FANDOM


  • Arapça karakterlerin görüldüğü pdf formatı için : tıklayınız

Dosya:51-Zariyat.pdf

�Sh:»4525Edit

ZÂRİYÂT

��QU› ¢ì‰ ñ¢ aÛˆ£ a‰¡í bp¡�

« ��ë aÛˆ£ a‰¡í bp¡� » Sûresi Mekkiyyedir.

  • Âyetleri - Altmıştır.
  • Kelimeleri - Üç yüz yetmiştir.
  • Harfleri - Bin iki yüz seksen altıdır.
  • Fasılası - �æPâPÒPÚPÊPÖPa� harfleridir.

Bu Sûre de «Kaf» taki ıhtarın bir müeyyidesi, nihayetteki vaîdin bir tafsıylidir.

��2¡Ž¤ggggggggggggá¡ aÛÜ£¨é¡ aÛŠ£ y¤à¨å¡ aÛŠ£ y©îggggggggggggá¡

�Q› ë aÛˆ£ a‰¡í bp¡ ‡ ‰¤ë¦=a R› Ï bÛ¤z bß¡Ü bp¡ ë¡Ó¤Š¦=a S› Ï bÛ¤v b‰¡í bp¡ í¢Ž¤Š¦=a T› Ï bÛ¤à¢Ô Ž£¡à bp¡ a ß¤Š¦=a U› a¡ã£ à b m¢ìÇ †¢ëæ  Û – b…¡Ö¥= V› ë a¡æ£  aÛ†£©íå  Û ì aÓ¡É¥6 W› ë aێ£ à b¬õ¡ ‡ ap¡ aÛ¤z¢j¢Ù¡= X› a¡ã£ Ø¢á¤ Û 1©ó Ó ì¤4§ ߢ‚¤n Ü¡Ñ§= Y› í¢ìª¤Ï Ù¢ Ç ä¤é¢ ß å¤ a¢Ï¡Ù 6 PQ› Ó¢n¡3  aÛ¤‚ Š£ a•¢ìæ = QQ› a Û£ ˆ©íå  ç¢á¤ Ï©ó ˠऊ ñ§  bç¢ìæ = RQ› í Ž¤÷ Ü¢ìæ  a í£ bæ  í ì¤â¢ aÛ†£©íå¡6 SQ› í ì¤â  ç¢á¤ Ç Ü ó aÛ䣠b‰¡ í¢1¤n ä¢ìæ  TQ› ‡¢ëÓ¢ìa Ï¡n¤ä n Ø¢á¤6 稈 a aÛ£ ˆ©ô ×¢ä¤n¢á¤ 2¡é© m Ž¤n È¤v¡Ü¢ìæ  UQ› a¡æ£  aÛ¤à¢n£ Ô©îå  Ï©ó u ä£ bp§ ë Ç¢î¢ìæ§=›��

Sh:»4526Edit

��VQ› a¨¡ˆ©íå  ß b¬ a¨m¨îè¢á¤ ‰ 2£¢è¢á¤6 a¡ã£ è¢á¤ × bã¢ìa Ó j¤3  ‡¨Û¡Ù  ߢz¤Ž¡ä©îå 6 WQ› × bã¢ìa Ó Ü©îܦb ß¡å  aÛ£ î¤3¡ ß bí è¤v È¢ìæ  XQ› ë 2¡bÛ¤b ¤z b‰¡ ç¢á¤ í Ž¤n Ì¤1¡Š¢ëæ  YQ› ë Ï©¬ó a ß¤ì aÛ¡è¡á¤ y Õ£¥ ۡ܎£ b¬ö¡3¡ ë aÛ¤à z¤Š¢ëâ¡ PR› ë Ï¡ó aÛ¤b ‰¤ž¡ a¨í bp¥ ۡܤà¢ìÓ¡ä©îå = QR› ë Ï©¬ó a ã¤1¢Ž¡Ø¢á¤6 a Ï Ü b m¢j¤–¡Š¢ëæ  RR› ë Ï¡ó aێ£ à b¬õ¡ ‰¡‹¤Ó¢Ø¢á¤ ë ß b m¢ìÇ †¢ëæ  SR› Ï ì ‰ l£¡ aێ£ à b¬õ¡ ë aÛ¤b ‰¤ž¡ a¡ã£ é¢ Û z Õ£¥ ß¡r¤3  ß b¬ a ã£ Ø¢á¤ m ä¤À¡Ô¢ìæ ;›��

Meali ŞerifiEdit

O tozdurup savuranlara 1 Derken bir ağırlık taşıyanlara 2 Derken bir kolaylıkla akanlara 3 Derken bir emir taksim edenlere kasem olsun 4 Ki muhakkak o size va'd olunan her halde doğrudur 5 Ve muhakkak ki ceza şübhesiz vakı'dir 6 O düzgün hâreli Semaya kasem ederim 7 Ki siz pek muhtelif bir kavl içinde bulunuyorsunuz 8 Ondan çevirilen çevrilir 9 O kahrolası yalancılar 10 O serhoşluk içinde yaptığını bilmezler 11 Soruyorlar: ne zaman o ceza günü? (yevmi dîn) 12 Ateş üzerinde kıvranacakları gün 13 Dadın diye fitnenizi: bu, işte o sizin acele istediğiniz 14 Şübhesiz ki müttekiler Cennetlerde pınar başlarındadır 15 Alarak rablarının kendilerine verdiğini, çünkü onlar bundan evvel güzellik yapmayı âdet edinmişlerdi 16 Geceden pek az uyuyorlardı 17 Ve saher vakıtları hep istiğfar ederlerdi 18 Ve mallarında sâil ve mahrum için bir hak vardı 19 Arzda da âyetler var iykan ehli için 20 Nefislerinizde de, halâ görmiyecekmisiniz 21 Semada da rızkınız ve o va'dolunduğunuz 22 İşte o Göğün ve Yerin rabbına kasem ederim ki o şübhesiz haktır sizin nâtık olmanız gibi 23

Sh:»4527Edit

1.��ë aÛˆ£ a‰¡í bp¡ ‡ ‰¤ë¦=a›� - ZERV, tozutup götürmek, savurmak, kırıp ufalamak,

ZARİYAT, kırıf ufalıyan, yâhud savuran yâhud toz duman edip götüren kuvvetler demektir. Meselâ toprağı ve saireyi tozdurup savuran rüzgârlar, volkanları püskürten, mahlûkatı kırıp dağıtan ve yayıp neşreden Melekler, ve barut, dinamit gibi sonradan keşfedilmiş ve edilecek şiddetli infilak, tahrib, tahrik edici bütün sebebler bu mefhumda dahildir. Beyzavî « �a ë¡a¤Ûb ¤j bl¡ aÛ£ n¡ó m ˆ¤‰¡ô aÛ¤‚ Ü bö¡Õ¡� » demekle bu umumu göstermiştir. Ekser müfessirînin «rıyah» ile iktifa etmesi Hazreti Alîden varid olan rivayete mebniydir ki mefhum ile değil, bir misal ile tefsir olmak gerektir. Yoksa mefhum i'tibariyle zürriyyet neşreden velûd kadınlar diye de ma'nâ verilmiştir.

2.��Ï bÛ¤z bß¡Ü bp¡ ë¡Ó¤Š¦=a›� Sonra bir ağırlık yüklenenlere - yağmur yüklenen bulutlar, bulutları taşıyan rüzgârlar veya gebe kadınlar veya bütün bunların sebebleri ki bunlar evvelkilerin aynı da gayır da olabilir. Evvelâ tozdurur sonra da yüklenir taşır, yâhud tozdurup savuran başka, taşıyıp götüren başka olur, bir ordunun ağırlıkları ve ganâimi gibi

3.��Ï bÛ¤v b‰¡í bp¡ í¢Ž¤Š¦=a›� sonra da kolaylıkla akanlara - gemiler ve emsali tirenler, otomobiller gibi

4.��Ï bÛ¤à¢Ô Ž£¡à bp¡ a ß¤Š¦=a›� sonra da bir emir taksim edenlere kasem olsun - ya'ni bütün bunları idare etmek, tozdurulan, taşınan götürülen şeyleri varacakları yerlere yetiştirmek için Allah tealânın emrini taksim ve tevzi' eden Melâikeye, Cebrail, Mîkâil, İsrafil, Azrail gibi emir Meleklerine kasem olsun, bunlara kasem, cezanın vukuunda bilhassa hizmetlerini ıhtardır. Ya'ni bu zikrolunan kuvvetlerin ehemmiyyetlerini iş'ar ile kat'iyyen ihtar olunur ki

5.��a¡ã£ à b m¢ìÇ †¢ëæ  Û – b…¡Ö¥=›� size va'dolunan muhakkak doğrudur - ��

Sh:»4528Edit

���« �Ö¬� » ta geçtiği üzere size yapılmakta bulunan va'dler vaîdler, o yeni yaradılış, ba's-ü huruc, duhul-ü hulûd hep doğrudur. 6.��ë a¡æ£  aÛ†£©íå  Û ì aÓ¡É¥6›� Ve her halde dîn, vaki'dir - dîn ya'ni ceza ve mes'uliyyet vardır. Amellerin cezası: iyiliğe çalışanlara iyilikle mükâfat, kötülüğe çalışanlara kötülükle mücazat behemehal olacak, herkes ettiğini bulacaktır.

7.��ë aێ£ à b¬õ¡ ‡ ap¡ aÛ¤z¢j¢Ù¡=›� Zatilhubük Semaya kasem ederim - zatilhubük vasfı bedî' bir ta'birdir. Bunun ma'nâsında hayli söz söylenmiştir.

HUBÜK, habîkenin de, «hibak» in de cem'i olabilir. Tarika turuk, misal müsül gibi.

HABÎKE: dikkat ve i'tina ile sağlam san'atli dokunmuş yol yol hâreli güzel kumaşa denilir.

HİBAK de: rüzgâr lâtîf estiği zaman denizde veya kumda husule gelen yol yol kırıntılara denir. Saçların çok kıvırcıklığından husule gelen dalgalanmalara dahi (öndülâsyon) hubük denilir. Maddenin aslı olan «habk» sıkı bağlayıp muhkem kılmak ve kumaşı sıkı sağlam ve üzerinde san'at eseri zâhir olacak vechile güzel bir zemin üzere dokumak ma'nâsına gelir ki esası safâkat, ya'ni kumaşı sağlam ve güzel dokumak diye hulâsa edilmiştir. Çokları, hâreli, yollu yollu ma'nâsıyle zatittarâik diye tefsir etmişlerdir. Bundan da ba'zıları yıldızların mahrekleri ma'nâsına mahsûs yolları, ba'zıları da ulûm-u mearife götüren ve Saniın vahdet ve kudretine ve ılm-ü hikmetine delâlet eyliyen ma'kul yolları anlamışlar, ba'zıları da saman yolları, Kehkeşan dahi ta'bir olunan mecerreleri söylemişlerdir. Fakat İbni Abbas, Katade, Ikrime, Mücahid ve Rebî'den rivayet olunduğuna göre de « ��‡ ap¢ aÛ¤‚ Ü¤Õ¡ aۤࢎ¤n ì ô aÛ¤v î£¡†¡� = güzel düzgün hılkatlı» Mücahidden diğer bir rivayette de « �ß n¡îå¢ aÛ¤j¢ä¤î bæ¡� » diye tefsir olunmuştur. Hasılı ma'nâyı anlatan bu ifadeden biz şunu anlıyoruz ki: Sema yıldızları

Sh:»4529Edit

ve türlü türlü medar ve mahrekleri ile pek sıkı ve gayet san'atlı bir surette dokunmuş, güzel nakışları hâvî, düzgün ve sağlam hârâ bir kumaşa teşbih edilmiş ve buna kasem ile onun hey'eti umumiyyesinde tevhîde delâlet eden ve Saniının vahdet ve kudretini gösteren güzel ve metîn âhenk ıhtar olunarak sözleri muhtelif olanlara bir zecir yapılmış, ıhtilâfların tevhîde ircaı lüzumu anlatılmıştır. Habk maddesi hem yolları hem de sağlam ve güzel bir dokuma ma'nâsını mütezammın olmak i'tibariyle bunda kesretleri birleştiren yüksek bir cem'iyyetin manzarasına da işaret vardır. Bunun yedinci Sema olduğunu söyliyenler olmuş ise de cinsi sema olması daha zâhirdir. Şu halde hâsıli ma'nâ: o sağlam ve düzgün dokunmuş hârâ kumaşlı güzel ve yüksek Semaya dikkati nazarınızı celbederek söylerim ki

8.��a¡ã£ Ø¢á¤ Û 1©ó Ó ì¤4§ ߢ‚¤n Ü¡Ñ§=›� siz cidden muhtelif bir kavilde bulunuyorsunuz. - Sözleriniz birbirini tutmuyor, bir kelime altında toplanmıyorsunuz: Gökleri ve Yeri yaratan Allah dersiniz, sonra da tutar başkalarına taparsınız, muhtelif ma'budlara taptığınız için mezhebleriniz, maksadlarınız bir gayede toplanmıyor, hakta birleşmediğiniz için Peygambere gâh sahir, gâh kâhin, gâh şâir, gâh mecnun gibi birbirin tutmâz sözler söylüyorsunuz. Bir taraftan dîn: ceza vakı' olduğuna inanmıyor, hakkın hilâfına kail oluyorsunuz, bir taraftan da ileride bize şefaat ederler diye putlara tapıyorsunuz

9.��í¢ìª¤Ï Ù¢ Ç ä¤é¢ ß å¤ a¢Ï¡Ù 6›� ondan çevrilen çevrilir. - O muhtelif kavilden dönmesi mukadder olan döner, doğruya iyman eder. İyman etmiyenlere gelince « ����Ó¢n¡3  aÛ¤‚ Š£ a•¢ìæ =� » �aÛƒPPP� yâhud hak yolundan saptırılmış, sapıklık da tabiatı olmuş bulunan me'fûkler, o sadık ve vakı' olan va'd-u vaîde, âhıret ve cezaya iyman etmekten saptırılır, muhtelif kavle sürüklenirler

10.��Ó¢n¡3  aÛ¤‚ Š£ a•¢ìæ =›� o kahrolası harraslar - ya'ni mücerred kendi

Sh:»4530Edit

zann-u tahminlerine göre atan, fikir namına kendi hevalarını ileri süren yalancılar

11.��a Û£ ˆ©íå  ç¢á¤ Ï©ó ˠऊ ñ§›� ki onlar bir gamre içinde - ya'ni müstevlî bir seyl gibi kendilerini her noktadan sarıp bürümüş olan bir batak, bir serhoşluk veya bir cehalet içinde �� bç¢ìæ =›� şuursuzdurlar - Allahın emrinden gafiller, başlarına gelecek felâketin farkında değiller:

12.��í Ž¤÷ Ü¢ìæ  a í£ bæ  í ì¤â¢ aÛ†£©íå¡6›� o dîn günü, ya'ni vaki' olacağı haber verilen o cezanın günü ne vakıt? diye soruyorlar. - İnanmadıkları için eğlenmek istiyorlar. İşte cevabı:

13.��í ì¤â  ç¢á¤ Ç Ü ó aÛ䣠b‰¡ í¢1¤n ä¢ìæ ›� onların ateş üzerinde kıvrandırılacakları gün -

FİTNE nin asıl ma'nâsı: altın ve gümüş herhangi bir cevheri iyisini kötüsünden ayırmak için ateşe arzetmektir. Bundan, mihnete sokmak, sınamak ya'ni imtihan etmek, azdırmak, çok beğenip meftun olmak gibi lâzımı olan diğer bir takım ma'nâlarda da kullanılır. Netekim

14.��‡¢ëÓ¢ìa Ï¡n¤ä n Ø¢á¤6›� dadın fitnenizi - azâb yâhud azâb-ü mihnete sebeb olan küfür ve fesad ma'nâsınadır. ��ç¨ˆ a aÛ£ ˆ©ô ×¢ä¤n¢á¤ 2¡é© m Ž¤n È¤v¡Ü¢ìæ ›� - Ya'ni böyle denecek.

15.��a¡æ£  aÛ¤à¢n£ Ô©îå  Ï©ó u ä£ bp§ ë Ç¢î¢ìæ§=›� -Ya'ni künh-ü mıkdarını tayin ve takdir edemiyeceğiniz Cennetler ve menba'larda

16.��a¨¡ˆ©íå  ß b¬ a¨m¨îè¢á¤ ‰ 2£¢è¢á¤6›� rablarının kendilerine verdiğini alarak - ya'ni husni kabul ile telâkki edip razıy ve hoşnud olarak ��a¡ã£ è¢á¤ × bã¢ìa Ó j¤3  ‡¨Û¡Ù  ߢz¤Ž¡ä©îå 6›� çünkü onlar ondan evvel, ya'ni Dünyada muhsinlerdiler - güzel ameller yapar ve güzel yaparlardı, onun için ecr-ü mükâfata müstahikk olmuşlardı , onu şad-ü handan alırlar. Bu

Sh:»4531Edit

cümle « �aínb� » nın sebebini gösterirken takvânın da yalnız menfî bir mahiyyette olmayıp aynî zamanda güzel işler yapmak ma'nâsında müsbet bir mefhum ifade ettiğini anlatır. Onun için bu da şöyle beyan olunuyor:

17.��× bã¢ìa Ó Ü©îܦb ß¡å  aÛ£ î¤3¡ ß bí è¤v È¢ìæ ›� geceden pek az uyurlardı - « ��ӢᡠaÛ£ î¤3  a¡Û£ b Ó Ü©îܦb=� » müeddasiyle amel ederler, Allah şevkı, Âhıret endişesiyle gözlerine uyku girmez, ıbadet eder, vazife yaparlardı.

HUCU', az uyku ve bilhassa gece uykusu. « �ßb� » mezîd veya mevsul veya masdariyyedir. Nafiye olmak üzere şöyle de ma'nâ verilmiştir. Ba'zı gece biraz bile uyumazlar, hepsini ihya ederlerdi. Bir rivayette de az idiler geceden uyumazlardı diye iki cümle olarak ma'nâ verilmişse de zâhir olan evvelkidir. �

18.�ë 2¡bÛ¤b ¤z b‰¡ ç¢á¤ í Ž¤n Ì¤1¡Š¢ëæ ›� Ve saher vakıtları onlar istiğfar ederlerdi - ya'ni geceleri öyle ıbadet etmekle beraber sanki günah ile vakıt geçirmiş gibi saher vakıtları da yatmaz, kusurlarına mağfiret dilerlerdi. « �çá� » zamîri ile ifadede kasır vardır. Ya'ni duâ ve istiğfarın en güzel vaktı olan o saher vakıtları öyle icabet ve kabule şayan istiğfarı onlar, o muhsinler yaparlar.

19.��ë Ï©¬ó a ß¤ì aÛ¡è¡á¤ y Õ£¥ ۡ܎£ b¬ö¡3¡ ë aÛ¤à z¤Š¢ëâ¡›� mallarında da sâil ve mahrum için bir hak vardı -

SÂİL, istiyen, dilenen, MAHRUM, teaffüfünden dolayı zengin zannedildiği için sadakadan dahi mahrum bulunan muhtac. Resuli ekrem sallallahü aleyhi vesellemden merviydir: miskîn, bir yemek iki yemek ve bir lokma iki lokma ve bir hurma iki hurma kendisini savacak olan değil buyurmuş. O halde miskîn kimdir? demişler. O dur ki bulamaz ve bilinip kendisine sadaka da verilemez buyurmuş. İbni Abbastan bir rivayette: kazanamıyan bedbaht denilmiş, ba'zıları da, rızk esbabı kendisine yaklaşmış

Sh:»4532Edit

olduğu halde uzaklaşmış, mahrum kalmış olan düşgün diye tefsir etmişler ise de evvelkisi daha şümullüdür. «Hak» ta'biri zâhiren bunun vâcib olmasına delâlet eder. Onun için Kadıy Münzir İbni Se'ıd bunun farz olan zekât olduğuna kail olmuştur. Lâkin bu Sûrenin Mekkî ve zekâtın Medinede farz kılınmış olması hasebiyle çokları bunu tetavvua hamel etmişler ve zekâttan ayrı olarak kendilerinin teahhüd ettikleri vâfir bir nasîb diye tefsir eylemişlerdir. İslâm cemaatinin yükselmesinde çok büyük ehemmiyyeti olan bu noktanın bilhassa calibi dikkat olduğunu ıhtara hacet yoktur.

20. 21.��ë Ï¡ó aÛ¤b ‰¤ž¡ a¨í bp¥ ۡܤà¢ìÓ¡ä©îå = P ë Ï©¬ó a ã¤1¢Ž¡Ø¢á¤6›� Arzda da âyetler vardır yakîn edinecekler için, nefislerinizde de - nice delîller vardır ki cezanın ve mes'uliyyetin vaki' ve dînin hakkolduğunu gösterirler. Yer yüzünde dolaşan ve Arzı tetkık edenler iyi çalışanlarla çalışmıyanların, korunanlarla korunmıyanların, musaddıklarla mükezziblerin akıbetlerindeki farkı gösterecek çok âyetler bulurlar. Vicdanlara müraceat edildiği surette de iykan şanından olan herkes hılkatının etvarından Allahın kudretini ve her günkü hayatında bile vazife ve mes'uliyyetinin varlığını anlar.

22.��ë Ï¡ó aێ£ à b¬õ¡ ‰¡‹¤Ó¢Ø¢á¤›� Semada da rızkınız - yağmur, hararet ve saire gibi esbabı ��ë ß b m¢ìÇ †¢ëæ ›� ve va'dolunduğunuz şeyler var - yâhud mukadder. Bunun zâhiri yukarıki gibi va'd-ü vaîde şamildir. Fakat ekseriyyetle sevab ile tefsir etmişler, ve Cennet yedinci Semanın üstünde, Arşın tahtinde olduğunu nakleylemişlerdir.

23.��Ï ì ‰ l£¡ aێ£ à b¬õ¡ ë aÛ¤b ‰¤ž¡›� İşte o Sema ve Arzın rabbına kasem olsun ��a¡ã£ é¢›� ki o - size edilen va'd ��Û z Õ£¥›� her halde haktır ��ß¡r¤3  ß b¬ a ã£ Ø¢á¤ m ä¤À¡Ô¢ìæ ;›� tıbkı sizin nâtık olmanız, söylemeniz

Sh:»4533Edit

gibi - ya'ni sizin nâtıkıyyetiniz nasıl muhakkak bir emri vaki' ise mes'uliyyetiniz, va'dolunan ceza ve mükâfatınız da öylece vaki' olacaktır.

Arz ve enfüsteki bu âyetleri ba'zı misaller ile tavzıh ve nübüvveti takrir için buyuruluyor ki:

��TR› ç 3¤ a m¨îÙ  y †©ís¢ ™ î¤Ñ¡ a¡2¤Š¨ç©îá  aÛ¤à¢Ø¤Š ß©îå < UR› a¡‡¤ …  Ü¢ìa Ç Ü î¤é¡ Ï Ô bÛ¢ìa  Ü bߦ6b Ó b4   Ü bâ¥7 Ó ì¤â¥ ߢä¤Ø Š¢ëæ  VR› Ï Š aΠ a¡Û¨¬ó a ç¤Ü¡é© Ï v b¬õ  2¡È¡v¤3§  à©îå§= WR› Ï Ô Š£ 2 é¢¬ a¡Û î¤è¡á¤ Ó b4  a Û b m b¤×¢Ü¢ìæ 9 XR› Ï b ë¤u   ß¡ä¤è¢á¤ ©î1 ò¦6 Ó bÛ¢ìa Û bm ‚ Ñ¤6 ë 2 ’£ Š¢ëê¢ 2¡Ì¢Ü b⧠Ǡܩî᧠YR› Ï b Ó¤j Ü o¡ aߤŠ a m¢é¢ Ï©ó • Š£ ñ§ Ï – Ø£ o¤ ë u¤è è b ë Ó bÛ o¤ Ç v¢ì‹¥ Ç Ô©îᥠPS› Ó bÛ¢ìa × ˆ¨Û¡Ù¡= Ó b4  ‰ 2£¢Ù¡6 a¡ã£ é¢ ç¢ì  aÛ¤z Ø©îᢠaۤȠܩîᢠQS› Ó b4  Ï à b  À¤j¢Ø¢á¤ a í£¢è b aۤࢊ¤ Ü¢ìæ  RS› Ó bÛ¢ì¬a a¡ã£ b¬ a¢‰¤¡Ü¤ä b¬ a¡Û¨ó Ó ì¤â§ ߢv¤Š¡ß©îå = SS› ۡ䢊¤¡3  Ç Ü î¤è¡á¤ y¡v b‰ ñ¦ ß¡å¤ Ÿ©îå§= TS› ߢŽ ì£ ß ò¦ ǡ䤆  ‰ 2£¡Ù  ۡܤࢎ¤Š¡Ï©îå  US› Ï b ¤Š u¤ä b ß å¤ × bæ  Ï©îè b ß¡å  aÛ¤à¢ìª¤ß¡ä©îå 7 VS› Ï à b ë u †¤ã b Ï©îè b ˠ  2 î¤o§ ß¡å  aۤࢎ¤Ü¡à©îå 7›��

Sh:»4534Edit

��WS› ë m Š ×¤ä b Ï©îè b¬ a¨í ò¦ Û¡Ü£ ˆ©íå  í ‚ bÏ¢ìæ  aۤȠˆ al  aÛ¤b Û©îá 6 XS› ë Ï©ó ߢ써¬ó a¡‡¤ a ‰¤ Ü¤ä bê¢ a¡Û¨ó Ï¡Š¤Ç ì¤æ  2¡Ž¢Ü¤À bæ§ ß¢j©îå§ YS› Ï n ì Û£¨ó 2¡Š¢×¤ä¡é© ë Ó b4   by¡Š¥ a ë¤ ß v¤ä¢ìæ¥ PT› Ï b  ˆ¤ã bê¢ ë u¢ä¢ì… ê¢ Ï ä j ˆ¤ã bç¢á¤ Ï¡ó aÛ¤î á£¡ ë ç¢ì  ߢܩîá¥6 QT› ë Ï©ó Ç b…§ a¡‡¤ a ‰¤ Ü¤ä b Ç Ü î¤è¡á¢ aÛŠ£©í|  aۤȠԩîá 7 RT› ß bm ˆ ‰¢ ß¡å¤ ‘ ó¤õ§ a m o¤ Ç Ü î¤é¡ a¡Û£ b u È Ü n¤é¢ × bÛŠ£ ß©îá¡6 ST› ë Ï©ó q à¢ì…  a¡‡¤ Ó©î3  Û è¢á¤ m à n£ È¢ìa y n£¨ó y©îå§ TT› Ï È n ì¤a Ç å¤ a ß¤Š¡ ‰ 2£¡è¡á¤ Ï b  ˆ m¤è¢á¢ aÛ–£ bÇ¡Ô ò¢ ë ç¢á¤ í ä¤Ä¢Š¢ëæ  UT› Ï à b a¤n À bÇ¢ìa ß¡å¤ Ó¡î b⧠ë ß b × bã¢ìa ߢä¤n –¡Š©íå = VT› ë Ó ì¤â  ã¢ì€§ ß¡å¤ Ó j¤3¢6 a¡ã£ è¢á¤ × bã¢ìa Ó ì¤ß¦b Ï b¡Ô©îå ;›��

Meali Şerifi

Geldi mi sana İbrahimin ikram edilen müsafirlerinin kıssası? 24 O vakıt ki üzerine girdiler de « �� Ü bߦb� » dediler. "Selâm, görülmedik bir kavım" dedi 25 Hemen bir bahâne ile ehline gitti, bir semiz daha getirdi de 26 Onu yakınlarına koydu, yemeğe buyurmaz mısınız? Dedi 27 O vakıt onlardan içine bir korku düştü Korkma dediler ve kendisine alîm bir oğlan tebşir ettiler 28 Bunun üzerine hatunu bir çığlık içinde döndü de elini yüzene çarptı ve akîm bir kocakarı, dedi 29 Dediler: öyle Rabbın buyurdu, şübhesiz alîm o, hakîm o 30 İbrahim, o halde asıl me'muriyyetiniz nedir? ey mürselûn, dedi 31 Biz, de dediler: Mücrim bir kavme gönderildik 32 Üzerlerine çamurdan

Sh:»4535Edit

taşlar salmak için 33 Rabbının nezdinde damgalanmışlar müsrifler için 34 Binnetîce orada bulunan mü'minleri çıkardık 35 Fakat bir haneden başka orada Müsliman da bulmadık 36 Ve öyle elîm azabdan korkacaklar için orada bir âyet bıraktık 37 Bir de Musada: ki onu bir sultanı mübîn ile Fir'avne gönderdikde 38 O bütün kuvvetiyle tersine gitti: sâhir veya mecnun, dedi 39 Onun üzerine biz de tuttuk kendisini ve ordularını deryaya fırlatıverdik: namerdlik ederken o leîm 40 Bir de Âd de: ki üzerlerine o köklerini kesen « ����aÛŠ£©í|  aۤȠԩîá 7�� » i salıvermiştik 41 Uğradığı bir şey'i bırakmıyor, mutlak onu çürütüp kül gibi ediyordu 42 Bir de Semudda: ki onlara bir zamana kadar istifade edin denilmişti de 43 Rablarının emrinden azgınlık ettiler, bu yüzden o sâika kendilerini yakalayıverdi, bakınıp duruyorlardı 44 O vaktı bir kalkınmaya da güç yetiremediler, bir yardım da görmediler 45 Daha evvel de Nûh kavmini, çünkü hep onlar yoldan çıkmış fâsık birer kavm idiler 46

24.��ç 3¤ a m¨îÙ ›� - bu ta'bir, kıssanın fehametine ve vahiy ile bildirdiğine tenbihtir. ��y †©ís¢›� -

HADİS, insana gerek yakazada ve gerek menamda vahiy veya işitme suretiyle gelen söze denilir. Biz bu gibi yerlerde kıssa diyoruz. ��™ î¤Ñ¡›� -

DAYF, aslında izafet ve zıyafetin menşei olan meyil ma'nasına masdar olmakla müfred ve cem'a ıtlak olunur. Eski Türkçe de buna konuk derlerdi, biz müsafir diyoruz. Fakat biz bunu Arabçada ma'ruf olan yolcu ma'nasıyla değil, Arabların dayf dediği ma'na ile Türkçe bir kelime gibi kullanıyoruz. Burada cemi'dir. Çünkü ��aÛ¤à¢Ø¤Š ß©îå <›� - sıfatiyle tavsıf olunmuşlardır. Bunlar Sûrei Enbiyada « ��Ç¡j b…¥ ߢؤŠ ß¢ìæ =� » buyurulduğu üzere Allah ındinde ikrama mazher

Sh:»4536Edit

bulunan Melâikei kiramdır. Hazreti İbrahim de bunlara zevcesi Sâre ile kendisi bizzat hizmet etmek ve zıyafet vermek suretiyle ikram eylemiştir. Bir rivayette on iki Melâike, bir rivayette de üç Melek, Cebrail, Mîkâil, İsrafil denilmiştir.

25.�� Ü bߦ6b›� selâmen - « �㢎 Ü£¡á¢  Ü bߦb Ç Ü î¤Ù � » terkîbinden muhaffeftir. Sana selâm verir, selâmet dileriz demek gibidir. �� Ü bâ¥7›� selâm - « �Ç Ü î¤Ø¢á¤  Ü bâ¥� » demektir. Merfu'da sübut ma'nası olmak itibariyle daha kuvvetli bir selâm ile cevab vermiştir. ��Ó ì¤â¥ ߢä¤Ø Š¢ëæ ›� münker, ya'ni görülmedik, tanınmadık, acaip bir cemaat dedi, - İslâmın alâmeti olan ve o zaman ma'ruf olmıyan selâm verişleri ve hal-ü tavırları tuhafına gitmiş, bu suretle mütenekkiren geldiklerini de sezer gibi olmuştur.

26.��Ï Š aΠ a¡Û¨¬ó a ç¤Ü¡é©›� derhal bir tedbir ile ehline sivişti - ya'ni müsafirlere sezdirmeksizin evvel emirde yemek tedarüki için âilesine koştu, demek ki müsafire ikramın âdabından birincisi budur. Gitti ne yaptı ise yaptı ��Ï v b¬õ  2¡È¡v¤3§  à©îå§=›� çok geçmeden semiz bir buzağı getirdi - Sûrei Hudde « �y ä©îˆ§� » ya'ni kebap edilmiş olduğu geçmiş idi. Burada da semizliği anlatılıyor. Demişler ki umumiyyetle malı sığır idi, onun için en güzel ikram olmak üzere semiz danayı intihab etti

27.��Ï Ô Š£ 2 é¢¬ a¡Û î¤è¡á¤›� hemen onu yakınlarına koydu ��Ó b4  a Û b m b¤×¢Ü¢ìæ 9›� yemez misiniz? dedi - bunun yemeğe buyurun ma'nasına bir arz veya ne için yemiyorsunuz? ma'nasına bir istifsar olması da söylenmiştir.

28.��Ï b ë¤u   ß¡ä¤è¢á¤ ©î1 ò¦6›� bunun üzerine onlardan içine bir korku düştü - « ��Ϡܠ࣠b ‰ a¨¬ a í¤†¡í è¢á¤ Û b m –¡3¢ a¡Û î¤é¡ ã Ø¡Š ç¢á¤� » yemeğe el uzatmadıklarını görünce işkillendi, zira yemeğini yememek azçok husumet ve infiale delâlet eden bir ma'nâdan halî kalmaz.

Sh:»4537Edit

İbni Abbastan mervî olduğuna göre Melâike olduklarını sezdi, azâb için gelmiş olmaları ihtimali hatırına gelerek korktu ��Ó bÛ¢ìa Û bm ‚ Ñ¤6 ë 2 ’£ Š¢ëê¢ 2¡Ì¢Ü b⧠Ǡܩî᧛� korkma dediler ve ona alîm bir oğul tebşir ettiler - sûrei Hudde musarrah olduğu üzere bu oğul İshaktır. «Saffat» ta « ��Ï j ’£ Š¤ã bê¢ 2¡Ì¢Ü b⧠y Ü©îá§� » ise İsmail idi. Alîm, ya'ni bulûğundan sonra çok âlim olacak bir oğul, ki nübüvvet ile de tefsir edilmiştir. Bu vasf ile müjde hem hayatını hem de kemalini beyan ile tebşirdir.

29.��Ï b Ó¤j Ü o¡ aߤŠ a m¢é¢›� Bunun üzerine hatunu yüzünü döndü - müfessirler diyorlar ki zevcesi Sâre bir köşede bakıyordu, o tebşiri işidince utandı, evine gitmek için yüzünü döndü ��Ï©ó • Š£ ñ§›� -

SARRE, sarîrden sayha ma'nâsınadır. Ya'ni a... diye içini çekerek bir çığlık kopardı da ��Ï – Ø£ o¤ ë u¤è è b›� elini yüzüne çarptı ��ë Ó bÛ o¤ Ç v¢ì‹¥ Ç Ô©îᥛ� ve akîm bir acuze dedi - ya'ni ihtiyarlamış, bununla beraber gençliğinde bile doğurmamış kısır bir kocakarı çocukmu doğurur? Buna karşı 30. ��Ó bÛ¢ìa × ˆ¨Û¡Ù¡= Ó b4  ‰ 2£¢Ù¡6›� dediler ki: öyle, rabbın buyurdu - ya'ni biz o söylediğimizi kendimizden söylemiyoruz, yalnız rabbının kelâmını haber veriyoruz ��a¡ã£ é¢ ç¢ì  aÛ¤z Ø©îᢠaۤȠܩîᢛ� şübhesiz ki o öyle hakîm öyle alîmdir. - Hikmetiyle dilediğini yapar ve nasıl yapacağını bilir. Binaenaleyh onun dediği muhakkak olur. Bu suretle İbrahim aleyhisselâm onların Allah tarafından gönderilmiş Melâike olduklarını anladığı gibi me'mur oldukları vazifenin bu tebşirden ıbaret olmadığını da sezerek 31. �Ó b4 ›� dedi ��Ï à b  À¤j¢Ø¢á¤›� şu halde hatbınız nedir? -

Sh:»4538Edit

HATB, emri mühim, ya'ni bu müjdeden sonra asıl gönderilmenize sebeb olan iş nedir? ��a í£¢è b aۤࢊ¤ Ü¢ìæ ›� ey mürseller - Allah tarafından gönderilmiş şanlı elçiler!

32.��a¡Û¨ó Ó ì¤â§ ߢv¤Š¡ß©îå =›� - ya'ni Lût kavmı

33.��Û¡ä¢Š¤¡3  Ç Ü î¤è¡á¤›� üzerlerine salmak için - memleketlerinin altını üstüne çevirdikten sonra üzerlerine yağdırmak için ��y¡v b‰ ñ¦ ß¡å¤ Ÿ©îå§=›� çamurdan taşlar - çamurdan tehaccür etmiş siccîl

34.��ß¢Ž ì£ ß ò¦ ǡ䤆  ‰ 2£¡Ù ›� rabbının ındinde damgalanmış, nışanlanmış, hangisinin kime ve nasıl isabet edeceği takdir olunmuş belli edilmiş ��Û¡Ü¤à¢Ž¤Š¡Ï©îå ›� o müsrifler için - cürümde, fısk-u fücurda haddini aşmış, ifrata sapmış azgınlar için alâmetleriyle tertib idilmiş hazırlanmış, mendud.

35.��Ï b ¤Š u¤ä b ß å¤ × bæ  Ï©îè b ß¡å  aÛ¤à¢ìª¤ß¡ä©îå 7›� - fâ fasîhadir. Mahzuf cümleleri telhıs eder. Ya'ni diğer Sûrelerde beyan olunduğu üzere o kavmın karyesine vardıklarında, orada Mü'minlerden kim varsa çıkardık

36.��Ï à b ë u †¤ã b Ï©îè b ˠ  2 î¤o§ ß¡å  aۤࢎ¤Ü¡à©îå 7›� fakat orada bir evden başka müsliman bulmadık - ya'ni bir evden başka mü'min yok idi, onun için bir ev halkından başka selâmete çıkan bulunmadı ki o ev Hazreti Lûtun evi idi, karısından başka bütün âilesi mü'min oldukları için beraberinde selâmete çıkmış, kurtulmuşlardı. Demek Hazreti Lûtun tebligatına daha başka iyman eden bulunsa idi onlar da kurtulacaklardı. Burada müslimîn, mü'minîn muradifi gibi kullanılmış olmakla beraber selâmet bulanlar mefhumunu da ifade etmektedir.

37.��ë m Š ×¤ä b Ï©îè b¬ a¨í ò¦›� Ve orada bir âyet bıraktık - ya'ni o karyelerin battığı yerde bir alâmet kalmıştır

Sh:»4539Edit

ki Arzdaki âyetlerden biridir. İbni Cerîr: bir çok istifli büyük taşlar, demiş, ba'zıları da bir kokar su demiştir. Maamafih «Ankebut» Sûresinde « ��ë Û Ô †¤ m Š ×¤ä b ß¡ä¤è b¬ a¨í ò¦ 2 î£¡ä ò¦ Û¡Ô ì¤â§ í È¤Ô¡Ü¢ìæ � » âyetinde geçtiği üzere âyetten murad âyeti kelâmiyye olması da melhuzdur ki vak'anın kütübi münzelede zikriyle dillerde dastan olan bir ıbret âyeti bırakılması demek olur. Bu surette ma'nâ: onlar hakkında bir âyet de bıraktık demek olacağından bu ma'nâya göre

38.��ë Ï©ó ߢ써¬ó›� - kavlinin hiç bir hazifsiz buraya atfı, sahih olur. Evvelki ma'nâda ise « ���ë u È Ü¤ä b Ï©ó ߢ써¬ó�� » diye amil takdiriyle « ��m Š ×¤ä b Ï©îè b¬� » üzerine atfolunur. Yâhud « ����ë Ï©ó ߢ써¬ó a¨í ò¦�� » takdirindedir. Bu takdirde « ��ë Ï¡ó aÛ¤b ‰¤ž¡ a¨í bp¥� » üzerine de atfı, tecviz edenler olmuştur. ����2¡Ž¢Ü¤À bæ§ ß¢j©î姛�� kuvvetli açık bürhan ile, ya'ni mu'cizelerle

39.����Ï n ì Û£¨ó 2¡Š¢×¤ä¡é©›�� gönderdik ve Fir'avin rükniyle, ya'ni bütün kuvvetiyle yâhud kavmından dayanmış olduğu kuvvetine güvenerek i'raz etti, Allahın âyetlerine iyman etmedi

40.��ë ç¢ì  ߢܩîá¥6›� levmettirecek, kınanacak fiıller yaparken: Ya'ni küfür ve tuğyan ile cinayetler yapıp dururken - müfessirînin gösterdiği bu ma'na garkına önünden mukarin olan halini beyan olur. Bir de « ��ߢܩîá¥� » nefsini levmederek demek olabilir ki garkolurken « ��Û b¬ a¡Û¨é  a¡Û£ b aÛ£ ˆ©¬ô a¨ß ä o¤ 2¡é© 2 ä¢ì¬a a¡¤Š a¬ö©î3 � » diyerek gösterdiği peşîmanlığı ifade eder.

41.��aÛŠ£©í|  aۤȠԩîá 7›� akîm bir rüzgâr - hiç hayr-ü menfeatı olmıyan, telkıh yapmaz bir rüzgâr maamafih akîm müteaddi dahi olabildiği cihetle burada ta'kım edici, mühlik ma'nasına olmak daha münasib olacaktır. Netekim şöyle tefsir olunuyor:

42.� �ß bm ˆ ‰¢ ß¡å¤ ‘ ó¤õ§ a m o¤ Ç Ü î¤é¡ a¡Û£ b u È Ü n¤é¢ × bÛŠ£ ß©îá¡6›� - « ��‰ ß¡îá¥� » , çürümüş, kül

Sh:»4540Edit

gibi tozup dağılıveren.

43.��a¡‡¤ Ó©î3  Û è¢á¤ m à n£ È¢ìa y n£¨ó y©î姛� - Bunu Sûrei Hudde geçen « ��m à n£ È¢ìa Ï©ó … a‰¡×¢á¤ q Ü¨r ò  a í£ bâ§6� » ile tefsir edenler olmuş ise de o, « �ÇÔŠ� » den sonra, bu ise fânın delâletine göre utüvden mukaddem olmak hasebiyle daha evvelden verilmiş bir fursat olmak lâzım geleceği söylenmiştir. Ya'ni Salih aleyhisselâmın ba'siyle verilen fursattan istifade etmediler de

44.��Ï È n ì¤a Ç å¤ a ß¤Š¡ ‰ 2£¡è¡á¤›� rablarının emrinden imtina ile azgınlık ettiler ��Ï b  ˆ m¤è¢á¢ aÛ–£ bÇ¡Ô ò¢›� onun için kendilerini yıldırım çarpıverdi - Ya'ni azâb yakalayıverdi, diğer Sûrelerde sayha, burada saıka denilmiştir ki murad aynî musıbettir. ��ë ç¢á¤ í ä¤Ä¢Š¢ëæ ›� bakıp duruyorlardı - üç gün denilmiş olduğu ve alâmetleri görülmeğe başladığı için azâbı gözetmeğe başlamışlardı. Azâba intızar ise azâbdan daha acı olduğu da unutulmamalıdır. Yâhud azâba çarpılmış henüz can çekiştirirken birbirlerinin bütün felâket ve fecaatini görüp duruyorlardı.

45.��Ï à b a¤n À bÇ¢ìa ß¡å¤ Ó¡î b⧠ë ß b × bã¢ìa ߢä¤n –¡Š©íå =›� bakıyorlardı da ne kendi kendilerine kalkmağa güçleri yetiyordu ne de bir yardım bulabiliyorlardı - bu ifadeler her hangi bir surette batmakta olan bir kavmın bütün fecaatiyle manzarasını göstermektedir.

46.��ë Ó ì¤â  ã¢ì€§ ß¡å¤ Ó j¤3¢6›� Bunlardan evvel Nuh kavmını da - helâk etmiştik « ��ë a ç¤Ü Ø¤ä b Ó ì¤â  ã¢ì€§� » takdirindedir. Yâhud « ��a  ˆ m¤è¢á¢� » deki « �çá� » üzerine ma'tuf olarak o mealdedir. ��a¡ã£ è¢á¤ × bã¢ìa Ó ì¤ß¦b Ï b¡Ô©îå ;›� çünkü o helâk edilenler hep fâsık birer kavm idiler - onun için helâk edildiler. Bu suretle bunlar Arzda cezanın vukuuna delâlet eden birer misalidirler.

Sh:»4541Edit

Bunu ıhbar ve beyandan sonra yükselmeğe da'vet için buyuruluyor ki:

��WT› ë aێ£ à b¬õ  2 ä î¤ä bç b 2¡b í¤†§ ë a¡ã£ b Û à¢ì¡È¢ìæ  XT› ë aÛ¤b ‰¤ž  Ï Š ‘¤ä bç b Ï ä¡È¤á  aÛ¤à b硆¢ëæ  YT› ë ß¡å¤ ×¢3£¡ ‘ ó¤õ§  Ü Ô¤ä b ‹ ë¤u î¤å¡ ۠Ƞܣ Ø¢á¤ m ˆ ×£ Š¢ëæ  PU› Ï 1¡Š£¢ë¬a a¡Û ó aÛÜ£¨é¡6 a¡ã£©ó ۠آᤠߡä¤é¢ ã ˆ©íŠ¥ ߢj©îå¥7 QU› ë Û b m v¤È Ü¢ìa ß É  aÛÜ£¨é¡ a¡Û¨è¦b a¨ Š 6 a¡ã£©ó ۠آᤠߡä¤é¢ ã ˆ©íŠ¥ ߢj©îå¥ RU› × ˆ¨Û¡Ù  ß b¬ a m ó aÛ£ ˆ©íå  ß¡å¤ Ó j¤Ü¡è¡á¤ ß¡å¤ ‰ ¢ì4§ a¡Û£ b Ó bÛ¢ìa  by¡Š¥ a ë¤ ß v¤ä¢ìæ¥ SU› a m ì a• ì¤a 2¡é©7 2 3¤ ç¢á¤ Ó ì¤â¥ Ÿ bË¢ìæ  TU› Ï n ì 4£  Ç ä¤è¢á¤ Ï à b¬ a ã¤o  2¡à Ü¢ìâ§9 UU› ë ‡ ×£¡Š¤ Ï b¡æ£  aÛˆ£¡×¤Š¨ô m ä¤1 É¢ aÛ¤à¢ìª¤ß¡ä©îå  VU› ë ß b  Ü Ô¤o¢ aÛ¤v¡å£  ë aÛ¤b¡ã¤  a¡Û£ b Û¡î È¤j¢†¢ëæ¡ WU› ß b¬ a¢‰©í†¢ ß¡ä¤è¢á¤ ß¡å¤ ‰¡‹¤Ö§ ë ß b¬ a¢‰©í†¢ a æ¤ í¢À¤È¡à¢ìæ¡ XU› a¡æ£  aÛÜ£¨é  ç¢ì  aÛŠ£ ‹£ aÖ¢ ‡¢ë aۤԢ죠ñ¡ aÛ¤à n©îå¢ YU› Ï b¡æ£  Û¡Ü£ ˆ©íå  Ã Ü à¢ìa ‡ ã¢ì2¦b ß¡r¤3  ‡ ã¢ìl¡ a •¤z b2¡è¡á¤ Ï Ü b í Ž¤n È¤v¡Ü¢ìæ¡ PV› Ï ì í¤3¥ Û¡Ü£ ˆ©íå  × 1 Š¢ëa ß¡å¤ í ì¤ß¡è¡á¢ aÛ£ ˆ©ô í¢ìÇ †¢ë栝›�

Sh:»4542Edit

Meali Şerifi

Bir de Semaya bakın biz onu kuvvetle bina ettik ve şübhe yok ki biz çok vüs'a malikiz 47 Arzı da döşedik, bakınız biz ne güzel döşeriz 48 Hem her şeyden iki çift yarattık ki düşünesiniz 49 O halde hemen Allaha kaçın, haberiniz olsun ki ben size ondan bir açık nezîrim 50 Ve Allahla beraber başka bir Tanrı uydurmayın, haberiniz olsun ki ben size ondan bir açık nezîrim 51 Böyle, bunlardan evvelkiler bir Resul gelince behemehal ya sahir dediler ya mecnun 52 Hep buna vasıyyetleştiler mi? Hayır hep onlar azgın kavımlar 53 Onun için onlardan yüz çevir, artık sen levm olunacak değilsin 54 Onunla beraber va'z-u nasıhate devam et, çünkü va'z, mü'minlere fayda verir 55 Ve ben, Cinn-ü İnsi ancak bana kulluk etsinler diye yarattım 56 Ben onlardan bir rızk istemiyorum, bana yemek yedirmelerini de istemiyorum 57 Şübhe yok ki Allah, rezzak, kuvvet sahibi metîn o 58 Onun için muhakkak ki o zulm edenlere arkadaşlarının payı gibi dolgun bir pay vardır, şimdi onu acele etmesinler 59 artık o va'dolundukları günlerinden vay o küfredenlere!... 60

47.��ë aێ£ à b¬õ  2 ä î¤ä bç b 2¡b í¤†§›� - « �a¡™¤à b‰¥ Ç Ü¨ó ‘ Š¡íÀ ò¡ aÛn£ 1¤Ž¡îŠ¡� » dir: ya'ni Semanın amili olan fiıl gizlenmiş de zamîrine tealluk ettirilerek « �� 2 ä î¤ä bç b� » diye tefsir edilmiştir. Eserden müessire istidlâli ifade eden bu üslûbda lâfız ma'nânın mazmununa terkibi ile de intıbak etmiştir.

EYD, «yed» in cem'i olabilirse de burada « ��… aë¢@…  ‡ a aÛ¤b í¤†¡7� » de olduğu gibi te'yidin aslı olan kuvvet ma'nâsına olması zâhirdir. Bu beyan « ��Ï 1¡Š£¢ë¬a� » ile « ��ë ß b  Ü Ô¤o¢ aÛ¤v¡å£  ë aÛ¤b¡ã¤  a¡Û£ b Û¡î È¤j¢†¢ëæ¡� » mazmununa limmî bir temhiddir. Netekim sonunda « ��a¡æ£  aÛÜ£¨é  ç¢ì  aÛŠ£ ‹£ aÖ¢ ‡¢ë aۤԢ죠ñ¡ aÛ¤à n©îå¢� » ile te'yid olunacaktır. ��ë a¡ã£ b Û à¢ì¡È¢ìæ ›� Ve hiç şübhesiz bir çok vüs'a malikiz - bunda iki ma'nâ vardır: birisi, kudret genişliğini ifade eder, kudret ve kuvvetimiz

Sh:»4543Edit

öyle geniştir ki Semayı bina ile tükenmedikten başka onu daha çok genişletebilir. Bu ma'nâ hem « ��ë ß b ß Ž£ ä b ß¡å¤ Û¢Ì¢ìl§� » hem de « ��렍¡É  ×¢Š¤¡î£¢é¢ aێ£ à¨ì ap¡ ë aÛ¤b ‰¤ž 7� » mazmunlarını andırır. Birisi de, zenginliği, ni'met ve in'amda genişliği ifade eder, biz darlıkları genişletiriz. Yalvaran muztarlara icâbet eder, sıkıntıları açar, ihtiyacları def'eyler, fakîrleri zenginleştirir mün'imiz demek olur.

48.��ë aÛ¤b ‰¤ž  Ï Š ‘¤ä bç b›� Arz, onu da döşedik - Türlü ni'metlerle donattık, döşek gibi altınıza serdik - ki üzerinde bir zamana kadar karar edip hayattan nasîb alasınız ��Ï ä¡È¤á  aÛ¤à b硆¢ëæ ›� daha da ne güzel döşeriz - türlü ni'metlerle döşenmiş olduğu gibi ileride daha güzelini döşeyecek, daha güzel ni'metler verecek ves'-u kudret de mevcuddur.

49.��ë ß¡å¤ ×¢3£¡ ‘ ó¤õ§  Ü Ô¤ä b ‹ ë¤u î¤å¡›� Her şeyden de iki çift halk ettik - İbni Zeyd gibi ba'zı zatlar bunu her cins hayvandan erkek ve dişi nevi'lerine haml etmişlerdir ki « ��ë a ã¤j n¤ä b Ï©îè b ß¡å¤ ×¢3£¡ ‹ ë¤x§ 2 è©îw§=� » mucebince nebatatı da buna idhal edebiliriz. Mücahid, hareket ve sükûn leyl-ü nehar, Sema ve Arz, siyah ve beyaz sıhhat ve maraz, lezzet ve elem, sevab ve ıkab alel'umum ezdad ve mütekabilâta işaret olduğunu söylemiştir. Diğer ba'zıları da eşyanın nevilere tenevvuıyle tefsir etmişlerdir ki en azı iki nevi' olur. Bu tenevvü', zaman zaman muhtelif mekulelerle ve tasniflerle tezekkür edilmek istenilmiştir. Beyzavî yalnız bu ma'nâyı göstererek « �ß¡å  a¤Ûb u¤ä b¡ ã¢ì¤Ç î¤å¡� » diye tefsir etmiştir. Bu ma'nâ evvelkilerini de tezammun edebilmek i'tibariyle şümullüdür. Ancak bunda külli şeyden murad sâde cins olmuş oluyor. Lâfzın zâhiri ise her ferde istiğraktır. Onun için biz bundan her şey'in âfakî ve enfüsî yâhud haricî ve zihnî olmak üzere iki haysiyyetini ifade eden ve haric ile nefis beyninde müzdevic bir intıbak ile tecelli eyliyen idrâk mes'elesine de bir işaret anlıyoruz. Filvakı' her şey bize nefis

Sh:»4544Edit

haricindeki suretini hikaye eden bir intıba' ile tecelli eder ve hakıkat bu iki suretin yekdiğerine mutabekatiyle bilinir ki bunun birine asîli, birine zıllî dahi ta'bir olunur. Her hangi bir şeyden hasıl olan her şuur hadisesinde bu ikilik labüddür. Bu ikilik içinde birleştirilmeden hiç bir şey tasdık olunamaz. Ve tefekkür-ü tezekkür yapılamaz ��Û È Ü£ Ø¢á¤ m ˆ ×£ Š¢ëæ ›� - buyurulması da bunu teyid eyler. Yalnız şundan gaflet edilmemek lâzım gelir ki buradaki « ����×¢3£¡ ‘ ó¤õ§  Ü Ô¤ä b�� » karînesiyle ancak mahlûkata şamil olabilir. « ��ë ç¢ì  Ǡܨó ×¢3£¡ ‘ ó¤õ§ Ó †©íŠ¥� » deki şey gibidir. Bu şeyde Allah tealâ dahil değildir. Çünkü o « ����۠  × à¡r¤Ü¡é© ‘ ó¤õ¥7�� » dir. Mahlûk olmadığı gibi mahlûk olan şey ile müzaveceden münezzehtir. O « ��a y †¤� »dir, « �• à †¤� » dir, « ��ë Û á¤ í Ø¢å¤ Û é¢ ×¢1¢ì¦a a y †¥� » dir. « ��ë Û á¤ m Ø¢å¤ Û é¢ • by¡j ò¥6 ë Û b ë Û †§� » dir. Onun kendi zatına ılmi ılmi husulî kabîlinden değil, bizzat olan ılmi huzurî ile olduğu için sureti zihniyyeye (iydeye) muhtac olmıyan ve binaenaleyh zatına bir zevciyyet ıktiza etmiyen bir ılmi kadîmdir. Allaha da şey denilir diye Fütuhatı Mekkiyyede Muhyiddini arabînin buradaki « �����×¢3£¡ ‘ ó¤õ§� » de onu dahi idhal eder yollu mütaleada bulunması doğru değildir. « �� bÛ¡Õ¢ ×¢3£¡ ‘ ó¤õ§� » in « ��‘ ó¤õ§� » inde Allah dahil olmadığı gibi burada da değildir. Hasılı zevciyyetten murad yalnız haricdeki tenevvü' ve tekabül değil, hem haric hem ezhandaki suretlerle âfak ve enfüsteki tenevvü' ve tekabüle şamildir. Allah tealâ kuvvet ve yüs'unü göstermek üzere semayı bina etmiş ve Arzı döşemiş ve her şeyden çift çift halk eylemiştir ki düşünesiniz, çiftler arasındaki münasebatı düşünesiniz de yaratanın kuvvet ve kudretini sun'unun hikmetini, ukubetinin şiddetini' ni'metinin vüs'atini, bu günün yarınını, Dünyanın Âhıretini, Âhıretin ıkab ve sevabını anlıyasınız, diye.

50.��Ï 1¡Š£¢ë¬a a¡Û ó aÛÜ£¨é¡6›� O halde düşünün de hep Allaha kaçın - onun ıkabından, o elîm azâbdan korunmak, Cennat va uyûn ile mübeşşer olan

Sh:»4545Edit

müttakiler içine girmek için iyman-ü tevhid ve ihsan-ü ubudiyyet ile onun vikayesine girin ��a¡ã£©ó ۠آᤠߡä¤é¢›� haberiniz olsun ki ben sizin için onun tarafından ��ã ˆ©íŠ¥ ߢj©îå¥7›� mübîn bir nezîrim - şirk-ü ısyan edenlere hazırlanmış azâbı haber vermeğe me'mur bir Peygamber, hem de Peygamberliği açık ayat ve mu'cizat ile belli yâhud anlatılması lâzım gelen şeyleri güzel anlatır bir Peygamberim. Ya'ni böyle de, ya Muhammed!

51.��ë Û b m v¤È Ü¢ìa ß É  aÛÜ£¨é¡ a¡Û¨è¦b a¨ Š 6›� ve Allah ile beraber diğer bir ilâh yapmayın - bu nehiy, ilk evvel kaçılması lâzım gelen en büyük günahı ayrıca ıhtardır. ��

52.� ��× ˆ¨Û¡Ù ›� Bu böyledir, ya'ni ��ß b¬ a m ó aÛ£ ˆ©íå  aÛƒ›� - bu ayet Resulullaha bir tesliyedir.

53.��a m ì a• ì¤a 2¡é©7›� Ona vasıyyetleştiler mi? - Ya'ni sahir ve mecnun demeyi evvelkilerle şimdikiler hep birbirlerine tavsıye mi ettiler? Nerde edecekler, çoklarının birbirlerinden haberleri bile yok ��2 3¤ ç¢á¤›� hayır onlar - Peygamberlere öyle sahir veya mecnun diyenler hep ��Ó ì¤â¥ Ÿ bË¢ìæ ›� tuğyan etmiş azgınlar güruhudur. - Hakka karşı tuğyan etmekte, tağîlik sıfatında müttefık oldukları için onun muktezası olan sözleri de birbirlerine benziyor

54.��Ï n ì 4£  Ç ä¤è¢á¤›� onun için sen şimdi onlardan yüz çevir - zikrolunduğu üzere « ��Ï 1¡Š£¢ë¬aP ë Û b m v¤È Ü¢ìa� » diye da'veti tekrar edip tebliğ vazifeni yaptığın halde onlar ınad ile tuğyanda ısrar ettiklerinden dolayı artık onlarla mücadele ve münakaşadan sarfı nazar et, kendilerinden yüz çevir ��Ï à b¬ a ã¤o  2¡à Ü¢ìâ§9›� o surette levm olunacak, kınanacak sen değilsin, sende kusur olmaz

Sh:»4546Edit

55.��ë ‡ ×£¡Š¤›� onunla beraber tezkire devam et - ya'ni vazife ve mes'uliyyeti ıhtar ile va'z-u nasıhate devam eyle ��Ï b¡æ£  aÛˆ£¡×¤Š¨ô m ä¤1 É¢ aÛ¤à¢ìª¤ß¡ä©îå ›� çünkü tezkir mü'minlere menfeat verir - vaz-u nasıhat ile vaziyfe ve mes'uliyyeti ıhtarın mü'minlere faidesi olur. İyman etmiş olanların unutmamasına, gaflete düşmemesine, iymanlarının kuvvetlenmesine, neş'elerinin artmasına, bilmediklerinin öğrenilmesine, hatta iyman şanından olanların iymana gelmesine sebeb olur. Tezkir edilmesi lâzım gelen vazifenin esası ne olduğuna gelince:

56.��ë ß b  Ü Ô¤o¢ aÛ¤v¡å£  ë aÛ¤b¡ã¤  a¡Û£ b Û¡î È¤j¢†¢ëæ¡›� ben Cinn-ü İnsi ancak bana ıbadet ve kulluk etsinler diye yarattım - işte tezkir edilmesi lâzım gelen vazife budur. Cinn ve İns cinsinin hilkatlerinin hikmeti Allahı tanıyıp ona ıbadet ve ubudiyyet etmektir. Maadaya masruf olan ömürler, emeller izaa edilmiş olur, onun için azâba müstehıkk olur. Ba'zıları « ����Û¡î È¤j¢†¢ëæ¡� » ��« �Û¡î È¤Š¡Ï¢ìæ¡� »� diye bir tefsir nakletmişlerdir. Bunun ma'nâsı da beni ma'bud tanısınlar demektir. Bu ise benim emirlerimi tutarak bana kulluk ve ıbadet etsinler demeğe raci' olur. Ibadet ve ubudiyyet ef'ali ıhtiyariyyeden olarak matlûb oldukları için ba'zılarından vaki' olmaması cins için gayei kemal olmasına münafi olmaz, muradı ilâhînin tehallüf etmiş olması da lâzım gelmez. Zira bu gibi mevaki'de Fukahanın « �a Û¤z¡Ø¤à ò¡ m¢Š aǨó Ï¡ó aÛ¤v¡ä¤ Û b Ï¡ó a¤Ûb Ï¤Š a…¡� » dedikleri gibi hikmet, efradın her biri i'tibariyle değil, cins i'tibariyle mülâhaza olunur. Hasılı bunun ma'nası ıbadet ile mükellef olmak üzere yarattık demektir. Yoksa hepsinin ıbadı salihînden olmasını takdir eyledik demek değildir. Böyle ıbadet ve ubudiyyetin faidesi Allaha âid olmayıp yine kulların menfeatleri için olduğuna tenbih için de buyuruluyor ki

57.��ß b¬ a¢‰©í†¢ ß¡ä¤è¢á¤ ß¡å¤ ‰¡‹¤Ö§ ë ß b¬ a¢‰©í†¢ a æ¤ í¢À¤È¡à¢ìæ¡›�

Sh:»4547Edit

ve ben onlardan bir rızk istemem, bana yemek yedirmelerini de istemem - ya'ni diğer Efendilerin kullarından, uşaklarından bekledikleri gibi Efendilerin menfeatine kulluk değil

58.��a¡æ£  aÛÜ£¨é  ç¢ì  aÛŠ£ ‹£ aÖ¢ ‡¢ë aۤԢ죠ñ¡›� zira Allah kendisidir o rezzak, kuvvet sahibi ��aÛ¤à n©î墛� metîn, ya'ni kuvveti şiddetli - onun için ona kulluk onun kuvvetinden istifade ile kullarına nafi' olmak ve o sâyede va'd buyurduğu yüksek sevaba irmek içindir. Onun için Allaha kaçın ve Allaha kulluk edin

59.��Ï b¡æ£  Û¡Ü£ ˆ©íå  Ã Ü à¢ìa›� zira o zulm edenlere -Peygambere inanmayıp Allaha ubudiyyetten kaçan ve şirk-ü tuğyan ile kendilerini ebedî azâba sürükliyerek nefislerine yazık etmiş olan Mekke müşrikleri gibilere ��‡ ã¢ì2¦b ß¡r¤3  ‡ ã¢ìl¡ a •¤z b2¡è¡á¤›� arkadaşlarının hissaları gibi dolgun bir hıssa var -

ZENUB, sakaların su taksim ettikleri dolgun büyük bir kufadır ki burada azâbdan nasîb ma'nasına istiare olunmuştur. ��Ï Ü b í Ž¤n È¤v¡Ü¢ìæ¡›� Şimdi onu benden acele istemesinler - « ��ß n¨ó 稈 a aÛ¤ì Ç¤†¢� » deyip durmasınlar

60. ��Ï ì í¤3¥ Û¡Ü£ ˆ©íå  × 1 Š¢ëa ß¡å¤ í ì¤ß¡è¡á¢ aÛ£ ˆ©ô í¢ìÇ †¢ëæ ›� çünkü kendilerine va'dolunan o günlerinden dolayı vay o küfredenlere - zira Sûrenin başında geçtiği üzere « ��a¡ã£ à b m¢ìÇ †¢ëæ  Û – b…¡Ö¥= ë a¡æ£  aÛ†£©íå  Û ì aÓ¡É¥6� » dir. Bu ma'na şimdi bir de « ��ë aÛÀ£¢ì‰¡=� » ile te'yid olunacaktır.


Yenişehir..

Şablon:Sadeleştirilmiş ET


Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.