, baxdım,

Şu işıq yansa, deyib bir qutu yandıracak çaktım.

Hele son kibriti tuttum da yakından yüzüne,

Sürme çekmiş gibi nûr indi mumun kör gözüne!

Hələ sonuncu yandıracağı tutdum da yaxından üzünə,

Sürmə çəkmiş kimi nur indi şamın kor gözünə!

O zaman nîm açılıp perde-i zulmet, nâgâh,
Gördü bir sahne-i üryân-ı sefâlet ki nigâh,
O zaman yarı açılıb qaranlığın pərdəsi, birdən-birə,
Göründü bir çılpaq yoxsulluq səhnəsi ki gözə,
Şâir olsam yine tasvîri otur bence muhâl:
O perîşanlığı derpîş edemez çünkü hayâl!
Şair olsam yenə tavsir etmək məncə qeyri-mümkün:
Xəyal o perişanlığı çünki göz önünə gətirə bilməz!
Çekerek dizlerinin üstüne bir eski aba,
Sürünüp mangala yaklaştı bizim Seyfı Baba.
Çəkərək dizlərinin üstünə bir köhnə əba,
Sürünüb manqala yaxınlaşdı bizim Seyfi Baba.
- Ihlamur verdi demin komşu... Bulaydık, şunu, bir...
- Sen otur, ben ararım...
- Olsa içerdik, iyidir...
-Cökə verdi bayaq qonşu ... Bulaydık bunu bir.
-Sən otur, mən axtararam ...
_Olsa içərdik, yaxşıdır ...
Aha buldum, aramak istemez oğlum, gitme...
Ben de bir karnı geniş cezve geçirdim elime,
Məhz tapdım, axtarmaq istəməz oğlum, getmə ...
Mən də bir qarnı geniş cezve keçirdim əlimə,
Başladım kaynatarak vemeye fincan fincan,
Azıcık geldi bizim ihtiyarın benzine kan.
Başladım qaynadaraq verməyə fincan fincan,
Azca gəldi bizim qocanın benzinə qan.
- Şimdi anlat bakalım, neydi senin hastalığın?
Nezle oldun sanırım, çünkü bu kış pek salgın.
-İndi danış görüm, nə idi sənin xəstəliyin?
Soyuqdəymə oldun sanaram, çünki bu qış çox epidemiya
- Mehmed Ağa'nın evi akmış.
Onu aktarmak için dama çıktım, soğuk aldım, oluyor on beş gün.
-Məmməd Ağanın evi axmış.
Onu köçürmək üçün dama çıxdım, soyuq aldım, olur on beş gün.
Ne işin var kiremitlerde a sersem desene!
İhtiyarlık mı nedir, şaşkınım oğlum bu sene.
Nə işin var kafəllərədə a sərsəm desene!
Qocalıq mı nədir, şaşkınım oğlum bu il.
Hadi aktarmıyayım... Kim getirir ekmeğimi?
Oturup kör gibi, nâmerde el açmak iyi mi?
Hadi aktarmayayım ... Kim gətirər çörəyimi?
Oturub kör kimi, nâmerde əl açmaq yaxşı mı?
Kim kazanmazsa bu dünyâda bir ekmek parası:
Dostunun yüz karası; düşmanının maskarası!
Kim kazanmazsa bu dünyada bir çörək pulu:
Dostunun üz qarası, düşməninin oyuncağı!
Yoksa yetmiş beşi geçmiş bir adam iş yapamaz;
Ona ancak yapacak: Beş vakit abdestle namaz.
Yoxsa yetmiş beşi keçmiş bir adam iş edə bilməz;
Ona ancaq edəcək: Beş vaxt dəstəmazla namaz.
Hastalandım, bakacak kimseciğim yok;
Osman Gece gündüz koşuyor iş diye, bilmem ne zaman
Xəstələndim, baxacaq kimseciğim yox;
Osman, gecə-gündüz qaçır iş deyə, bilməm nə vaxt.
Eli ekmek tutacak?
İşte saat belki de üç Görüyorsun daha gelmez...
Yalınızlık pek güç.
Eli çörək tutacaq?
Məhz saat bəlkə də üç Görürsən daha gəlməz ...
Yalınızlık çox güc.
Ba'zı bir hafta geçer, uğrayan olmaz yanıma;
Kimsesizlik bu sefer tak dedi artık canıma!
Bəzi bir həftə keçir, uğrayan olmaz yanıma;
Kimsəsizlik bu səfər tak dedi artıq canıma!
-Seni bir terleteyim sımsıkı örtüp bu gece!
Açılırsın, sanırım, terlemiş olsan iyice.
-Səni bir terleteyim sıxı örtüb bu gecə!
Açılırsın, güman edirəm ki, tərləmiş olsan yaxşıca.
İhtiyar terliyedursun gömülüp yorganına...
Atarak ben de geniş bir keçe mangal yanına,
Qoca terleyedursun gömülüp yorğanına ...
Ataraq mən də geniş bir keçə manqal yanına,
Başladım uyku teharrîsine, lâkin ne gezer!
Sızmışım bir aralık neyse yorulmuş da meğer.
Başladım yuxu axtarışa, lakin nə gəzər!
Sızmışım bir aralıq nədirsə yorulmuş da məgər.
Ortalık açmış, uyandım. Dedim, artık gideyim,
Önce amma şu fakîr âdemi memnûn edeyim.
Ortalıq açmış, oyandım. Dedim, artıq gedim,
Amma əvvəl bu yoxsul insanı məmnun edim.
Bir de baktım ki: Tek onluk bile yokmuş kesede;
Mühürüm boynunu bükmüş duruyormuş sâde!
Bir də baxdım ki tək onluq belə yoxmuş kisədə;
Ştampım boynunu bükmüş dayanırmış sadə!
O zaman koptu içimden şu tehassür ebedî:
Ya hamiyyetsiz olaydım, ya param olsa idi!
O zaman koptu içimden şu tehassür ebedî:
Ya hamiyyetsiz olaydım, ya param olsa idi!



Safahat logo

Şablon:Düz liseler için safahat projesi
Şablon:Anadolu liseleri için safahat projesi
Şablon:Sosyal Bilimler Liseleri için safahat projesi
Şablon:Türki Dillerde Safahat Projesi
Şablon:Safahat İngilizceye Tercüme Projesi

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.