FANDOM




TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ VE BİRLİKLERİ KANUNU

KANUN NO: 1581

Kabul Tarihi: 18 Nisan 1972

Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 28 Nisan 1972 - Sayı: 14172

5.t. Düstur, c.11 - s.2196

Kuruluş ve Kapsam

Madde 1 - Bu Kanunda yazılı hükümlerden faydalanılmak suretiyle üreticiler,

aralarında ekonomik menfaatlerini korumak ve özellikle meslek ve geçimleriyle ilgili

ihtiyaçlarını sağlamak amaciyle karşılıklı yardım ilkesine dayanan ve tüzel kişiliği olan

değişir ortaklı, değişir sermayeli Tarım Kredi Kooperatifleri kurabilirler.

(Değişik 2. fıkra: 5330 - 6.4.2005 / m.1) Tarımsal amaçlı kooperatifler hariç olmak

üzere; ortak ürünleri üzerinde ticaret ve komisyonculuk yapanlar, faizle para veya mal olarak

kredi verenler bu kooperatiflere giremezler.

Bu esaslara göre kurulan bir veya birkaç il dahilindeki kooperatifler bölge birliklerini,

en az 5 bölge birliği de, merkez birliğini kurarlar.

Merkez birliği tek üst kuruluş olup Ankara'dadır.

Kooperatiflerin ve bölge birliklerinin çalışma alanı içinde birden fazla kooperatif ve

bölge birliği kurulamaz.

(Ek fıkra: 5330 - 6.4.2005 / m.1) Bu Kanun hükümlerine göre kurulmuş olan Tarım

Kredi Kooperatifleri ve birlikleri, Devletçe kooperatiflere verilen desteklerden yararlanırlar.

Tarifler

Madde 2 - Bu Kanunda geçen;

a) Ortak deyimi: Bu Kanuna göre kurulan Tarım Kredi Kooperatifleri ortaklarını,

b) Kooperatif deyimi: Bu Kanun kapsamına giren Tarım Kredi Kooperatiflerini,

c) Bölge birliği deyimi: Kooperatifler tarafından kurulan Tarım Kredi Kooperatifleri

bölge birliklerini,

ç) Merkez Birliği deyimi: Faaliyeti bütün yurdu kapsıyan Tarım Kredi Kooperatifleri

ve bölge birliklerinin bağlı bulundukları Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğini,

ifade eder.

Amaç ve Çalışma Konuları

Madde 3 - Kooperatiflerin, bölge ve merkez birliklerinin çalışma konuları şunlardır:

I - Kooperatifler

A) Ortaklarının;

a) Kısa ve orta vadeli kredi ihtiyaçlarını karşılamak,

b) Ürünlerini değerlendirmek,

c) Müştereken yararlanabilecekleri her çeşit makina, ekipman ve tesisleri edinmek,

B) Ortak ve gerektiğinde diğer üreticilerin;

a) Üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak,

b) El sanatlarını geliştirmek ve mamullerini değerlendirmek,

c) Mesleki ve teknik yönden bilgilerini artırmak, sosyal ve kültürel konulariyle ilgili

faaliyetlerde bulunmak, kurslar açmak ve seminerler tertip etmek,

C) Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak.

II - Bölge Birlikleri

a) kooperatiflerin finansman işlerini düzenlemek,

b) Ortak ürünlerinin değerlendirilmesiyle ilgili işleri yürütmek,

c) Gerektiğinde kooperatiflerin ihtiyaç duydukları üretim ve zaruri tüketim maddeleri

ile üretim araçlarını toptan sağlamak veya imal etmek,

ç) Kooperatiflerin işlerinin kooperatifçilik ilkelerine ve mevzuat hükümlerine uygun

olarak yürütülmesini sağlamak üzere gerekli tedbirleri almak, teknik ve idari yardımlarda

bulunmak ve ortakların genel ve mesleki eğitim faaliyetlerini düzenlemek,

d) Kooperatifleri denetlemek,

e) Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak. Bölge

birlikleri görevlerini merkez birliğinin tasvibi ile il veya ilçe merkezlerinde kuracakları

şubeleri veya görevlendirecekleri kooperatifler aracılığı ile de yürütebilirler.

III - Merkez Birliği

a) Kooperatif ve bölge birliklerinin bu Kanuna ve kooperatifçilik ilkelerine uygun

olarak gelişmesini sağlamak, kooperatifçilik ve mesleki eğitim faaliyetlerinde bulunmak,

b) Kooperatif ve bölge birliklerine finansman kaynakları temin etmek ve bunların

geliştirilmesi için her türlü tedbirleri almak, kredi işlerinin düzenle yürütülmesini sağlamak,

c) Kooperatif ve bölge birliklerinin üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim

araçlarını toptan sağlamak, imal etmek ve ortak ürünlerinin değerlendirilmesi ile ilgili

faaliyetleri rasyonel bir şekilde düzenlemek ve bu konularda her türlü teşebbüse girişmek

veya iştirak etmek ve gerekli tesisleri kurmak, faaliyet konusuna giren hususlarda ithalat ve

ihracat yapmak,

ç) Kooperatif ve bölge birliklerinin görev ve çalışma konularının düzenle

yürütülmesini sağlamak üzere genel uygulama esaslarını tespit etmek,

d) Kooperatif ve bölge birliklerini denetlemek,

e) Kooperatiflerle, bölge ve merkez birliklerinin personel politikasını tespit etmek ve

yürütmek,

f) Kooperatif ve bölge birliklerinin kuruluşuna karar vermek ve kuruluş merkezini ve

çalışma alanını tespit etmek,

g) Kooperatif ve bölge birliklerinin finansman ihtiyaçlarını karşılamak üzere tahvil

çıkarmak,

h) Hükümetçe görevlendirildiğinde, Devlet destekleme alımları ile ilgili faaliyetleri

yürütmek,

ı) Kooperatiflerin ve bölge birliklerinin toplayacakları mevduatın kullanılma şekil ve

şartları ile bu konudaki üst kuruluşlarla olan bağlantıları gösteren yönetmeliği hazırlıyarak

Ticaret Bakanlığına sunmak,

j) Birlik ve Kooperatiflerce sağlanan kredi, araç ve gereçlerin kullanış şekil ve şartları

ile amaca uygun olarak kullanıldığının kontrolunu gösteren bir yönetmelik hazırlamak,

Merkez ve bölge birlikleri ile Kooperatifler, kredi ihtiyaçlarını da karşılamak üzere,

banka ve sigorta şirketi kurabilir veya bu gibi kuruluşlara iştirak edebilir.

(Ek fıkra: 5330 - 6.4.2005 / m.2) Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliği

tarafından kurulmuş olan şirketler ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip

olacak şekilde iştirakçi oldukları şirketlerde, yönetim kurulu başkanı veya üyesi ya da denetim

kurulu üyesi olarak görevlendirilenlere, bu şirketlerin sadece birinden ücret veya huzur hakkı

ödenebilir. Bu şekilde görevlendirilenlere diğer şirketler tarafından herhangi bir ad altında

başkaca bir ödeme yapılmaz.

Yönetim Kurulu

Madde 4 - (Değişik: 5330 - 6.4.2005 / m.3) Yönetim Kurulu;

a) Kooperatiflerde; genel kurula katılma hakkını haiz ortaklar arasından, genel kurulca

dört yıl için seçilecek beş üyeden,

b) Bölge birliklerinde; genel kurula katılma hakkını haiz temsilciler arasından, genel

kurulca dört yıl için seçilecek yedi üyeden,

c) Merkez Birliğinde; genel kurula katılma hakkını haiz temsilciler arasından, genel

kurulca dört yıl için seçilecek dokuz üyeden,

Teşekkül eder.

Kooperatifler ve bölge birliklerinde yönetim kurulları bir başkan ve bir başkanvekili

seçerler, Merkez Birliğinde ise Yönetim Kurulu bir Başkan ve iki başkanvekili seçer.

Yönetim kurulu toplantılarında vekaleten oy kullanılamaz.

Yönetim kurulu üyeliklerine seçilenlerin, en az ilkokul mezunu olmaları şarttır.

Kooperatif müdürleri, bölge müdürleri ve Merkez Birliği Genel Müdürü yönetim

kurulu toplantılarına iştirak ederler; ancak, oy kullanma hakları yoktur.

Kooperatif ve bölge birliklerinde yönetim kurulu üyelerine ve denetçilerine verilecek

ücret veya huzur hakkının miktarı Merkez Birliği Yönetim Kurulu tarafından, Merkez Birliği

Yönetim Kurulu üyeleri ve denetçilerine verilecek ücret veya huzur hakkının miktarı ise

Merkez Birliği Genel Kurulu tarafından tespit edilir. Ancak, Merkez Birliği Yönetim Kurulu

üyeleri ve denetçilerine verilecek ücret veya huzur hakkının aylık net tutarı brüt asgari ücretin

dört katıdır.

Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliğinin yönetim kurulu üyeleri ve

denetçileri, Tarım Kredi Kooperatiflerinin ve birliklerinin işletme ve iştirakleri ile bunların

personelince kurulan vakıf veya derneklerde, bu kuruluşları temsilen yönetim veya denetim

kurulu üyesi veya personeli olarak herhangi bir görev alamazlar. Ayrıca kooperatifler, bölge

birlikleri ve Merkez Birliği çalışanları kooperatiflere ortak olamazlar.

Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliği tarafından yapılacak seçimlerin

esasları, temsilcilerinin adedi, yönetim kurulu üyeleri ile kooperatif ve bölge birlikleri

tarafından seçilecek temsilcilerde aranacak diğer nitelikler ve yönetim kurulu üyelerinin

çeşitli ilçe, il ve bölgeleri temsil esasları ana sözleşmelerde tayin ve tespit edilir.

Kooperatiflerde her ortak, bölge birlikleri ve Merkez Birliğinde her temsilci, genel

kurullarda yalnız bir oy kullanma hakkına sahiptir, vekaleten oy kullanılmaz. Kooperatifler,

bölge birlikleri ve Merkez Birliği genel kurul toplantıları dört yılda bir yapılır.

Yönetim

Madde 5 - (Değişik: 5330 - 6.4.2005 / m.4) Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez

Birliğinde işler; kanun, ana sözleşme ve diğer mevzuat ile kooperatif üst kuruluşlarının

belirleyeceği esaslara, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına uygun olarak müdürlük,

bölge müdürlüğü ve Genel Müdürlük tarafından yürütülür.

Merkez Birliğinde Genel Müdür ve genel müdür yardımcıları, bölge birliklerinde

bölge müdürleri ve kooperatiflerde müdürler Merkez Birliği Yönetim Kurulu tarafından

atanır.

Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliğine imzaya yetkili diğer personel,

Genel Müdürün teklifi ve Merkez Birliği Yönetim Kurulunun onayı ile belirlenir.

Genel müdür ve yardımcılarının, en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış, kamu kurum ve

kuruluşlarında veya tarım kredi kooperatifleri ve birlikleri teşkilatı ile tarım kredi

kooperatiflerinin faaliyet alanı ile ilgili benzer bir kuruluşta en az sekiz yıl çalışmış olmaları

şarttır.

Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta iken kurumlarının muvafakatı ve

kendilerinin isteği üzerine bu Kanun kapsamında Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcısı

olarak atananlar kurumlarından aylıksız izinli sayılırlar. Bunlardan 8.6.1949 tarihli ve 5434

sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta

olanların 5434 sayılı Kanun ile ilgileri devam ettirilir. Ayrıca, emeklilik hakları açısından

Genel İdare Hizmetleri Sınıfına dahil aynı unvanlı kadrolar için tespit edilmiş olan ek

gösterge, makam ve temsil tazminatları ile diğer mali haklardan da aynı esas ve usuller

çerçevesinde yararlandırılırlar. Bu görevlerde geçirilen süreler, emekli keseneğine esas aylığın

tespitinde dikkate alındığı gibi, makam tazminatı ve yüksek hakimlik tazminatı ödenmesini

gerektiren görevlerde geçmiş sayılır. Bunların bu Kanun kapsamında atandıkları kadro

unvanına ilişkin emekli kesenekleri kendilerince, karşılıkları da bu Kanun kapsamında

çalıştıkları kuruluş tarafından ödenir. Görevleri sona erenler, yazılı olarak istekte bulunmaları

halinde önceki kurumlarında aylıksız izne ayrıldıkları tarihteki durumlarına uygun bir kadroya

atanırlar.

Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliği personelinin tayin, nakil ve görevden

çıkarılması gibi esaslar; Merkez Birliği Yönetim Kurulunca kabul edilip, Genel Kurulun

onayı ile yürürlüğe giren bir yönetmelikle düzenlenir.

Yönetim Kurulu Üyeleri ve Denetçiler İle Personelin Görevlerine Son Verilmesi

Madde 6 - (Değişik: 5330 - 6.4.2005 / m.5) Yapılan inceleme ve soruşturma

sonuçlarına göre görevleri ile ilgili olarak suç işledikleri anlaşılan ve bu fiilleri nedeniyle

haklarında yargı mercilerince mahkumiyet kararı verilen Merkez Birliği Yönetim Kurulu

üyelerinin ve denetçilerinin görevlerine son verilir.

Merkez Birliği Yönetim Kurulu üyelerinin görevlerine son verme işlemi, Merkez

Birliği Yönetim Kurulunca gerçekleştirilir. İnceleme ve soruşturma sonuçlarına göre Merkez

Birliği Yönetim Kurulu üyelerinin ekseriyetinin mahkum olduklarının anlaşılması halinde,

göreve son verme işlemi Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yerine getirilir.

Merkez Birliği denetçilerinin görevlerine son verme işlemi ise doğrudan Tarım ve

Köyişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilir.

Merkez Birliği tarafından yaptırılacak inceleme ve soruşturma sonuçlarına göre suç

işledikleri veya kusurlu oldukları anlaşılan ve görevden alınmaları uygun görülen kooperatif,

bölge birlikleri ve Merkez Birliği personeli ile haklarında mahkumiyet kararı verilen

kooperatif ve bölge birlikleri yönetim kurulu üyeleri ve denetçilerinin görevlerine Merkez

Birliği Yönetim Kurulunca son verilir.

Personelin görevine son verilmesine ilişkin usul ve esaslar 5 inci maddede belirtilen

yönetmelikle düzenlenir.

Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliği personelinin, 25.8.1971 tarihli ve

1475 sayılı Kanun, 22.5.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ile 22.4.1926 tarihli ve 818

sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre görevlerine son verilmesi halleri saklıdır.

Seçimle işbaşına gelen ve göreve son verilme, çekilme veyahut diğer herhangi bir

sebeple yönetim kurulu üyelikleri ve denetçilikleri sona erenlerin yerlerine, yönetim kurulu

tarafından yedekleri çağırılır. Yönetim Kurulu üyelerinin ekseriyeti kaybetmesi halinde

yedeklerin çağırılma işlemi Merkez Birliğinde denetçiler, bölge birliklerinde Merkez Birliği

Yönetim Kurulu ve kooperatiflerde bölge birliği yönetim kurulu tarafından yerine getirilir.

Merkez Birliğinde denetçiliklerin de tamamen boşalması halinde yedekleri çağırma işlemi,

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yerine getirilir.

Yedeklerin katılımı ile yönetim kurulu üyeliklerinin ve denetçiliklerinin sayısı

tamamlanamaz ise kooperatifler için bölge birliği yönetim kurulunca, seçilme hakkını haiz

ortaklar arasından; bölge birlikleri için Merkez Birliği Yönetim Kurulunca, Genel Kurula

katılma hakkını haiz temsilciler arasından; Merkez Birliği için Tarım ve Köyişleri

Bakanlığınca Genel Kurula katılma hakkını haiz temsilciler arasından atama yapılır. Atama

ile gelenler, yerlerine atandıkları üyelerin süresini tamamlarlar.

Örnek Anasözleşmelerin Hazırlanması

Madde 7 - (Değişik: 3223 - 7.6.1985 / m.4) (Değişik 1. fıkra: 3612 - 7.2.1990 / m.54)

Kooperatif, bölge birlikleri ve Merkez Birliği örnek anasözleşmeleri, ilgili kuruluşların da

görüşü alınarak Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı tarafından hazırlanır.

Anasözleşmelerde yapılacek değişiklikler de aynı usule tabidir.

Genel Kurul Kararlarının Onanması

Madde 8 - Kooperatiflerle, bölge birlikleri genel kurullarının verecekleri kararlar

Merkez Birliğinin onayı ile kesinleşir.

Kooperatifler için Merkez Birliği bu yetkisini bölge birliklerine devredebilir.

Merkez Birliği genel kurullarının verecekleri kararlar Ticaret Bakanlığının onayı ile

kesinleşir.

Ticaret Bakanlığı ve Merkez Birliği, gönderilen tutanakları geliş tarihinden itibaren en

çok bir ay içinde inceliyerek tasdik veya redde dair sonucunu ilgili kuruluşlara bildirir.

Bu müddet içinde incelenmesi bitirilmiyen, mevzuata ve usulüne uygun olarak

yapılmış genel kurullara ait tutanaklar tasdik edilmiş sayılır.

Üst Kuruluşlara Girme Zorunluluğu

Madde 9 - Bölge birliklerinin çalışma alanı içine alınan Kooperatiflerle Bölge

birlikleri, üst kuruluşlara girmek zorundadırlar.

Bu zorunluluğa uymayan Kooperatif ve bölge birlikleri bu Kanun hükümlerinden

yararlanamazlar.

Talimatlara Uyma Mecburiyeti

Madde 10 - (Değişik: 3223 - 7.6.1985 / m.5) Koopetarifler, bölge birlikleri ve merkez

birliği bağlı bulundukları üst kuruluşların vereceği talimatlara uygun hareket etmeye

mecburdur, aksine davranışlar sorumluluğu gerektirir. Sorumluluk derecesi anasözleşmelerde

belli edilir.

Finansman

Madde 11 - (Değişik: 5330 - 6.4.2005 / m.6) Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez

Birliğinin her türlü kredi ihtiyaçları yurt içi banka, finans veya kredi kuruluşları ile 3 üncü

maddeye göre kurulacak bankaca karşılanır.

Alacak Senetleri

Madde 12 - Kooperatiflerin kredi ile ilgili alacak senetleri, kâğıtları ve her türlü

taahhütname ve sözleşmeler ortağın oturduğu veya kooperatifin bulunduğu köy veya mahalle

ihtiyar heyetleri tarafından parasız olarak tasdik olunur. Bu suretle tasdik olunan senet ve

belgeler İcra ve İflâs Kanunu'nun 38 inci maddesinde yazılı belgeler hükmündedir. Senetler

vadelerinde protestoya tabi tutulmaz. Müracaat vukuunda bu tasdik muameleleri noterler

tarafından da yapılır.

Mutlak Rehin Hakkı

Madde 13 - Ortakların kredilerine mesnet olarak gösterdikleri ürünleri, hayvanları ve

üretimleri ile ilgili her türlü makina ve araçları üzerinde ortağı bulundukları kooperatiflerin

mutlak rehin hakları vardır.

Bunlar, borçlu ortaklara yediemin sıfatiyle teslim edilmiş sayılırlar ve üçüncü şahıslar

tarafından hiçbir suretle haciz olunamazlar.

İpotek Tesisi ve Kaldırılması

Madde 14 - Kooperatifler lehine tesis edilecek ipotek işlemleri, köy ihtiyar heyetleri

veya noterler tarafından tasdik edilen taahhütnameye istinaden kooperatiflerin yazılı isteği

üzerine gösterilecek değere göre, tapu dairelerince takrir alınmadan yapılır. İpoteğin

kaldırılmasında da aynı usul uygulanır.

Alacak Sebebiyle Mülk Edinme

Madde 15 - Kooperatifler alacaklarının tahsili için kendi talepleri üzerine satışa

çıkarılan ortaklara ait taşınmaz malları üzerlerine alabilirler. Bu şekilde edindikleri taşınmaz

malları 3 yıl içinde başkalarına satamazlar, bunları ya bizzat veya icar yolu ile

değerlendirebilirler. Bu işlemden elde edilen gelirlerden masraf düşüldükten sonra % 10

kooperatif hizmet karşılığı ayrılır. Geriye kalan borçlunun borcuna mahsup edilir.

Kooperatiflerin alacağı bu süre içinde, faiz ve masraflariyle birlikte ödenir veya yukarıdaki

yolla karşılanırsa taşınmaz mallar sahiplerine geri verilir.

Mevduat Kabulü

Madde 16 - Kooperatifler ve Bölge Birlikleri her türlü mevduat kabul edebilir ve

Bankacılık hizmetleri yapabilir. Kooperatif ve bölge birliklerinin toplayacakları mevduat, üst

kuruluşların ve 7129 sayılı Bankalar Kanunu ile bu Kanuna ek 153 sayılı Kanun'un teminatı

altındadır. Mevduat kabulüne yetkili kılınacak birlikler ve kooperatifler için Merkez

Birliğince Maliye Bakanlığından önceden müsaade alınır. Toplanan mevduatın kullanma

yetkisi Merkez Birliğine aittir.

Maliye Bakanlığınca yapılacak tetkikler sonunda mevduat kabul etmelerinde bilâhare

mahzur görülen kooperatif ve birliklerin mevduatı kabul yetkileri Bankalar Kanunu'nun 13

üncü maddesine göre kaldırılır.

Kişilerin bu kuruluşlardaki tasarruf mevduatından 3.000 liraya kadar olan kısmı,

faizleri hariç haczolunamaz.

Tasarruf mevduatı sahipleri mevduatlarının yarısı için bu mevduatı kabul etmiş olan

kooperatif ve bölge birliklerinin aktifinde mevcut bütün kıymetler üzerinde imtiyazlı

alacaklıdırlar. Tasfiye halinde, tasarruf mevduatının imtiyazlı kısmı tasfiye neticesi

beklemeksizin sahiplerine tediye olunur.

Düzenlenecek Mevduat Cetvelleri ve Hesap Özetleri

Madde 17 - Mevduat toplamaya yetkili kooperatif ve bölge birliklerinin

düzenliyecekleri aylık mevduat cetvelleri ile 3 aylık ve yıllık hesap özetleri Merkez Birliğince

birleştirilerek birer kopyaları Bankalar Kanunu'nun 51 inci maddesinde tayin edilen süreler

içerisinde Ticaret ve Maliye Bakanlıklariyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına verilir.

Munzam Karşılıklar

Madde 18 - Kooperatifler ve bölge birliklerinin topladıkları mevduat üzerinden 1211

sayılı T.C.Merkez Bankası Kanunu'nun 40/II nci maddesi hükümleri esasları dairesinde

munzam karşılık tesis edilir. Bu karşılıklar bölge birlikleri veya merkez birliği tarafından

T.C.Merkez Bankasına yatırılır.

Sözü edilen Kanun gereğince bankaların T.C. Merkez Bankasına yatırdıkları munzam

mevduat karşılıklarının T.C.Ziraat Bankası zirai finansmanlarına tahsis edilecek kısmın yarısı

aynı amaç ve şartlarla merkez Birliği emrine verilir.

Muafiyetler

Madde 19 -

A) Bu Kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatiflere ortak olmak üzere

başvuran üreticilerle, ortakların kooperatifleriyle yapacakları her türlü işlemler ve bunlarla

ilgili kâğıt, belge, senet, beyanname, taahhütname, vekâletname, makbuz, kooperatif lehine

yapacakları ipotek ve rehinler her türlü resim, harç ve vergiden,

B) Bu Kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatifler, bölge ve merkez

birlikleri,

a) Kurumlar, gider, gayrimenkul kıymet artışı, intikal ve diğer vergilerden ve icra

makamları, resmi daireler ve mahkemeler nezdinde yapacakları takip ve tahsillerle açacakları

tazminat davaları ile ilgili her nev'i talep, tebliğ ve kararlar her türlü masraf, vergi, resim ve

harçlardan,

b) Sermaye ve yedek akçeleri ile taşınmaz malları ve bunların gelirleri, kendi

ihtiyaçları için satın aldıkları ve alacaklarının tahsili gayesiyle mülk edindikleri taşınmaz

malları ve bunların 15 inci madde hükmüne göre sahiplerine geri verilmesi işlemi, bütün

vergi, resim ve harçtan,

c) Yapacakları kredi işlerine ilişkin bütün senet, belge, kâğıt, defter ve hesap özetleri,

taşınmaz mallara ait ipotek ve taşınır mallara ait rehin işlemleri, vekâletnameler,

taahhütnameler vesair evrak, bütün resim ve harçtan,

C) Bu Kanuna göre kurulan kooperatiflerle bölge ve merkez birliklerinin temin

edecekleri krediler ve bunlara ilişkin Merkez Bankası nezdindeki reeskont muameleleri ve bu

işlemlere ait bütün senet, belge, vekâletname, taahhütname vesair evrak gider ve diğer

vergilerle bütün resim ve harçtan,

Muaftır.

Ancak, bu kuruluşların ortak dışı işlemlerden elde edecekleri gelir-gider farkları ayrı

bir hesapta takip ve tespit edilerek vergilendirilir.

Kooperatif, bölge ve merkez birliklerince noterlere tasdik ettirilecek defterlerle

belgelerden yalnız noter ücreti alınıp harç alınmaz.

Kooperatiflerin, bölge birliklerinin ve merkez birliklerinin ortaklarına verilmek üzere

üretim araç ve gereçlerine % 50 gümrük indirimi uygulanır.

Kanun ve Anasözleşmelerde Açıklık Olmayan Haller

Madde 20 - Bu Kanun ve bu Kanuna göre düzenlenen anasözleşmelerde açıklık

bulunmayan hususlar için 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümleri uygulanır.

Uygulanmıyacak Hükümler

Madde 21 - A) Kooperatiflerle bölge ve merkez birliklerinde:

a) Yönetim kurulu üyesi ve denetçiler için 440 sayılı Kanun'un 32 nci maddesi ile 657

sayılı Kanun'un 1327 sayılı Kanun ile değiştirilen 88 inci maddesi,

b) 1163 sayılı Kanun'un 94 üncü maddesi,

c) 2279 sayılı Kanun'da yazılı senelik beyanname verme mecburiyeti,

d) (Ek: 5330 - 6.4.2005 / m.7) 21.12.1959 tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe

Kanununun 9 uncu maddesinin beşinci ve sekizinci fıkraları,

e) (Ek: 5330 - 6.4.2005 / m.7) 4.12.2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası

Kanununun 9 uncu maddesinin yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları,

B) Bölge ve merkez birliklerinde:

a) 1163 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinin ikinci paragrafı,

C) Kooperatiflerde:

a) 1163 sayılı Kanun'un 45 inci maddesinin 3 üncü paragrafı ve 87 nci maddesi,

b) 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 42 nci maddesi,

uygulanmaz.

Yürürlükten Kaldırılan Kanunlar

Madde 22 - Bu Kanunun yürürlüğe girmesiyle 2836 ve 658 sayılı Kanun'lar

yürürlükten kalkar.

Denetçiler

Ek Madde 1 - (Ek: 3223 - 7.6.1985 / m.6) A) Kooperatiflerde;

Genel Kurulca, Genel kurula katılma hakkını haiz ortaklar arasından iki denetçi seçilir.

B) Bölge Birliklerinde;

Genel Kurulca, temsilciler arasından veya dışardan iki denetçi seçilir.

C) Merkez Birliğinde;

Genel Kurulca, temsilciler arasından veya dışarıdan iki denetçi seçilir.

(Değişik 2. fıkra: 5330 - 6.4.2005 / m.8) Ayrıca, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca bir

denetçi atanır.

Denetçi seçilenlerin, kooperatiflerde en az ilkokul, bölge birliklerinde ortaokul, lise

veya dengi okul, Merkez Birliğinde yüksek okul mezunu olmaları şarttır.

(...) (Ek Madde 1 in 4. fıkrası, 12.4.2005 tarih ve 25784 sayılı R.G.'de yayımlanan,

6.4.2005 tarih ve 5330 sayılı Kanunun 8. maddesi hükmü gereğince yürürlükten

kaldırılmıştır.)

Kooperatif, bölge birlikleri ve merkez birliği denetçileri, bu kuruluşları temsilen

iştiraklerde görev alamazlar.

Seçimle gelecek denetçiler, bölge birliklerinde değişik il ve ilçeleri, merkez birliğinde

çeşitli bölgeleri temsil edecek şekilde genel kurullarında seçilirler.

Denetçilerin seçim esasları ile bunlarda aranacak diğer nitelikler anasözleşmelerde

belli edilir.

Teftiş ve Denetim

Ek Madde 2 - (Ek: 3223 - 7.6.1985 / m.6) Kooperatifler, bölge birlikleri ve merkez

birliği, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının teftiş ve denetimine tabidir.

Ayrıca Kooperatifler bağlı oldukları bölge birliği ve merkez birliğinin, bölge birlikleri

de merkez birliğinin teftiş ve denetimine tabidirler.

(Değişik 3. fıkra: 5330 - 6.4.2005 / m.9) Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez

Birliği, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının yapacağı teftiş ve denetimler sonucuna, kanun ve ana

sözleşmelerdeki görevleri ile ilgili ortaya çıkacak eksiklikler konusunda vereceği talimatlara

uymak zorundadırlar.

Ek Madde 3 - (Ek: 5330 - 6.4.2005 / m.10) Tarım Kredi Kooperatifleri ve birliklerinin

birbirleri ve ortakları ile tarımsal girdi temini ve ürünlerin değerlendirilmesi amacıyla

yapacakları her türlü muamele, satış amaçlı satış olarak değerlendirilemez. Bu işlemler,

ortaklar arası muamele sayılır.

Geçici Madde 1 - 2836 sayılı Kanun'la kurulmuş bulunan Tarım Kredi Kooperatifleri

ve Birlekleri Hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır.

2836 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulmuş bulunan kooperatifler ayrıca kuruluş

formalitelerine tabi olmaksızın bu kanuna göre kurulmuş sayılır.

Geçici Madde 2 - Tarım Kredi Kooperatifleri Müşterek Yardım Tahsisatı ve Tarım

Kredi Kooperatifleri Yardımlaşma Birliği vakfının borç, alacak hak ve varlıkları Merkez

Birliğine devredilir ve sözü geçen vakıf feshedilmiş sayılır.

Gerek bu devirlerde ve gerek Tarım Kredi Kooperatifleri Memurları Emekli Sandığı

ve tarım Kredi Kooperatifleri Memurları Sosyal Yardım ve Zincirleme Kefillik Sandığı

vakıflarının Merkez Birliğine devirleri halinde devrolunan menkul ve gayrimenkullerin devir

ve intikallerinde herhangi bir vergi, resim ve harç alınmaz.

Geçici Madde 3 - T.C.Ziraat Bankası:

a) Merkez Birliği kuruluncaya kadar; bütün kooperatif ve bölge birlikleri için Merkez

Birliğine, bölge birlikleri kuruluncaya kadar bölge birliklerine ait;

b) Merkez Birliği kurulduktan sonra; bölge birlikleri çalışma alanına dahil edilmeyen

kooperatifler için bölge birliğine ait;

Görevleri yapar ve yetkileri kullanır.

Geçici Madde 4 - T.C.Ziraat Bankası memurlarından, önceden Bankanın muvafakatı

alınmak şartiyle, Tarım Kredi Kooperatifleri bölge ve merkez birliklerinde kendilerine görev

verilenler, görev aldıkları birliklerin kuruldukları tarihten itibaren beş yılı tecavüz etmemek

üzere Bankaca asli görevlerinden ücretsiz izinli sayılırlar. Bu memurların yeni görevlerinde

geçecek hizmetleri terfi ve emeklilik bakımından T.C.Ziraat Bankasında geçmiş sayılır ve

5434 sayılı Kanun'a göre T.C. Emekli Sandığına verilmesi gereken kesenek ve karşılıkları

kendileriyle mezkur birlikler tarafından ödenir. Memurun T.C.Ziraat Bankasının sosyal

kuruluşlarındaki hakları aidat ödemek şartiyle devam eder.

Geçici Madde 5 - Bu kanunda adı geçen bölge ve merkez birliklerinin kuruluş

masrafları için kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra kabul edilecek olan ilk Devlet

Bütçesinden başlıyarak etiş taksitlerle 5 yıl içinde ödenmek üzere Türkiye Tarım Kredi

Kooperatifleri Merkez Birliği emrine yüzmilyon lira yardım yapılır

Geçici Madde 6 - Bu kanunda sözü edilen yönetmelikler Merkez Birliği ilk Genel

Kurul toplantısına kadar çıkarılır. Bu süre en geç beş yıldır.

Geçici Madde 7 - T.K.Kooperatifleri Yardımlaşma Birliğinin, 1967/6-8677 sayılı

Kararnameye istinaden T.K.Kooperatifleri adın gübre tedariki ve dağıtımı faaliyetinden elde

ettiği ve edeceği kârlar Kurum Vergisinden muaftır.

Geçici Madde 8 - (Ek: 3223 - 7.6.1985 / m.6) Nitelikleri bu Kanunda gösterilen

şartlara uymayan Merkez Birlği yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle denetçilerinin göervleri

bu Kanunun yayımı tarihinde sona erer.

Bu şekilde görevleri sona erenlerin yerlerine ilk genel kurula kadar görev yapmak

üzere, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasında Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca atama

yapılır.

Kooperatif, bölge birlikleri ve merkez birliğinin yapılacak ilk genel kurullarında,

yönetim ve denetim organları, bu Kanun hükümlerine göre teşkil olunur. Genel Kurul

toplantıları anasözleşmenin kabulünü takip eden aydan başlamak üzere en geç bir yıl içinde

tamamlanır.

Ancak, merkez birliği genel kurulu, bu Kanunun yayımı tarihinden sonraki altı ay

içinde toplanamaz.

Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ile

T.C.Ziraat Bankası, Bölge Birlikleri ve Merkez Birliğinin yönetim ve denetim organlarının bu

Kanun hükümlerine göre teşkilini beklemeksizin sözkonusu organlara kendi temsilcilerini

tayin eder.

Geçici Madde 9 - (Ek: 3223 - 7.6.1985 / m.6) Kooperatifler, bölge birlikleri ve merkez

birliği anasözleşmelerinde, bu Kanun doğrultusunda yapılacak değişiklikler en geç 3 ay

içerisinde sonuçlandırılır.

Yeni anasözleşmeler yürürlüğe girinceye kadar, mevcut anasözleşmelerin bu Kanun'a

aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

Geçici Madde 10 - (Ek: 3223 - 7.6.1985 / m.6) 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri

ve Birlikleri Kanunu ve ilgili anasözleşmeler ile diğer mevzuatta ve 14.12.1983 tarih ve 185

sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri için, Ticaret

Bakanlığına ve Bakanına veya Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve Bakanına verilen görev ve

yetkiler, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığına ve Bakanına devredilmiştir.

Geçici Madde 1 - (KHK/553 - 24.6.1995) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin

yürürlüğe girdiği tarihte halen görevde bulunan Merkez Birliği Genel Müdürü, genel müdür

yardımcıları ve bölge müdürlerinin görevleri sona erer ve bu görevlere üç ay içinde bu Kanun

Hükmünde Kararname hükümlerine göre atama yapılır.

Geçici Madde 2 - (KHK/553 - 24.6.1995) Bu Kanun Hükmünde Kararnamede

öngörülen yönetmelik altı ay içinde hazırlanarak Merkez Birliği Genel Kurulunun onayına

sunulur.

Geçici Madde 1 - (5330 - 6.4.2005) Kooperatifler, bölge birlikleri ile Merkez Birliği

ana sözleşmeleri bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, bu Kanun

hükümlerine uygun hale getirilir.

Bu Kanun ve bu Kanuna göre hazırlanacak ana sözleşmeler gereği yapılması gereken

Tarım Kredi Kooperatifleri genel kurul toplantıları, birinci fıkraya göre hazırlanacak ana

sözleşmelerin yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde, bölge birlikleri ve Merkez Birliği

genel kurul toplantıları ise kooperatiflerin genel kurul toplantılarının tamamlanmasını takip

eden altışar ay içerisinde yapılır.

Yürürlükte olan kanun ve ana sözleşmeler gereğince yapılması gereken genel kurul

toplantıları da ikinci fıkra hükümlerine göre ertelenmiş sayılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği

tarihte görevde bulunan yönetim kurulu üyeleri ve denetçiler, yapılacak ilk olağan genel

kurula kadar görevlerine devam ederler.

Yürürlüğe Girme

Madde 23 - Bu kanun yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

Kanunu Yürütecek Makam

Madde 24 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

http://erzurum.tarimkredi.org.tr/frame/1581Say%C4%B1l%C4%B1_Tar%C4%B1m_Kredi_Kooperatifleri_ve_Birlikleri_Kanunui.pdf

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.